\u0141\u00f3dzki performer Pawe\u0142 Hajncel po raz kolejny w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w obchody Bo\u017cego Cia\u0142a. W ramach swoich performensc\u00f3w wciela si\u0119 (nomen omen) w rozmaite istoty. Zas\u0142yn\u0105\u0142 jako motyl pl\u0105saj\u0105cy mi\u0119dzy wiernymi id\u0105cymi w procesji. W tym roku przyjecha\u0142 do Warszawy jako Jezus Chrustus w cierniowej koronie.
\n
\nJak donosi \u201eGazeta Wyborcza\u201d, zosta\u0142 wylegitymowany przez policj\u0119 na ulicy Koziej, w pobli\u017cu g\u0142\u00f3wnej warszawskiej procesji, kt\u00f3rej uczestnik\u00f3w pozdrawia\u0142 machaniem r\u0119k\u0105.<\/p>\n
Policjanci powo\u0142ywali si\u0119 na to, \u017ce organizatorzy procesji nie \u017cycz\u0105 sobie jego obecno\u015bci. I na przepisy: o z\u0142o\u015bliwym przeszkadzaniu w wykonywaniu aktu religijnego i o obrazie uczu\u0107 religijnych (art. 195. i 196. kk). Ostatecznie go nie zatrzymali, a jedynie odprowadzili do jego samochodu i nakazali, by wraca\u0142 do domu.<\/p>\n
Pawe\u0142 Hajncel wyja\u015bni\u0142 dziennikarzowi, \u017ce tegoroczny performens mia\u0142 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na bierno\u015b\u0107 hierarch\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a katolickiego wobec sytuacji os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych. Jak zwykle wok\u00f3\u0142 tego zdarzenia pojawi\u0142a si\u0119 dyskusja o wolno\u015bci tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej, wolno\u015bci s\u0142owa, cenzurze wykonywanej przez policjant\u00f3w i w interesie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/p>\n
Tymczasem skoro polskie prawo karne chroni uroczysto\u015bci i uczucia religijne, to policjanci, szczeg\u00f3lnie poproszeni przez organizatora procesji, nie mieli prawa nie zareagowa\u0107. A spos\u00f3b, w jaki to zrobili – udzielaj\u0105c ustnego pouczenia – naprawd\u0119 jest najmniej dolegliw\u0105 reakcj\u0105, jak\u0105 mogli zastosowa\u0107. Wi\u0119c nie ma o co mie\u0107 do nich pretensji.<\/p>\n
Przepisy chroni\u0105ce uczucia i uroczysto\u015bci religijne zosta\u0142y przeniesione do polskiego prawa karnego jeszcze w PRL z prawa II Rzeczpospolitej, kt\u00f3ra by\u0142a wieloreligijna i wieloetniczna, a prawo to s\u0142u\u017cy\u0142o pow\u015bci\u0105ganiu konflikt\u00f3w religijnych. W 2015 r. Trybuna\u0142 Konstytucyjny, jeszcze przed \u201edobr\u0105 zmian\u0105\u201d, uzna\u0142, \u017ce \u015bciganie prawem karnym za obraz\u0119 uczu\u0107 religijnych nie narusza ani wolno\u015bci debaty publicznej, ani wolno\u015bci sumienia. Wyrok zapad\u0142 w zwi\u0105zku ze skarg\u0105 konstytucyjn\u0105 piosenkarki Dody na skazanie jej na grzywn\u0119 za wypowied\u017a o tym, \u017ce Bibli\u0119 napisali \u201enapruci winem faceci pal\u0105cy jakie\u015b zio\u0142o\u201d.<\/p>\n
Trybuna\u0142 uzna\u0142, \u017ce wolno\u015b\u0107 debaty publicznej nie polega na \u201ezast\u0119powaniu, z powo\u0142aniem si\u0119 na wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, argument\u00f3w merytorycznych zniewagami, kt\u00f3re nie mog\u0105 by\u0107 standardem akceptowanym w demokratycznym pa\u0144stwie\u201d.<\/p>\n
Ta argumentacja pasuje mo\u017ce do wypowiedzi Dody, ale jest ju\u017c problematyczna w przypadku performensu Paw\u0142a Hajncela. Bo czy przebranie si\u0119 za Chrystusa i machanie r\u0119k\u0105 do wiernych mo\u017cna uzna\u0107 za \u201ezniewag\u0119\u201d? W\u0105tpi\u0119. Ale Trybuna\u0142 orzek\u0142, \u017ce przepis jest zgodny z konstytucj\u0105 i mo\u017ce zosta\u0107 w polskim prawie. Wi\u0119c zosta\u0142 – ze wszystkimi tego konsekwencjami.<\/p>\n
Je\u015bliby wi\u0119c sprawa Hajncela trafi\u0142a do s\u0105du, musia\u0142by on oceni\u0107, czy nast\u0105pi\u0142a obraza uczu\u0107 religijnych. A to zale\u017cy od wra\u017cliwo\u015bci. My\u015bl\u0105c o tym, warto przeprowadzi\u0107 test: co by\u015b pomy\u015bla\u0142(a), gdyby kto\u015b przebra\u0142 si\u0119 za Mahometa i pozdrawia\u0142 muzu\u0142man\u00f3w podczas jakiego\u015b \u015bwi\u0119ta? Albo pl\u0105sa\u0142 z menor\u0105 w r\u0119ce w\u015br\u00f3d modl\u0105cych si\u0119 w miejscu publicznym \u017byd\u00f3w?<\/p>\n
Je\u015bliby\u015bmy si\u0119 na to oburzyli, bynajmniej nie p\u0142yn\u0105\u0142by z tego wniosek, \u017ce takie czyny nale\u017cy \u015bciga\u0107 prawem karnym. Najzdrowsz\u0105 zasad\u0105 reguluj\u0105c\u0105 \u017cycie spo\u0142eczne jest bowiem ta: nie r\u00f3b drugiemu, co tobie niemi\u0142e.<\/p>\n
I kolejna sprawa, tym razem nie z dziedziny uczu\u0107, ale polityki. S\u0105d, oceniaj\u0105c \u2013 ewentualnie – performens Paw\u0142a Hajncela, powinien zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest graczem maj\u0105cym znacz\u0105cy wp\u0142yw na sytuacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i prawn\u0105 w Polsce. A skoro tak, to by\u0107 mo\u017ce Hajncel w spos\u00f3b w pe\u0142ni uprawniony korzysta\u0142 z wolno\u015bci s\u0142owa i debaty publicznej na istotne spo\u0142ecznie tematy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Je\u015bli sprawa trafi\u0142aby do s\u0105du, musia\u0142by on oceni\u0107, czy nast\u0105pi\u0142a obraza uczu\u0107 religijnych.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1073,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[23,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1069"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1069"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1072,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1069\/revisions\/1072"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1073"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}