Olga Tokarczuk dosta\u0142a literackiego Nobla. Za \u201enarracyjn\u0105 wyobra\u017ani\u0119, kt\u00f3ra z encyklopedyczn\u0105 pasj\u0105 ujawnia przekraczanie granic jako form\u0119 \u017cycia\u201d.
\n
\nJaros\u0142aw Kaczy\u0144ski te\u017c uczyni\u0142 z przekraczania granic now\u0105 form\u0119 bytu. Ta forma bytu, kt\u00f3ra si\u0119 z jego wyobra\u017ani wy\u0142ania, nie jest, niestety, literack\u0105 fikcj\u0105.<\/p>\n
Polityczna wyobra\u017ania Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego jest szeroka, nieposkromiona i bezkompromisowa. Kilka dni temu wypowiedzia\u0142 si\u0119 o przysz\u0142ym losie s\u0105downictwa. W wywiadzie dla Polsat News przyzna\u0142, \u017ce reforma si\u0119 nie powiod\u0142a:<\/p>\n
My, je\u017celi tylko spo\u0142ecze\u0144stwo nam zaufa, do tego wr\u00f3cimy. Mamy mocn\u0105 podstaw\u0119. Artyku\u0142 180, ust\u0119p 5 konstytucji daje pe\u0142ne prawo do przeprowadzenia takiej reformy. I my do tego artyku\u0142u b\u0119dziemy nawi\u0105zywa\u0107, b\u0119dziemy to prowadzi\u0107. Bez g\u0142\u0119bokiej reformy s\u0105d\u00f3w w og\u00f3le naprawienie pa\u0144stwa jest bardzo trudne, bo to jest taka jakby ostatnia barykada, ostatni szczebel decyzyjny w bardzo wielu sprawach.<\/p><\/blockquote>\n
Przepis konstytucji, do kt\u00f3rego prezes si\u0119 odnosi, brzmi tak: \u201eW razie zmiany ustroju s\u0105d\u00f3w lub zmiany granic okr\u0119g\u00f3w s\u0105dowych wolno s\u0119dziego przenosi\u0107 do innego s\u0105du lub w stan spoczynku z pozostawieniem mu pe\u0142nego uposa\u017cenia\u201d. Czyli jest to konstytucyjny wyj\u0105tek od zasady nieprzenaszalno\u015bci i nieusuwalno\u015bci s\u0119dzi\u00f3w.<\/p>\n
PiS nied\u0142ugo po zwyci\u0119stwie w 2015 r. og\u0142osi\u0142 plan reformy s\u0105downictwa, kt\u00f3ry ma polega\u0107 na zniesieniu s\u0105d\u00f3w rejonowych i mianowaniu wszystkich s\u0119dzi\u00f3w nie jako s\u0119dzi\u00f3w konkretnego s\u0105du, ale \u201es\u0119dzi\u00f3w powszechnych\u201d. To by oznacza\u0142o, \u017ce wszyscy b\u0119d\u0105 mianowani od nowa. Albo pos\u0142ani w stan spoczynku. Sytuacja wygl\u0105da\u0142aby wi\u0119c jak w prokuraturze, kt\u00f3rej \u201ereform\u0119\u201d Zbigniew Ziobro zacz\u0105\u0142 tu\u017c po obj\u0119ciu urz\u0119du ministra sprawiedliwo\u015bci – prokuratorzy z najwy\u017cszych szczebli zostali zes\u0142ani do prokuratur szczebla najni\u017cszego. Lub, je\u015bli mogli, odeszli w stan spoczynku.<\/p>\n
W przypadku s\u0119dzi\u00f3w ci \u201ekomunistyczni\u201d, czyli tacy, kt\u00f3rzy zacz\u0119li orzekanie przed 1990 r., zapewne zostan\u0105 odes\u0142ani w stan spoczynku. To jaka\u015b jedna pi\u0105ta dzi\u015b orzekaj\u0105cych. Podobnie sta\u0142oby si\u0119 z dzia\u0142aczami s\u0119dziowskich stowarzysze\u0144, a tak\u017ce s\u0119dziami, kt\u00f3rzy wydali wyrok \u017ale oceniony przez parti\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105. W ten spos\u00f3b ze stanu s\u0119dziowskiego mo\u017ce uby\u0107 jedna czwarta s\u0119dzi\u00f3w. Czyli jakie\u015b 2,5 tys.<\/p>\n
Kim PiS zamierza ich zast\u0105pi\u0107? Bo nowych spraw do os\u0105dzenia rocznie jest ok. 15,5 mln i ta liczba raczej b\u0119dzie ros\u0142a. Je\u015bli PiS pozb\u0119dzie si\u0119 jednej czwartej s\u0119dzi\u00f3w, na jednego s\u0119dziego rocznie b\u0119dzie przypada\u0107 ok. 2 tys. spraw. W Warszawie, Krakowie czy Wroc\u0142awiu – pewnie 3 tys. Nie da si\u0119 tak upro\u015bci\u0107 procedury, \u017ceby zdo\u0142ali je os\u0105dzi\u0107 w terminie zbli\u017conym do dzisiejszego. No chyba, \u017ce zrezygnuje si\u0119 z rozpraw \u2013 jak zrobiono to w Trybunale Konstytucyjnym Julii Przy\u0142\u0119bskiej. I maksymalnie ograniczy prawo do odwo\u0142ania. Tylko czy ludzie b\u0119d\u0105 mieli wtedy poczucie, \u017ce ich sprawa zosta\u0142a nale\u017cycie os\u0105dzona?<\/p>\n
Mo\u017cna wprowadzi\u0107 s\u0119dzi\u00f3w ludowych, wybieranych przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 lokaln\u0105, i znacznie poszerzy\u0107 zakres spraw, kt\u00f3re maj\u0105 s\u0105dzi\u0107. Na przyk\u0142ad na wszystkie, kt\u00f3re dzi\u015b nale\u017c\u0105 do w\u0142a\u015bciwo\u015bci s\u0105d\u00f3w rejonowych. Manewr da\u0142by efekt podobny jak np. wprowadzenie do s\u0142u\u017cby zdrowia sanitariuszy w miejsce brakuj\u0105cych lekarzy. I trzeba by si\u0119 liczy\u0107 z niezadowoleniem os\u00f3b, kt\u00f3rych sprawy b\u0119d\u0105 s\u0105dzone przez takich s\u0119dzi\u00f3w ludowych. Ale wtedy w\u0142adza PiS powie, \u017ce „co z\u0142ego \u2013 to nie my”. Sami sobie takich s\u0119dzi\u00f3w wybrali\u015bcie. Nast\u0119pnym razem wybierzcie lepiej.<\/p>\n
Mo\u017cna te\u017c \u0142owi\u0107 szeroko s\u0119dzi\u00f3w w\u015br\u00f3d m\u0142odych lub nieodnosz\u0105cych sukces\u00f3w adwokat\u00f3w, radc\u00f3w, notariuszy. Wiadomo, \u017ce od czasu otwarcia tych zawod\u00f3w konkurencja na rynku zrobi\u0142a si\u0119 taka, \u017ce coraz trudniej si\u0119 utrzyma\u0107.<\/p>\n
Kolejna droga: reaktywowanie pomys\u0142u ze szko\u0142\u0105 Duracza (oczywi\u015bcie trzeba by by\u0142o zmieni\u0107 nazwisko, np. na szko\u0142\u0119 Piebiaka czy innego s\u0119dziego patriot\u0119).<\/p>\n
I wreszcie \u2013 je\u015bli ju\u017c si\u0119ga\u0107 do sprawdzonych wzorc\u00f3w \u2013 mo\u017cna reaktywowa\u0107 \u201eprocesy kiblowe\u201d. Tam rozprawa ogranicza\u0142a si\u0119 do podpisania przez s\u0119dziego przygotowanego dla niego wyroku. By\u0142o naprawd\u0119 bardzo sprawnie.<\/p>\n
Stowarzyszenia Iustitia i Themis, zainspirowane wizj\u0105 reformy s\u0105downictwa, w\u0142a\u015bnie wyprodukowa\u0142y trzy kr\u00f3tkie filmiki o tym, jak mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 nowy, sprawniejszy wymiar sprawiedliwo\u015bci: ta sama osoba na rozprawie raz wyst\u0119puje w roli prokuratora, raz s\u0119dziego. Kt\u00f3ry oczywi\u015bcie zgadza si\u0119 z samym sob\u0105 w roli prokuratora. Taki proces kiblowy na weso\u0142o.<\/p>\n