Przes\u0142uchanie by\u0142ego premiera Donalda Tuska przez sejmow\u0105 komisj\u0119 \u015bledcz\u0105 ds. Amber Gold – poza polityczn\u0105 przepychank\u0105 (z obu stron) – by\u0142o starciem dw\u00f3ch odmiennych wizji pa\u0144stwa: pa\u0144stwa procedur i pa\u0144stwa woli politycznej.
\n
\nPa\u0144stwo procedur to pa\u0144stwo prawne, w kt\u00f3rym ka\u017cdy funkcjonariusz i ka\u017cda instytucja ma przypisan\u0105 rol\u0119. I jest w porz\u0105dku tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo si\u0119 tej roli trzyma.<\/p>\n
Pa\u0144stwo politycznej woli to pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym podzia\u0142 r\u00f3l i kompetencji si\u0119 zaciera, podobnie jak odpowiedzialno\u015b\u0107. Gdzie funkcjonariusz nie dzia\u0142a na podstawie procedur, ale polece\u0144.<\/p>\n
Pa\u0144stwo procedur to pa\u0144stwo za Tuska i koalicji PO-PSL. Do niego odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 niemal ka\u017cda odpowied\u017a Donalda Tuska na pytania komisji. \u201eTo nie by\u0142a moja kompetencja\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142. \u201eOd tego by\u0142a\u201d \u2013 i tu zale\u017cnie od pytania – \u201eKomisja Nadzoru Finansowego, prokuratura, s\u0142u\u017cby skarbowe, policja i s\u0142u\u017cby specjalne, minister finans\u00f3w\u201d itp. Premier t\u0142umaczy\u0142 np., \u017ce nie pozwala\u0142 sobie na wtr\u0105canie si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 s\u0142u\u017cb specjalnych, nie zaleca\u0142 \u015bledzenia kogokolwiek. S\u0142u\u017cby powinny by\u0142y wiedzie\u0107, co robi\u0107 w danej sytuacji. A nad nimi by\u0142 odpowiedzialny minister. Podobnie nie wtr\u0105ca\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 niezale\u017cnej wtedy od rz\u0105du prokuratury. I nie zajmowa\u0142 si\u0119 spraw\u0105 konkretnej sp\u00f3\u0142ki \u2013 np. tego, czy p\u0142aci podatki jak nale\u017cy – bo od tego by\u0142y s\u0142u\u017cby skarbowe podleg\u0142e odpowiedniemu ministrowi.<\/p>\n
Premier Tusk t\u0142umaczy\u0142 te\u017c, \u017ce dzia\u0142a\u0142 w granicach prawa. Np. nie m\u00f3g\u0142 zakaza\u0107 gazetom przyjmowania reklam od Amber Gold albo zakaza\u0107 publikowania reklam ju\u017c przyj\u0119tych i op\u0142aconych. I wskazywa\u0142, \u017ce KNF ostrzega\u0142a przed Amber Gold, a w mediach pojawi\u0142y si\u0119 ostrzegawcze artyku\u0142y, wi\u0119c nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce inwestorzy nie byli uprzedzeni.<\/p>\n
Pisowscy cz\u0142onkowie komisji z Ma\u0142gorzat\u0105 Wassermann na czele odpowiedzi Tuska odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do procedur i ustawowych kompetencji traktowali jak oczywisty wykr\u0119t i mataczenie. W ich koncepcji pa\u0144stwa nie mo\u017cna si\u0119 uchroni\u0107 od odpowiedzialno\u015bci, dowodz\u0105c, \u017ce dzia\u0142a\u0142o si\u0119 w granicach obowi\u0105zk\u00f3w i uprawnie\u0144. W tej koncepcji liczy si\u0119 w\u0142adza faktyczna, a nie formalna. Je\u015bli co\u015b zostanie polityczne uznane za wa\u017cne czy priorytetowe \u2013 prawo, w tym procedury, odsuwa si\u0119 na bok. To pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym nie dzia\u0142a \u201eimposibiliyzm prawny\u201d.<\/p>\n
To, czy takie pa\u0144stwo dobrze chroni interes publiczny i dobro wsp\u00f3lne, zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od poziomu moralnego i przekona\u0144 w\u0142adzy.<\/p>\n
Z kolei pa\u0144stwo procedur dzia\u0142a \u201esamo z siebie\u201d. To, kto sprawuje w\u0142adz\u0119, nie jest dla tego dzia\u0142ania kluczowe pod warunkiem, \u017ce w\u0142adza szanuje procedury. Pa\u0144stwo jest przewidywalne dla obywateli. Ale mo\u017ce si\u0119 przerodzi\u0107 w \u201epa\u0144stwo teoretyczne\u201d, o kt\u00f3rym na \u201eta\u015bmach\u201d z Sowy i Przyjaci\u00f3\u0142 m\u00f3wi\u0142 Bart\u0142omiej Sienkiewicz, notabene jako szef MSW i koordynator s\u0142u\u017cb specjalnych wsp\u00f3\u0142odpowiedzialny za to, co dzia\u0142o si\u0119 w sprawie Amber Gold (podobnie jak za niewyja\u015bnienie do ko\u0144ca afery pods\u0142uchowej). Pa\u0144stwo teoretyczne jest wtedy, gdy ka\u017cdy patrzy na czubek w\u0142asnego nosa, uwa\u017ca, \u017ce trzymanie si\u0119 procedur uwalnia go od odpowiedzialno\u015bci. Wtedy umyka odpowiedzialno\u015b\u0107 za dobro wsp\u00f3lne.<\/p>\n
Prawdopodobnie premier Tusk m\u00f3g\u0142 \u2013 nawet nie wychodz\u0105c poza procedury – zrobi\u0107 wi\u0119cej, by wcze\u015bniej zatrzyma\u0107 Amber Gold (cho\u0107 nie mo\u017cna tego rozpatrywa\u0107 w kategoriach karnych – niedope\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w – bo jego zwierzchnia w\u0142adza nad s\u0142u\u017cbami nie si\u0119ga\u0142a wydawania polece\u0144). Mimo to pa\u0144stwo procedur i prawa jest dla obywateli bezpieczniejsze, nawet je\u015bli bywa \u201epa\u0144stwem teoretycznym\u201d. Bo obywatele te\u017c maj\u0105 swoje procedury, kt\u00f3rymi maj\u0105 szans\u0119 przeciwdzia\u0142a\u0107 tej teoretyczno\u015bci.<\/p>\n
Pa\u0144stwo prymatu politycznej woli nad prawem obywatele kontroluj\u0105 tylko raz na cztery lata \u2013 przy okazji wybor\u00f3w. Poza tym nie maj\u0105 z nim szans, je\u015bli ich interes nie rymuje si\u0119 z interesem w\u0142adzy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Do tego odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 niemal ka\u017cda odpowied\u017a Donalda Tuska na pytania komisji.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1568,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1561"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1561"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1567,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1561\/revisions\/1567"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}