S\u0119dziom nie wolno u\u017cywa\u0107 znaku \u201eKonstytucja\u201d, bo sta\u0142 si\u0119 on symbolem spo\u0142ecznego sprzeciwu wobec \u0142amania konstytucji. Taki wniosek mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 z podj\u0119tej 6 grudnia uchwa\u0142y nowej KRS. Tyle \u017ce s\u0119dziowie maja obowi\u0105zek obrony konstytucji \u2013 nie tylko w orzecznictwie, ale te\u017c w debacie publicznej.
\n
\nJu\u017c raz \u2013 latem \u2013 koszulki z napisem \u201eKonstytucja\u201d policja \u015bciga\u0142a jako zniewag\u0119, gdy ubierano w nie pomniki. Teraz Krajowa Rada S\u0105downictwa podj\u0119\u0142a uchwa\u0142\u0119, w kt\u00f3rej za \u201ezachowanie mog\u0105ce podwa\u017cy\u0107 zaufanie do niezawis\u0142o\u015bci i bezstronno\u015bci s\u0119dziego\u201d \u2013 czyli jeden z delikt\u00f3w dyscyplinarnych \u2013 uznaje \u201epubliczne u\u017cywanie przez s\u0119dziego infografik, symboli, kt\u00f3re w spos\u00f3b jednoznaczny s\u0105 lub mog\u0105 by\u0107 identyfikowane z partiami politycznymi, zwi\u0105zkami zawodowymi, a tak\u017ce z ruchami spo\u0142ecznymi tworzonymi przez zwi\u0105zki zawodowe, partie polityczne lub inne organizacje prowadz\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105\u201d.<\/p>\n
Uchwa\u0142a w spos\u00f3b oczywisty nawi\u0105zuje do niedawnych doniesie\u0144 prorz\u0105dowych medi\u00f3w, \u017ce s\u0119dzia Weronika Klawonn, kt\u00f3ra w S\u0105dzie Okr\u0119gowym w Gda\u0144sku s\u0105dzi\u0142a spraw\u0119 Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego przeciwko Lechowi Wa\u0142\u0119sie, zosta\u0142a sfotografowana latem w koszulce z napisem \u201eKonsTYtucJA\u201d, gdy sta\u0142a pod s\u0105dem w prote\u015bcie przeciw politycznemu zaw\u0142aszczaniu s\u0105d\u00f3w. Prorz\u0105dowe media i politycy PiS \u017c\u0105dali wy\u0142\u0105czenia jej ze sprawy, bo jest stronnicza. Ostatecznie uzna\u0142a jeden z trzech zarzut\u00f3w Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego (oskar\u017cenie, \u017ce winien jest katastrofie smole\u0144skiej) za s\u0142uszny i nakaza\u0142a Wa\u0142\u0119sie opublikowa\u0107 przeprosiny.<\/p>\n
Bezstronno\u015b\u0107 KRS<\/strong> Ale za\u0142\u00f3\u017cmy dobr\u0105 wol\u0119 i czyste intencje nowej KRS. Bezstronno\u015b\u0107 jest rzeczywi\u015bcie kluczowa dla sprawowania funkcji s\u0119dziego. Gwarancje niezawis\u0142o\u015bci maj\u0105 t\u0119 bezstronno\u015b\u0107 wspiera\u0107. Dla poczucia sprawiedliwo\u015bci kluczowe jest, by pods\u0105dni i opinia publiczna wierzyli, \u017ce s\u0119dzia jest bezstronny. Zatem nie powinien robi\u0107 nic, co by t\u0119 bezstronno\u015b\u0107 poddawa\u0142o w w\u0105tpliwo\u015b\u0107.<\/p>\n KRS nie uzasadni\u0142a wyk\u0142adni, kt\u00f3rej dokona\u0142a, nie mo\u017cemy wi\u0119c prze\u015bledzi\u0107 toku jej rozumowania. A rozumowanie powinno uwzgl\u0119dnia\u0107 konstytucj\u0119 i mi\u0119dzynarodowe standardy. Powinno uwzgl\u0119dnia\u0107 te\u017c to, \u017ce s\u0119dziowie s\u0105 obywatelami. Maj\u0105 swoje obywatelskie prawa, w tym wolno\u015b\u0107 sumienia, s\u0142owa i ekspresji. Wolno\u015bci te s\u0105 ograniczone szczeg\u00f3ln\u0105 funkcj\u0105, jak\u0105 pe\u0142ni\u0105, ale nie s\u0105 oni ich pozbawieni.<\/p>\n Nie podlega dyskusji, \u017ce s\u0119dziowie nie powinni wyst\u0119powa\u0107 z logo \u017cadnej partii politycznej. Ale ju\u017c zakaz u\u017cywania symboli, \u201ekt\u00f3re w spos\u00f3b jednoznaczny s\u0105 lub mog\u0105 by\u0107 identyfikowane ze zwi\u0105zkami zawodowymi, a tak\u017ce z ruchami spo\u0142ecznymi, tworzonymi przez zwi\u0105zki zawodowe, partie polityczne lub inne organizacje prowadz\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105\u201d, jest mocno w\u0105tpliwy. Co bowiem znaczy \u201eprowadz\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105\u201d? To sformu\u0142owanie tre\u015bci\u0105 wype\u0142ni\u0107 ma KRS i s\u0105d dyscyplinarny z\u0142o\u017cony z os\u00f3b \u2013 w du\u017cej cz\u0119\u015bci prokurator\u00f3w \u2013 wskazanych przez PiS i wybranych przez pos\u0142uszn\u0105 jej KRS.<\/p>\n Mo\u017cemy wi\u0119c za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce za \u201epolityczne\u201d uznane zostanie ka\u017cde krytyczne odniesienie si\u0119 do poczyna\u0144 partii rz\u0105dz\u0105cej. A \u017cyjemy w czasach, gdy w\u0142adza polityczna jest wszechogarniaj\u0105ca i nawet kwestia klimatu, w\u0119gla czy \u015bcie\u017cek rowerowych jest polityczna.<\/p>\n Jak najbardziej polityczna sta\u0142a si\u0119 kwestia tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy, niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w i niezawis\u0142o\u015bci s\u0119dzi\u00f3w. Polityczna sta\u0142a si\u0119 te\u017c sama konstytucja i domaganie si\u0119 jej przestrzegania. A \u201epolitycznym\u201d jest ka\u017cdy, nawet nieformalny ruch obywatelski, kt\u00f3ry domaga si\u0119 od w\u0142adzy przestrzegania konstytucji.<\/p>\n Konstytucja sta\u0142a si\u0119 logo spo\u0142ecznego sprzeciwu wobec \u0142amania konstytucji. A wi\u0119c znalaz\u0142a si\u0119 na indeksie. Niewykluczone, \u017ce nied\u0142ugo s\u0119dziowie b\u0119d\u0105 karani nie tylko za u\u017cywanie konstytucji jako symbolu, ale te\u017c za przywo\u0142ywanie jej w orzeczeniach. Ju\u017c s\u0119dziowie Ewa Maciejewska i Igor Tuleya maj\u0105 post\u0119powanie dyscyplinarne za \u201eeksces orzeczniczy\u201d (poj\u0119cie, kt\u00f3rego w prawie nie ma) w postaci zadania pyta\u0144 prejudycjalnych do Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci UE.<\/p>\n S\u0119dziowie maj\u0105 prawo do obrony konstytucji<\/strong> Dalej jest o tym, \u017ce konstytucja jest najwy\u017cszym prawem, jej przepisy stosuje si\u0119 bezpo\u015brednio i \u017ce Rzeczpospolita przestrzega wi\u0105\u017c\u0105cego j\u0105 prawa mi\u0119dzynarodowego. I art. 10: \u201eUstr\u00f3j Rzeczypospolitej Polskiej opiera si\u0119 na podziale i r\u00f3wnowadze w\u0142adzy ustawodawczej, w\u0142adzy wykonawczej i w\u0142adzy s\u0105downiczej\u201d. Zatem obowi\u0105zkiem s\u0119dziego jako obywatela jest pilnowanie, by w\u0142adza przestrzega\u0142a zasady tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy. I w og\u00f3le konstytucji.<\/p>\n Art. 32 m\u00f3wi o r\u00f3wno\u015bci wobec prawa i \u017ce \u201enikt nie mo\u017ce by\u0107 dyskryminowany w \u017cyciu politycznym, spo\u0142ecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny\u201d. Zatem s\u0119dziom nie mo\u017cna odbiera\u0107 prawa ani wy\u0142\u0105cza\u0107 ich spod obowi\u0105zku pilnowania przestrzegania konstytucji i upominania si\u0119 wobec w\u0142adzy o praworz\u0105dno\u015b\u0107. Tym bardziej \u017ce art. 37 gwarantuje: ka\u017cdy, \u201ekto znajduje si\u0119 pod w\u0142adz\u0105 Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolno\u015bci i praw zapewnionych w konstytucji\u201d. Wyj\u0105tki okre\u015bla ustawa. Ale \u017cadna ustawa nie zakazuje s\u0119dziom dopominania si\u0119 o przestrzeganie konstytucji i praworz\u0105dno\u015b\u0107. Natomiast sama konstytucja wymienia ograniczenia, jakim podlega s\u0119dzia. A art. 103 wynika, \u017ce nie mo\u017ce sprawowa\u0107 mandatu poselskiego, a art. 178 zakazuje s\u0119dziemu nale\u017ce\u0107 do partii politycznej, zwi\u0105zku zawodowego i \u201eprowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015bci publicznej niedaj\u0105cej si\u0119 pogodzi\u0107 z zasadami niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w i niezawis\u0142o\u015bci s\u0119dzi\u00f3w\u201d. Czy mo\u017cna twierdzi\u0107, \u017ce obrona konstytucji \u201enie daje si\u0119 pogodzi\u0107\u201d z tymi zasadami?<\/p>\n Art. 178 ust. 1 m\u00f3wi jeszcze, \u017ce \u201es\u0119dziowie w sprawowaniu swojego urz\u0119du s\u0105 niezawi\u015bli i podlegaj\u0105 tylko konstytucji oraz ustawom\u201d. A wi\u0119c nie regulaminom uchwalanym przez KRS. I nie dawanym przez ni\u0105 wyk\u0142adniom.<\/p>\n W krajach europejskich nie ma twardych, jednolitych standard\u00f3w, je\u015bli chodzi o granice uczestnictwa s\u0119dzi\u00f3w w debacie publicznej. Ale s\u0105 standardy \u201emi\u0119kkie\u201d, jak Deklaracja Sofijska z 2013 r. dotycz\u0105ca niezawis\u0142o\u015bci i odpowiedzialno\u015bci s\u0119dziowskiej. Czytamy w niej: \u201eS\u0119dzia pozostaje obywatelem, w zwi\u0105zku z czym ma prawo \u2013 w momencie kiedy nie wykonuje funkcji s\u0119dziowskich \u2013 do swobody wypowiadania si\u0119, zgodnie z postanowieniami wszystkich konwencji mi\u0119dzynarodowych zapewniaj\u0105cych ochron\u0119 praw cz\u0142owieka. W dziedzinie polityki s\u0119dzia, podobnie jak ka\u017cdy inny obywatel, ma prawo do posiadania w\u0142asnych opinii na tematy polityczne. Jego zadaniem jest wyra\u017ca\u0107 je w spos\u00f3b wstrzemi\u0119\u017aliwy, tak aby inni ludzie mogli darzy\u0107 wymiar sprawiedliwo\u015bci pe\u0142nym zaufaniem, niezale\u017cnie od pogl\u0105d\u00f3w poszczeg\u00f3lnych s\u0119dzi\u00f3w. S\u0119dzia zobowi\u0105zany jest zachowa\u0107 taki sam stopie\u0144 wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci w kontaktach z mediami. Jednocze\u015bnie jednak zobowi\u0105zanie zachowania wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci nie mo\u017ce by\u0107 wyt\u0142umaczeniem dla pasywno\u015bci s\u0119dzi\u00f3w. (…) W sytuacji zagro\u017cenia dla demokracji i podstawowych wolno\u015bci obowi\u0105zek zachowania wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci mo\u017ce ust\u0105pi\u0107 zobowi\u0105zaniu do wyra\u017cenia zaniepokojenia takim obrotem spraw\u201d.<\/p>\n Zatem zar\u00f3wno polska konstytucja, jak i standardy europejskie nak\u0142adaj\u0105 na s\u0119dziego obowi\u0105zek obrony praworz\u0105dno\u015bci i konstytucji.<\/p>\n Znak \u201eKonsTYtucJA\u201d nie przynale\u017cy do \u017cadnej konkretnej organizacji ani ruchu spo\u0142ecznego<\/strong> Znak nie jest zarejestrowany i gdyby np. Mateusz Morawiecki pojawi\u0142 si\u0119 w koszulce z napisem \u201eKonsTYtucJA\u201d, nikt by nie zabroni\u0142 mu jej nosi\u0107. Ma\u0142o tego: z napisem \u201eKonsTYtucJA\u201d sfotografowa\u0142 si\u0119 organizator tegorocznego Marszu Niepodleg\u0142o\u015bci Robert B\u0105kiewicz, kiedy prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz zakaza\u0142a marszu. I nikt mu prawa do tego nie odmawia\u0142. A wi\u0119c trudno by\u0142oby dla potrzeb post\u0119powania karnego \u2013 a takim jest post\u0119powanie dyscyplinarne \u2013 dowodzi\u0107, \u017ce napis \u201eKonsTYtucJA\u201d jest logo \u201eruchu spo\u0142ecznego\u201d (cho\u0107 akurat PiS i jego funkcjonariusze dyscyplinarni niekoniecznie przejmuj\u0105 si\u0119 zasad\u0105 domniemania niewinno\u015bci i zakazem poszerzaj\u0105cej interpretacji przepis\u00f3w o charakterze karnym).<\/p>\n Bezstronno\u015b\u0107 pod gro\u017ab\u0105 dyscyplinarki<\/strong> Wreszcie znacznie wi\u0119ksz\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 co do bezstronno\u015bci s\u0119dzi\u00f3w ni\u017c ich pogl\u0105dy na dzia\u0142ania partii rz\u0105dz\u0105cej dotycz\u0105ce niezale\u017cno\u015bci s\u0105downictwa budzi post\u0119powanie dyscyplinarne, kt\u00f3re PiS skonstruowa\u0142 i kt\u00f3re \u2013 ju\u017c od miesi\u0119cy \u2013 s\u0142u\u017cy zastraszaniu s\u0119dzi\u00f3w. Dzi\u015b s\u0119dzia orzekaj\u0105cy nie po my\u015bli owego polityka PiS musi si\u0119 liczy\u0107 z:<\/p>\n – przeniesieniem do innego wydzia\u0142u A po drodze grozi mu p\u00f3\u0142toraroczna, publiczna kontrola maj\u0105tku przez CBA \u2013 co spotka\u0142o wspomnianego s\u0119dziego \u017burka. W tej sytuacji koszulka z napisem \u201eKonsTYtucJA\u201d jest naprawd\u0119 detalem bez wi\u0119kszego znaczenia dla bezstronno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Uchwa\u0142a w spos\u00f3b oczywisty nawi\u0105zuje do niedawnych doniesie\u0144 prorz\u0105dowych medi\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1731,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1721"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1721"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1730,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1721\/revisions\/1730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nTeoretycznie wyk\u0142adnia KRS s\u0142u\u017cy dba\u0142o\u015bci o s\u0119dziowsk\u0105 bezstronno\u015b\u0107. Tyle \u017ce raczej trudno sobie wyobrazi\u0107, by o bezstronno\u015b\u0107 m\u00f3g\u0142 na powa\u017cnie dba\u0107 organ w ca\u0142o\u015bci obsadzony przez parti\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105, kt\u00f3ry ca\u0142\u0105 swoj\u0105 dotychczasow\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 udowadnia\u0142, \u017ce jest partyjnym organem. Trudno te\u017c sobie wyobrazi\u0107, by ta wyk\u0142adnia wydana by\u0142a z troski o bezstronno\u015b\u0107, a nie jako instrument podporz\u0105dkowywania politycznego s\u0119dzi\u00f3w. Wyk\u0142adnia ta bowiem ma otworzy\u0107 drog\u0119 do post\u0119powa\u0144 dyscyplinarnych przeciwko s\u0119dziom, kt\u00f3rzy staj\u0105 w obronie konstytucji i przeciw \u201ereformie\u201d wymiaru sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n
\nArt. 82 konstytucji m\u00f3wi: \u201eObowi\u0105zkiem obywatela polskiego jest wierno\u015b\u0107 Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wsp\u00f3lne\u201d. S\u0119dzia jest polskim obywatelem. A dobrem wsp\u00f3lnym jest konstytucja – do jej poszanowania przez w\u0142adze wzywa preambu\u0142a. Dobrem wsp\u00f3lnym jest te\u017c \u201eRzeczpospolita Polska\u201d (art. 1), kt\u00f3ra jest \u201edemokratycznym pa\u0144stwem prawnym, urzeczywistniaj\u0105cym zasady sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej\u201d (art. 2). A wi\u0119c ka\u017cdy obywatel, w tym s\u0119dzia, musi si\u0119 troszczy\u0107 o Rzeczpospolit\u0105 praworz\u0105dn\u0105. I pilnowa\u0107, by \u2013 jak nakazuje art. 7 – \u201eorgany w\u0142adzy publicznej dzia\u0142a\u0142y na podstawie i w granicach prawa\u201d.<\/p>\n
\nNie wiemy, jakie symbole \u201ew spos\u00f3b jednoznaczny\u201d mog\u0105 by\u0107, wed\u0142ug KRS, \u201eidentyfikowane z ruchami spo\u0142ecznymi\u201d, a tym bardziej ruchami \u201eprowadz\u0105cymi dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105\u201d. Czy wystarczy samo has\u0142o \u201ekonstytucja\u201d, czy te\u017c musi to by\u0107 napis z wybitymi literami \u201eTY\u201d i \u201eJA\u201d. Czas poka\u017ce. Ale znak \u201eKonsTYtucJA\u201d nie przynale\u017cy do \u017cadnej konkretnej organizacji ani ruchu spo\u0142ecznego. To symbol zaadoptowany przez obywateli niezrzeszonych, kt\u00f3rzy dzia\u0142aj\u0105 spontanicznie, bez kierownictwa, na zasadzie wolnej woli.<\/p>\n
\nWracaj\u0105c do sprawy s\u0119dzi Weroniki Klawon – protestowa\u0142a przeciwko reformie s\u0105downictwa przeprowadzanej pod patronatem Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego, a potem s\u0105dzi spraw\u0119 Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego. Sytuacja mo\u017ce budzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, czy zachowa ona bezstronno\u015b\u0107. Ale s\u0119dzia nie wydaje wyroku ot tak. Musi si\u0119 on mie\u015bci\u0107 w granicach prawa i musi by\u0107 nale\u017cycie uzasadniony. S\u0119dzia nie s\u0105dzi\u0142a zreszt\u0105 tej sprawy sama. Z drugiej strony rzeczywisto\u015b\u0107 mamy dzi\u015b tak\u0105, \u017ce gdyby spraw\u0119 s\u0105dzi\u0142 s\u0119dzia np. awansowany przez \u201edobr\u0105 zmian\u0119\u201d albo tylko taki, kt\u00f3ry nie popar\u0142 protest\u00f3w przeciwko polityzacji s\u0105d\u00f3w \u2013 Lech Wa\u0142\u0119sa m\u00f3g\u0142by uzna\u0107, \u017ce nie jest on bezstronny. Bo np. boi si\u0119 wychyli\u0107 i dlatego nie protestuje. A skoro boi si\u0119 wychyli\u0107, to b\u0119dzie si\u0119 ba\u0142 orzec przeciwko Jaros\u0142awowi Kaczy\u0144skiemu.<\/p>\n
\n – ze \u201ezmian\u0105 zakresu obowi\u0105zk\u00f3w\u201d, w wyniku kt\u00f3rej \u2013 jak s\u0119dzia Waldemar \u017burek – zostanie zalany sprawami i nie dostanie asystenta ani pomocy sekretarskiej
\n – z kontrol\u0105 swojego referatu (spraw, kt\u00f3re prowadzi)
\n – z post\u0119powaniem dyscyplinarnym, do wydalenia z zawodu \u0142\u0105cznie.<\/p>\n