Gdy w Polsce ka\u017cdy przepis konstytucji mo\u017ce by\u0107 dowolnie zinterpretowany, gdy praworz\u0105dno\u015b\u0107 staje na g\u0142owie, a prawa cz\u0142owieka przestaj\u0105 oznacza\u0107 prawa jednostki i staj\u0105 si\u0119 prawami \u201enarodu\u201d, wobec kt\u00f3rego \u201ejednostka – niczym, jednostka \u2013 bzdur\u0105\u201d (Majakowski), ju\u017c sama debata o prawach cz\u0142owieka i konstytucji staje si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 opozycyjn\u0105. A rzecznik praw obywatelskich zostaje wypchni\u0119ty na pozycj\u0119 dysydenta.
\n
\nAdam Bodnar na pozycj\u0119 dysydenta wypycha\u0107 si\u0119 nie daje. Na Kongresie Praw Cz\u0142owieka oddaje g\u0142os \u201esuwerenowi\u201d. To suweren dyskutuje, to suweren na koniec formu\u0142uje rekomendacje pod adresem w\u0142adzy i nie tylko. Trwa drugi ju\u017c Kongres Praw Cz\u0142owieka zorganizowany przez RPO \u2013 tym razem w okr\u0105g\u0142e rocznice: 70. rocznic\u0119 uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Cz\u0142owieka i w stulecie wywalczenia praw wyborczych przez kobiety.<\/p>\n
Rygle przeciw z\u0142oczy\u0144com<\/strong> Adwokatka Paulina Kieszkowska-Knapik, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielka inicjatywy #wolnes\u0105dy, m\u00f3wi\u0142a o praktyce obrony konstytucji. Od lat reprezentuje przed s\u0105dami pacjent\u00f3w i walczy o ich prawa. Na przyk\u0142ad o refundacj\u0119 drogiego, ratuj\u0105cego \u017cycie dzieci leczenia. \u201eZawsze mog\u0142am zak\u0142ada\u0107, \u017ce s\u0119dziowie, przed kt\u00f3rymi staj\u0119, wydaj\u0105 wyroki m\u0105drzejsze lub g\u0142upsze, ale s\u0105 niezawi\u015bli od w\u0142adzy, z kt\u00f3r\u0105 prowadz\u0119 sp\u00f3r. A\u017c nadszed\u0142 rok 2015 i nast\u0119pne. I okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest polityczny plan podporz\u0105dkowania s\u0105d\u00f3w i s\u0119dzi\u00f3w w\u0142adzy wykonawczej i \u017ce moje zaanga\u017cowanie w spo\u0142ecznie wa\u017cne sprawy ju\u017c nie wystarczy\u201d – m\u00f3wi\u0142a.<\/p>\n #WolneS\u0105dy t\u0142umacz\u0105 ludziom, jak wa\u017cne s\u0105 niezale\u017cne s\u0105dy. S\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 koalicji \u201eEuropo, nie odpuszczaj\u201d i \u201eKomitetu Obrony S\u0119dzi\u00f3w\u201d. \u201eMy, obywatele zrzeszeni w wielu NGO\u2019sach, mo\u017ce zdo\u0142amy dowie\u015b\u0107, \u017ce Polska, kt\u00f3ra by\u0142a kiedy\u015b symbolem walki o wolno\u015b\u0107, a potem symbolem walki o solidarno\u015b\u0107, teraz staje si\u0119 symbolem walki o praworz\u0105dno\u015b\u0107. Mo\u017ce jeszcze ten kryzys obr\u00f3ci si\u0119 w co\u015b pozytywnego \u2013 nauk\u0119 dla ca\u0142ej Unii Europejskiej, co to jest pa\u0144stwo prawa, nauk\u0119 dla nas, co to znaczy by\u0107 obywatelem i patriot\u0105 Polski i Unii Europejskiej\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a.<\/p>\n Sztuczna inteligencja i szkolenie \u201ekasty\u201d<\/strong> I warsztaty, na kt\u00f3rych mo\u017cna trenowa\u0107 konkretne umiej\u0119tno\u015bci. Na przyk\u0142ad \u201ewy\u0142\u0105cz ego, zrozum drugiego\u201d \u2013 o sztuce dialogu. Albo: \u201eu\u017cywanie symboli w dzia\u0142aniach wok\u00f3\u0142 praw cz\u0142owieka\u201d z udzia\u0142em m.in. dzia\u0142aczy opozycji ulicznej. Ten warsztat w sobot\u0119 \u2013 mo\u017ce b\u0119dzie co\u015b o akcji zak\u0142adania na pomniki koszulek \u201eKonsTYtucJA\u201d?<\/p>\n W pi\u0105tek by\u0142 warsztat dla s\u0119dzi\u00f3w i adwokat\u00f3w o pisaniu pyta\u0144 prejudycjalnych do Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci UE. To temat polityczny i niebezpieczny: w\u0142a\u015bnie s\u0119dziowie Igor Tuleya i Ewa Maciejewska zostali wezwani do z\u0142o\u017cenia zezna\u0144 przed rzecznikiem dyscyplinarnym za \u201eeksces orzeczniczy\u201d – jak rzecznik okre\u015bli\u0142 w li\u015bcie zadanie przez nich pyta\u0144 do TSUE o zgodno\u015b\u0107 nowych przepis\u00f3w dyscyplinarnych z unijnymi standardami niezawis\u0142o\u015bci s\u0119dziowskiej.<\/p>\n Jeszcze przed kongresem fakt, \u017ce b\u0119d\u0105 na nim warsztaty z pisania pyta\u0144 do TSUE, zbulwersowa\u0142 portal wPolityce.pl i \u201eWarszawsk\u0105 Gazet\u0119\u201d. \u201eKasta b\u0119dzie si\u0119 szkoli\u0107 z anarchizacji s\u0105downictwa w Muzeum POLIN! W tle Adam Bodnar i fundacja finansowana przez Sorosa!\u201d – zatytu\u0142owa\u0142o sw\u00f3j materia\u0142 (27 listopada) wPolityce.pl. \u201eO co tak naprawd\u0119 chodzi w niewinnie brzmi\u0105cym temacie szkolenia? Pytania prejudycjalne maj\u0105 za zadanie sparali\u017cowanie polskiego s\u0105downictwa\u201d \u2013 ujawnia portal. I dodaje, \u017ce \u201eAdam Bodnar od dawna wspiera zbuntowane stowarzyszenia s\u0119dziowskie\u201d, a wsp\u00f3\u0142organizator warsztat\u00f3w Helsi\u0144ska Fundacja Praw Cz\u0142owieka bierze pieni\u0105dze od George’a Sorosa. \u201eWarszawska Gazeta” za\u015b (z 7 grudnia) demaskuje warsztaty dla s\u0119dzi\u00f3w: \u201echodzi o uczenie s\u0119dzi\u00f3w, jak maj\u0105 dosypywa\u0107 paliwa do brukselskiej lokomotywy, aby ta mog\u0142a dalej rozje\u017cd\u017ca\u0107 polskie reformy, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do zwi\u0119kszenia suwerenno\u015bci naszego pa\u0144stwa\u201d.<\/p>\n Warsztat si\u0119 odby\u0142, cho\u0107 nie ma pewno\u015bci, czy s\u0119dziowie, kt\u00f3rzy wzi\u0119li w nim udzia\u0142, nie b\u0119d\u0105 odpowiada\u0107 dyscyplinarnie za zamiar ewentualny pope\u0142nienia \u201eekscesu orzeczniczego\u201d. A dodatkowo za dzia\u0142anie niepatriotyczne, bo na warsztacie trenowano pytanie prejudycjalne na casusie polskich przepis\u00f3w ograniczaj\u0105cych handel ziemi\u0105. Mo\u017ce ona dotyka\u0107 takich unijnych zasad jak swoboda przep\u0142ywu os\u00f3b, us\u0142ug i kapita\u0142u oraz wyboru miejsca zamieszkania.<\/p>\n Spo\u0142ecze\u0144stwo si\u0119 obudzi\u0142o<\/strong> Sporo zesz\u0142orocznych rekomendacji realizowa\u0142y z powodzeniem organizacje spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. 54 rekomendacje zesz\u0142ego Kongresu dotyczy\u0142y m.in. edukacji (w tym r\u00f3wno\u015bciowej), obywatelskiego upodmiotowienia \u2013 to akurat pod rz\u0105dami PiS rozkwit\u0142o, bo obywatele organizuj\u0105 si\u0119 formalnie, ale przede wszystkim spontanicznie, jak nigdy dot\u0105d w III RP. Rekomendacje dotyczy\u0142y tak\u017ce pomocy prawnej. Tu samorz\u0105d adwokacki jest aktywny jak nigdy dot\u0105d, pomagaj\u0105c obywatelom doznaj\u0105cym represji karnych za obron\u0119 konstytucyjnych praw i wolno\u015bci. To samo dotyczy postulat\u00f3w edukacyjnych: edukacja obywatelska rozkwit\u0142a. Prawnicy, w tym s\u0119dziowie i prokuratorzy, chodz\u0105 do szk\u00f3\u0142 z pogadankami i warsztatami o konstytucji. Odbywaj\u0105 si\u0119 symulacje rozpraw \u2013 np. na tegorocznym przystanku Woodstock.<\/p>\n Ta aktywno\u015b\u0107 s\u0119dzi\u00f3w i prokurator\u00f3w sta\u0142a si\u0119 zreszt\u0105, obok pyta\u0144 prejudycjalnych, nowym deliktem dyscyplinarnym: jest przez rzecznik\u00f3w dyscyplinarnych uznana za form\u0119 uchybienia godno\u015bci zawodu. Edukacj\u0119 z wolno\u015bci zgromadze\u0144 i zaanga\u017cowania w sprawy publiczne \u0107wiczymy na ulicach. Ruch w obronie Puszczy Bia\u0142owieskiej by\u0142 \u015bwietn\u0105 edukacj\u0105 w sprawie ochrony \u015brodowiska naturalnego, kt\u00f3re te\u017c jest warto\u015bci\u0105 konstytucyjn\u0105. Nigdy dot\u0105d spo\u0142eczny sprzeciw wobec ksenofobii i ruchom neofaszystowskim nie by\u0142 w Polsce tak silny.<\/p>\n W sobot\u0119 drugi dzie\u0144 Kongresu w POLIN. Relacj\u0119 na bie\u017c\u0105co z debaty odbywaj\u0105cej si\u0119 w audytorium g\u0142\u00f3wnym mo\u017cna \u015bledzi\u0107 na stronie Kongresu<\/a>. Tam te\u017c s\u0105 kr\u00f3tkie relacje z pozosta\u0142ych dyskusji i warsztat\u00f3w. I pliki audio.<\/p>\n
\nW inauguracyjnym panelu \u201eMy jeste\u015bmy konstytucj\u0105\u201d prof. Miros\u0142aw Wyrzykowski, s\u0119dzia TK w stanie spoczynku, m\u00f3wi\u0142 o w\u0142adzy, kt\u00f3ra zmienia konstytucj\u0119 ustawami. Pyta\u0142: \u201eCzy co\u015b w konstytucji mog\u0142o temu przeciwdzia\u0142a\u0107?\u201d. I por\u00f3wna\u0142 to pytanie do innego: ile zamk\u00f3w trzeba za\u0142o\u017cy\u0107 w domu, by si\u0119 chroni\u0107 przed z\u0142oczy\u0144c\u0105? \u201eS\u0105 miejsca, gdzie domy s\u0105 otwarte, a nikt do nich nie wchodzi bez zaproszenia. A zamki maj\u0105 chroni\u0107 przed przeci\u0105gami. To, co nam zostaje, to jak Katon ko\u0144czy\u0107 ka\u017cd\u0105 wypowied\u017a zdaniem: poza tym uwa\u017cam, \u017ce nale\u017cy broni\u0107 konstytucji”.<\/p>\n
\nProgram Kongresu to 43 panele i warsztaty. I \u201eWioska praw cz\u0142owieka\u201d, czyli miejsce dla rozmaitych organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 promowa\u0107, informuj\u0105c o swojej dzia\u0142alno\u015bci. Tematy kongresowych debat w podgrupach od bardzo og\u00f3lnych do wr\u0119cz technicznych: prawa mniejszo\u015bci, bezdomno\u015b\u0107, wykluczenie transportowe, akcja #MeToo i jej skutki, sztuczna inteligencja, edukacja seksualna, kontrola nad s\u0142u\u017cbami specjalnymi, prokurator jako gwarant interesu publicznego, reforma, kt\u00f3ra usprawni wymiar sprawiedliwo\u015bci, nowe technologie w s\u0105dach, kto powinien wybiera\u0107 s\u0119dzi\u00f3w i jakie powinny by\u0107 kryteria ich oceny.<\/p>\n
\nKongres \u2013 jak zesz\u0142oroczny \u2013 zako\u0144czy si\u0119 rekomendacjami. Pierwszym ich adresatem jest oczywi\u015bcie obecna w\u0142adza polityczna. Ale tak\u017ce partie polityczne, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 walczy\u0107 o w\u0142adz\u0119 w najbli\u017cszych wyborach parlamentarnych: rekomendacje to materia\u0142 na program dla nich.<\/p>\n