Prezes Trybuna\u0142u Konstytucyjnego b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zablokowa\u0107 rozpatrywanie ka\u017cdej sprawy. Trybuna\u0142 ujawni\u0142 sw\u00f3j regulamin.
\n
\nBlisko dwa tygodnie temu Zgromadzenie Og\u00f3lne S\u0119dzi\u00f3w TK (o kt\u00f3rym pisa\u0142am w te\u015bcie \u201eJak to si\u0119 robi w Trybunale\u201d) przyj\u0119\u0142o w trybie \u201ebez dyskusji\u201d dokumenty reguluj\u0105ce prac\u0119 Trybuna\u0142u: statut i regulamin Trybuna\u0142u, statut Kancelarii Trybuna\u0142u i Kodeks Etyczny S\u0119dzi\u00f3w TK. Do dzi\u015b Trybuna\u0142 nie ujawni\u0142 na swojej stronie tre\u015bci tych dokument\u00f3w. Nadal \u201ewisz\u0105\u201d tam statut i regulamin z lat 2015 i 2016, przyj\u0119te przez Trybuna\u0142 sprzed dobrej zmiany. Na moje, ponawiane, pro\u015bby o udost\u0119pnienie tych dokument\u00f3w wraz z protoko\u0142em posiedzenia Zgromadzenia, na kt\u00f3rym je przyj\u0119to, Trybuna\u0142 nie reaguje. Ale \u017ce regulamin obowi\u0105zkowo musi by\u0107 ujawniony w Dzienniku Urz\u0119dowym, i to do 1 sierpnia – pojawi\u0142 si\u0119 tam kilka dni temu.<\/p>\n
Jak mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107 po trybie przyj\u0119cia tych dokument\u00f3w (\u201estarych\u201d s\u0119dzi\u00f3w zawiadomiono pismami po\u0142o\u017conymi na biurku kilkana\u015bcie godzin przed terminem Zgromadzenia, nie dopuszczono do dyskusji), jest to regulamin sprzeczny nie tylko z konstytucj\u0105 (co akurat partii rz\u0105dz\u0105cej nigdy nie przeszkadza), ale nawet z ustaw\u0105 o Trybunale uchwalon\u0105 przez PiS.<\/p>\n
Regulamin daje prezesowi Trybuna\u0142u w\u0142adz\u0119 blokowania rozpoznawania spraw. I to ju\u017c na etapie ich przyjmowania do rozpoznania. Ot\u00f3\u017c prezes mo\u017ce \u2013 je\u015bli taka b\u0119dzie jego wola \u2013 po prostu nie przyj\u0105\u0107 do rozpoznania przez Trybuna\u0142 wniosku skierowanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich, grup\u0119 pos\u0142\u00f3w czy senator\u00f3w, prokuratora generalnego, marsza\u0142k\u00f3w Sejmu i Senatu oraz premiera (co w obecnej sytuacji raczej si\u0119 nie zdarzy), prezydenta, Prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego, Naczelnego S\u0105du Administracyjnego czy Krajowej Rady S\u0105downictwa. Mo\u017ce te\u017c nie przyj\u0105\u0107 do rozpoznania pytania prawnego s\u0105du. Uchwalona przez PiS ustawa o trybie dzia\u0142ania TK nie daje prezesowi takich mo\u017cliwo\u015bci. Tak wi\u0119c par. 21 ust. 1 regulaminu TK \u201euzupe\u0142nia\u201d ustaw\u0119: \u201eJe\u017celi wniosek (\u2026) lub pytanie prawne nie spe\u0142niaj\u0105 wymaga\u0144 przewidzianych w ustawie (\u2026), wzywa do ich usuni\u0119cia w terminie 7 dni\u201d, a po \u201ebezskutecznym up\u0142ywie terminu (\u2026) zarz\u0105dza zwrot wniosku lub pytania prawnego\u201d.<\/p>\n
Przedstawianie takich wniosk\u00f3w Trybuna\u0142owi jest konstytucyjnym prawem RPO, grupy parlamentarzyst\u00f3w i innych wymienionych wcze\u015bniej podmiot\u00f3w. Dlatego do tej pory tzw. przeds\u0105dowi podlega\u0142y jedynie skargi konstytucyjne. Wnioski nie podlega\u0142y zwrotowi w zwi\u0105zku z ich wadami formalnymi. Je\u015bli takie wady mia\u0142y \u2013 sk\u0142ad Trybuna\u0142u, kt\u00f3ry dosta\u0142 spraw\u0119 do os\u0105dzenia, m\u00f3g\u0142 umorzy\u0107. Ale decydowali s\u0119dziowie, niezawi\u015ble, a nie jednoosobowo cz\u0142owiek pe\u0142ni\u0105cy administracyjn\u0105 funkcj\u0119 prezesa TK.<\/p>\n
Ten punkt regulaminu za sprzeczny z konstytucj\u0105 uzna\u0142 s\u0119dzia Piotr Tuleja. S\u0119dzia, wiedz\u0105c, \u017ce w programie Zgromadzenia Og\u00f3lnego nie przewidziano dyskusji nad projektami statut\u00f3w i regulaminu, z\u0142o\u017cy\u0142 do protoko\u0142u swoje uwagi: \u201ePrzewidziana w \u00a7 21 ust. 3 projektu kompetencja prezesa TK do zarzadzania zwrotu wniosku lub pytania prawnego jest sprzeczna z art. 191 ust. 1 pkt 1 i 2 konstytucji. Wnioski wskazane w tym przepisie nie podlegaj\u0105 wst\u0119pnej kontroli ze skutkiem nienadania im dalszego biegu. Dlatego te\u017c prezes nie mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 ich wnioskodawcy, odmawiaj\u0105c tym samym wszcz\u0119cia post\u0119powania przed TK\u201d.<\/p>\n
Kolejny punkt regulaminu daj\u0105cy prezesowi nieznan\u0105 dot\u0105d w\u0142adz\u0119: dowolno\u015b\u0107 w ustalaniu sk\u0142ad\u00f3w s\u0105dz\u0105cych. Par. 22 ust. 1: \u201eWniosek (\u2026) oraz skarg\u0119 konstytucyjn\u0105 Prezes Trybuna\u0142u kieruje do wyznaczonego przez siebie s\u0119dziego Trybuna\u0142u w celu wst\u0119pnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym\u201d.<\/p>\n
Z brzmienia tego przepisu wynika, \u017ce prezes daje spraw\u0119 temu, komu mu si\u0119 spodoba. Taka w\u0142a\u015bnie, jak wynika z nieoficjalnych informacji analizy sk\u0142ad\u00f3w wyznaczanych do s\u0105dzenia, jest w tej chwili regu\u0142a w Trybunale: Julia Przy\u0142\u0119bska i Mariusz Muszy\u0144ski wyznaczaj\u0105 sk\u0142ady \u201epo uwa\u017caniu\u201d. Tymczasem ustawa o trybie dzia\u0142ania TK, art. 38 ust 1, m\u00f3wi, \u017ce \u201es\u0119dzi\u00f3w Trybuna\u0142u do sk\u0142adu orzekaj\u0105cego, w tym przewodnicz\u0105cego sk\u0142adu i s\u0119dziego sprawozdawc\u0119, wyznacza Prezes Trybuna\u0142u wed\u0142ug kolejno\u015bci alfabetycznej, uwzgl\u0119dniaj\u0105c przy tym rodzaje, liczb\u0119 oraz kolejno\u015b\u0107 wp\u0142ywu spraw do Trybuna\u0142u\u201d. A jedynie \u201ew uzasadnionych przypadkach, zw\u0142aszcza ze wzgl\u0119du na przedmiot rozpoznawanej sprawy, mo\u017ce wyznaczy\u0107 s\u0119dziego sprawozdawc\u0119, odst\u0119puj\u0105c od kryteri\u00f3w wymienionych w ust. 1\u201d.<\/p>\n
Za trzy dni wchodzi w \u017cycie zmiana ustawy o ustroju s\u0105d\u00f3w powszechnych, kt\u00f3ra zapowiada tajemniczy algorytm do wyznaczania sk\u0142ad\u00f3w s\u0119dziowskich. Jest do\u015b\u0107 prawdopodobne, \u017ce po wymianie przez ministra Ziobr\u0119 prezes\u00f3w s\u0105d\u00f3w zadzia\u0142a w\u0142a\u015bnie tak, jak dzia\u0142a \u201ekolejno\u015b\u0107 alfabetyczna\u201d w Trybunale.<\/p>\n
Kolejny przepis regulaminu daj\u0105cy prezesowi TK sprzeczn\u0105 z ustaw\u0105 i konstytucj\u0105 w\u0142adz\u0119 nad rozpatrywaniem spraw w Trybunale: par. 51 ust. 6 regulaminu. Do tej pory to sk\u0142ad s\u0105dz\u0105cy decydowa\u0142, czy spraw\u0119 nale\u017cy skierowa\u0107 na pe\u0142ny sk\u0142ad (minimum 11 s\u0119dzi\u00f3w TK) z powodu jej zawi\u0142o\u015bci lub dlatego, \u017ce chce odst\u0105pi\u0107 od dotychczasowej linii orzeczniczej TK. Sk\u0142ad zwraca\u0142 si\u0119 z wnioskiem do prezesa i by\u0142 to dla prezesa wniosek WI\u0104\u017b\u0104CY. Teraz sk\u0142ad orzekaj\u0105cy jedynie zwraca si\u0119 z wnioskiem, a \u201eprezes Trybuna\u0142u wydaje zarz\u0105dzenie o przekazaniu albo o odmowie przekazania sprawy do rozpoznania w pe\u0142nym sk\u0142adzie\u201d. Jest to sprzeczne z art. 37 ust. 1 pkt. e ustawy o trybie funkcjonowania TK, kt\u00f3ry m\u00f3wi: \u201eTrybuna\u0142 orzeka w pe\u0142nym sk\u0142adzie w sprawach (\u2026), tak\u017ce gdy z wnioskiem o uznanie sprawy za szczeg\u00f3lnie zawi\u0142\u0105 do Trybuna\u0142u zwr\u00f3ci si\u0119 sk\u0142ad orzekaj\u0105cy\u201d. Nie ma tu wi\u0119c miejsca na uznaniowo\u015b\u0107 ze strony prezesa TK.<\/p>\n
S\u0119dzia Tuleja w swoich uwagach z\u0142o\u017conych do protoko\u0142u pisze: \u201eZgoda prezesa jest wykluczona jeszcze z jednego powodu. Je\u017celi sk\u0142ad orzekaj\u0105cy zamierza\u0142by odst\u0105pi\u0107 od pogl\u0105du prawnego TK i z tego powodu zwraca\u0142 si\u0119 o rozpoznanie sprawy w pe\u0142nym sk\u0142adzie, to odmowa prezesa, o kt\u00f3rej mowa w \u00a7 51 ust. 6, oznacza\u0142aby bezpo\u015bredni\u0105 ingerencj\u0119 w sfer\u0119 orzekania. Prezes TK narusza\u0142by w takim przypadku niezawis\u0142o\u015bci s\u0119dzi\u00f3w orzekaj\u0105cych i niezale\u017cno\u015bci Trybuna\u0142u\u201d.<\/p>\n
I jeszcze wi\u0119cej w\u0142adzy dla prezesa TK: do tej pory o tym, czy sk\u0142ad sadz\u0105cy mo\u017ce, w ramach post\u0119powania, zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o stanowisko, wyja\u015bnienia czy dane do s\u0105d\u00f3w (w tym SN i NSA), organ\u00f3w pa\u0144stwowych, organ\u00f3w mi\u0119dzynarodowych czy organizacji pozarz\u0105dowych, decydowali sami s\u0119dziowie. Teraz sk\u0142ad s\u0105dz\u0105cy b\u0119dzie musia\u0142 prosi\u0107 o zgod\u0119 prezesa (par, 35 ust. 1). To mniej wi\u0119cej tak, jakby sk\u0142ad s\u0105dz\u0105cy w s\u0105dzie rejonowym musia\u0142 prosi\u0107 prezesa o zgod\u0119 na wezwanie \u015bwiadka czy zam\u00f3wienie opinii bieg\u0142ego. W praktyce oznacza to, \u017ce prezes mo\u017ce zablokowa\u0107 (bo nie ma terminu na wydanie decyzji) lub przynajmniej utrudni\u0107 rozpatrzenie sprawy. S\u0119dzia Tuleja: \u201eW mojej ocenie wym\u00f3g zgody prezesa narusza art. 70 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie post\u0119powania przed Trybuna\u0142em Konstytucyjnym. (\u2026) Uzale\u017cnianie decyzji TK rozpoznaj\u0105cego spraw\u0119 od zgody prezesa TK jest niedopuszczalne ze wzgl\u0119du na niezawis\u0142o\u015b\u0107 s\u0119dzi\u00f3w orzekaj\u0105cych w tej sprawie\u201d.<\/p>\n
W nowym regulaminie uporano si\u0119 te\u017c z przykrym dla PiS zjawiskiem sk\u0142adania przez \u201estarych\u201d s\u0119dzi\u00f3w orzekaj\u0105cych w sk\u0142adach z dublerami zda\u0144 odr\u0119bnych, w kt\u00f3rych kwestionuj\u0105 prawo dubler\u00f3w do orzekania. Par. 54 ust. 1. stwierdza, \u017ce zdanie odr\u0119bne \u201enie mo\u017ce dotyczy\u0107 rubrum orzeczenia\u201d. Owo \u201erubrum\u201d to nic innego ni\u017c cz\u0119\u015b\u0107 wyroku, w kt\u00f3rej podaje si\u0119 sk\u0142ad s\u0105dz\u0105cy i inne formalne dane o orzeczeniu. S\u0119dzia Tuleja zwraca uwag\u0119, \u017ce to niezgodne z art. 106 ust. 3 ustawy o trybie post\u0119powania przed Trybuna\u0142em, kt\u00f3ry nie zawiera ogranicze\u0144 co do tego, czego mo\u017ce dotyczy\u0107 zdanie odr\u0119bne. I z art. 195 ust. 1 konstytucji, w my\u015bl kt\u00f3rego s\u0119dziowie TK w sprawowaniu urz\u0119du s\u0105 niezawi\u015bli i podlegaj\u0105 tylko konstytucji: \u201eSprawowaniem urz\u0119du jest m.in. zg\u0142aszanie zda\u0144 odr\u0119bnych. Skoro w tym zakresie s\u0119dzia TK podlega tylko konstytucji, to oczywistym jest, \u017ce nie mo\u017cna nak\u0142ada\u0107 na niego ogranicze\u0144 w regulaminie TK. Regulamin mo\u017ce jedynie okre\u015bla\u0107 organizacyjne kwestie zwi\u0105zane ze sk\u0142adaniem zda\u0144 odr\u0119bnych\u201d.<\/p>\n
Trybuna\u0142 nie ujawni\u0142 jeszcze regulaminu dzia\u0142ania Biura TK. Ani \u201eKodeksu etycznego\u201d, gdzie \u2013 jak niesie wie\u015b\u0107 \u2013 umieszczono zakaz uczestnictwa s\u0119dzi\u00f3w \u201ew debacie publicznej\u201d, kt\u00f3ra dotyczy \u201espraw politycznych\u201d. A dzi\u015b \u201espraw\u0105 polityczn\u0105\u201d jest wszystko, \u0142\u0105cznie z wycink\u0105 Puszczy Bia\u0142owieskiej.<\/p>\n
Kto mo\u017ce zbada\u0107 zgodno\u015b\u0107 z prawem, w tym z konstytucj\u0105, regulamin\u00f3w, statut\u00f3w i innych akt\u00f3w wydanych przez Trybuna\u0142 Konstytucyjny? W normalnym pa\u0144stwie prawa nie istnieje problem wydawania przez s\u0105d konstytucyjny akt\u00f3w prawnych sprzecznych z konstytucj\u0105. Gdyby to by\u0142y zarz\u0105dzenia prezesa TK, mo\u017cna by je zaskar\u017cy\u0107 do s\u0105du administracyjnego. Ale to s\u0105 akty Zgromadzenia Og\u00f3lnego s\u0119dzi\u00f3w TK, a wi\u0119c nie s\u0105 aktem administracyjnym.<\/p>\n
Jedyny skutek, jaki mo\u017ce wywrze\u0107 ten regulamin, to ten, \u017ce Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu nie b\u0119dzie wymaga\u0142, by autorzy skarg z Polski wyczerpali ca\u0142y tryb odwo\u0142awczy, \u0142\u0105cznie ze skarg\u0105 do TK, zanim poskar\u017c\u0105 si\u0119 do Strasburga.<\/p>\n
A wszystkim uprawnionym do sk\u0142adania do Trybuna\u0142u wniosk\u00f3w i skarg konstytucyjnym mo\u017cna po prostu doradzi\u0107, \u017ceby sobie to darowali. Zreszt\u0105 wniosk\u00f3w w tym roku ju\u017c nie ma \u2013 opr\u00f3cz kilku skierowanych przez PiS (prokuratora generalnego, marsza\u0142ka Sejmu i grup\u0119 pos\u0142\u00f3w). W\u0142adza PiS stworzy\u0142a sobie uk\u0142ad zamkni\u0119ty.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prezes Trybuna\u0142u Konstytucyjnego b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zablokowa\u0107 rozpatrywanie ka\u017cdej sprawy. Trybuna\u0142 ujawni\u0142 sw\u00f3j regulamin.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":263,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=256"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":302,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256\/revisions\/302"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}