Mi\u0119dzynarodowe Stowarzyszenie Adwokat\u00f3w i Prawnik\u00f3w \u017bydowskich (IAJLJ) z\u0142o\u017cy\u0142o w polskim Trybunale Konstytucyjnym \u201eopini\u0119 przyjaciela s\u0105du\u201d w sprawie przepis\u00f3w o \u015bciganiu karnym pomawiania narodu polskiego o zbrodnie.
\n
\n\u201eDecyduj\u0105c si\u0119 dzi\u015b na zg\u0142oszenie naszego stanowiska do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, nie stajemy przeciwko Polakom lub ich dziedzictwu narodowemu. Stajemy przeciwko tym, kt\u00f3rzy chcieliby nadu\u017cywa\u0107 zapis\u00f3w ustawy o Instytucie Pami\u0119ci Narodowej w cyniczny spos\u00f3b\u201d.<\/p>\n
Chodzi o uchwalon\u0105 w styczniu nowelizacj\u0119 ustawy o IPN, wedle kt\u00f3rej przest\u0119pstwem ma by\u0107 \u201epubliczne i wbrew faktom przypisywanie Narodowi Polskiemu lub Pa\u0144stwu Polskiemu odpowiedzialno\u015b\u0107 lub wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015b\u0107 za (…) zbrodnie nazistowskie (…), lub za inne przest\u0119pstwa stanowi\u0105ce zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzko\u015bci, lub zbrodnie wojenne, lub w inny spos\u00f3b ra\u017c\u0105co pomniejsza odpowiedzialno\u015b\u0107 rzeczywistych sprawc\u00f3w tych zbrodni\u201d. Kara \u2013 do trzech lat pozbawienia wolno\u015bci. Deklarowanym przez PiS celem przepisu mia\u0142o by\u0107 \u015bciganie za ukazuj\u0105ce si\u0119 w zagranicznych mediach sformu\u0142owanie \u201epolskie obozy zag\u0142ady\u201d. Nie do ko\u0144ca oficjalnym celem: odstraszenie od badania i debatowania nad wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci\u0105 Polak\u00f3w za mordowanie \u017byd\u00f3w i grabienie ich maj\u0105tk\u00f3w w trakcie II wojny \u015bwiatowej i bezpo\u015brednio po niej.<\/p>\n
Nowelizacj\u0119 ustawy o IPN do Trybuna\u0142u pos\u0142a\u0142 \u2013 natychmiast po jej podpisaniu – prezydent Andrzej Duda. Zarzuci\u0142 jej, \u017ce przest\u0119pstwa pomawiania narodu o zbrodnie i zaprzeczania lub umniejszania zbrodni \u201eukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w\u201d sformu\u0142owane s\u0105 w spos\u00f3b niejasny, co jest, w przypadku przepis\u00f3w karnych, niedopuszczalne. I mo\u017ce godzi\u0107 w wolno\u015b\u0107 s\u0142owa i obiegu informacji.
\nSkoro prezydent uzna\u0142 ustaw\u0119 za sprzeczn\u0105 z konstytucj\u0105, powinien by\u0142 odm\u00f3wi\u0107 podpisu i skierowa\u0107 j\u0105 do Trybuna\u0142u w trybie tzw. kontroli prewencyjnej. Ale podpisa\u0142 i ustawa wesz\u0142a w \u017cycie \u2013 1 marca. Po czym politycy PiS, w tym minister sprawiedliwo\u015bci-prokurator generalny Zbigniew Ziobro, og\u0142osili, \u017ce nie b\u0119dzie stosowana. Powodem deklaracji o niestosowaniu ustawy by\u0142a krytyka ze strony prezydenta Trumpa, kt\u00f3ry wspar\u0142 w ten spos\u00f3b protesty rz\u0105du Izraela i organizacji \u017cydowskich. Nieoficjalnie wiadomo, \u017ce Polsce grozi\u0142 bojkot dyplomatyczny ze strony USA. Na razie stosunki pozostaj\u0105 lekko zamro\u017cone w oczekiwaniu na ostateczn\u0105 polsk\u0105 decyzj\u0119 w sprawie ustawy.<\/p>\n
Formalnie ma j\u0105 podj\u0105\u0107 Trybuna\u0142 Konstytucyjny. Nie podejmuje. Na pytania dziennikarzy, kiedy wyznaczony b\u0119dzie termin rozprawy (ustawa trafi\u0142a tam w lutym), Biuro Trybuna\u0142u odpowiada: \u201eW sprawie odbywaj\u0105 si\u0119 narady. Je\u017celi termin zostanie wyznaczony, to informacja ta b\u0119dzie dost\u0119pna na stronie internetowej Trybuna\u0142u\u201d.<\/p>\n
Tymczasem w marcu w Trybunale swoje stanowisko z\u0142o\u017cy\u0142 Zbigniew Ziobro. Zarzuty prezydenta uznaje za nietrafne. Ale stawia w\u0142asny: uwa\u017ca, \u017ce sprzeczny z konstytucj\u0105 jest przepis, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce pomawiaj\u0105cych nar\u00f3d polski o zbrodnie \u015bciga si\u0119 tak\u017ce, je\u015bli pomawiaj\u0105 na terenie innych pa\u0144stw, w kt\u00f3rych takie pomawianie nie jest przest\u0119pstwem.<\/p>\n
Prokurator Ziobro ma racj\u0119: pomys\u0142 \u015bcigania za granic\u0105 jest tyle\u017c niekonstytucyjny, co absurdalny, bo to, co robi obywatel innego kraju na terenie swojego kraju, nie \u0142ami\u0105c tam prawa, nie mo\u017ce by\u0107 ani powodem do ekstradycji, ani do uznania przez tamtejszy wymiar sprawiedliwo\u015bci np. zaocznego wyroku wydanego w Polsce. Ale wyra\u017caj\u0105c w\u0105tpliwo\u015bci co do tego przepisu, Ziobro uderzy\u0142 w sens przepisu, przynajmniej ten deklarowany przez PiS: \u015bciganie za u\u017cywane w zagranicznych mediach sformu\u0142owanie \u201epolskie obozy zag\u0142ady\u201d.<\/p>\n
Do Trybuna\u0142u w marcu swoje stanowisko z\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c Adam Bodnar, popieraj\u0105c i rozwijaj\u0105c zarzuty prezydenta. Z kolei marsza\u0142ek Sejmu w swoim stanowisku uzna\u0142, \u017ce ustawa jest w pe\u0142ni zgodna z konstytucj\u0105.<\/p>\n
W przes\u0142anej w\u0142a\u015bnie \u201eopinii przyjaciela s\u0105du\u201d IAJLJ pisze, \u017ce nowelizacja ustawy o IPN \u201ew spos\u00f3b ra\u017c\u0105cy\u201d narusza mi\u0119dzynarodowe standardy wolno\u015bci s\u0142owa i polsk\u0105 konstytucj\u0119. Zwraca te\u017c uwag\u0119 na zagro\u017cenie dla wolno\u015bci bada\u0144 naukowych: \u201eIstnieje tak\u017ce realne niebezpiecze\u0144stwo, i\u017c nowelizacja b\u0119dzie mia\u0142a negatywny wp\u0142yw na badania nad histori\u0105 Holokaustu, poniewa\u017c naukowcy b\u0119d\u0105 obawia\u0107 si\u0119 publikowania wynik\u00f3w swoich bada\u0144 \u2013 zjawisko to nazywane jest efektem mro\u017c\u0105cym\u201d.<\/p>\n
IAJLJ zauwa\u017ca, \u017ce nowelizacja ustawy o IPN pogarsza reputacj\u0119 Polski, poniewa\u017c nara\u017ca Polsk\u0119 na zarzuty fa\u0142szowania prawdy historycznej dotycz\u0105cej Holokaustu.<\/p>\n
\u201ePoprzez ustanowienie kwestionowanych przepis\u00f3w Polska do\u0142\u0105czy\u0142a do wyj\u0105tkowo nielicznego grona pa\u0144stw (w powszechnej opinii dalekich od zachodnich standard\u00f3w demokratycznych), kt\u00f3re decyduj\u0105 si\u0119 na \u015bciganie na drodze karnej wypowiedzi dotycz\u0105cych fakt\u00f3w historycznych, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 niewygodne dla grupy stanowi\u0105cej w tym pa\u0144stwie wi\u0119kszo\u015b\u0107. Tego rodzaju rozwi\u0105zania nie obowi\u0105zuj\u0105 w \u017cadnym z demokratycznych pa\u0144stw Europy i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej\u201d.<\/p>\n
IAJLJ ocenia, \u017ce prezydent zbyt w\u0105sko zaskar\u017cy\u0142 nowe przepisy ustawy o IPN i wnosi o \u201erozszerzenie i doprecyzowanie wniosku przez Prezydenta RP\u201d.<\/p>\n
Trybuna\u0142 nie wyznacza daty rozprawy, cho\u0107 zbli\u017caj\u0105 si\u0119 trybunalskie wakacje. A ustawa jest nieformalnie zawieszona. Podleg\u0142a rz\u0105dowi prokuratura si\u0119 tego trzyma. Ale zawieszenie nie obowi\u0105zuje obywateli. Reduta Dobrego Imienia, kt\u00f3ra przez lata walczy\u0142a o wprowadzenie do prawa przest\u0119pstwa pomawiania narodu o zbrodnie, wykorzystuje przepis, kt\u00f3ry te\u017c sobie w ustawie o IPN wywalczy\u0142a, a kt\u00f3rego prezydent nie zaskar\u017cy\u0142. Przepis m\u00f3wi, \u017ce organizacje broni\u0105ce dobrego imienia Polski mog\u0105 domaga\u0107 si\u0119 przed s\u0105dami, dla siebie, odszkodowania za takie pomawianie. W marcu pozwa\u0142a \u2013 przed S\u0105dem Okr\u0119gowym w Warszawie – o odszkodowanie argenty\u0144ski portal P\u00e1gina\/12 za, omy\u0142kowe zreszt\u0105 (za co przeprosi\u0142a), zilustrowanie artyku\u0142u o zbrodni w Jedwabnem zdj\u0119ciem \u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u201d. Reakcja Reduty by\u0142a tak kuriozalna, \u017ce w ge\u015bcie solidarno\u015bci artyku\u0142 o Jedwabnem przedrukowa\u0142o wiele argenty\u0144skich medi\u00f3w. A temat mordu w Jedwabnem jest rozwijany, co popularyzuje za granic\u0105 w\u0105tek zbrodni Polak\u00f3w na \u017bydach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Chodzi o uchwalon\u0105 w styczniu nowelizacj\u0119 ustawy o IPN.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1123"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1123"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1123\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1131,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1123\/revisions\/1131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1123"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}