Rz\u0105d po raz\nkolejny chce zapewni\u0107 sobie bezkarno\u015b\u0107: odebra\u0107 obywatelom i firmom mo\u017cliwo\u015b\u0107\nuzyskania odszkodowa\u0144 za bezprawne dzia\u0142ania w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Do tej pory robi\u0142 to za pomoc\u0105 paragraf\u00f3w: wciska\u0142 w prawo antycovidowe przepisy o zwolnieniu funkcjonariuszy publicznych z odpowiedzialno\u015bci za z\u0142amanie prawa w zwi\u0105zku z walk\u0105 z pandemi\u0105 (lex Sasin i Szumowski). W pierwszej ustawie antycovidowej odbiera\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 ubiegania si\u0119 o odszkodowanie za straty spowodowane przez dzia\u0142ania w\u0142adzy w zwi\u0105zku z wirusem. Teraz chce ubezw\u0142asnowolni\u0107 s\u0105dy, \u017ceby nie orzeka\u0142y odszkodowa\u0144 za bezprawie legislacyjne.<\/p>\n\n\n\n
Tym razem wybra\u0142 nie drog\u0119 ustawy, ale pewniejsz\u0105 i przerzucaj\u0105c\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107: skarg\u0119 do Trybuna\u0142u Julii Przy\u0142\u0119bskiej. 28 sierpnia premier Morawiecki skierowa\u0142 tam wniosek o uznanie przez TK, \u017ce s\u0105dy maj\u0105 go pyta\u0107, zanim orzekn\u0105 w sprawie o odszkodowanie od Skarbu Pa\u0144stwa, jednostki samorz\u0105du terytorialnego lub innej instytucji wykonuj\u0105cej w\u0142adz\u0119 publiczn\u0105 \u201eza szkod\u0119 wyrz\u0105dzon\u0105 przez niezgodne z prawem dzia\u0142anie lub zaniechanie przy wykonywaniu w\u0142adzy publicznej\u201d (art. 417 ze znaczkiem \u201e1\u201d par. 1 Kodeksu cywilnego).<\/p>\n\n\n\n
To przepis, kt\u00f3ry wykonuje art. 77 konstytucji o prawie do odszkodowania za niezgodne z prawem dzia\u0142ania w\u0142adzy. Przepis m\u00f3wi, \u017ce zanim s\u0105d orzeknie odszkodowanie, musi zosta\u0107 ustalone \u201ewe w\u0142a\u015bciwym post\u0119powaniu\u201d, \u017ce w\u0142adza dzia\u0142a\u0142a niezgodnie z prawem. Teraz premier chce, aby Trybuna\u0142 Julii Przy\u0142\u0119bskiej orzek\u0142, \u017ce \u201ew\u0142a\u015bciwym post\u0119powaniem\u201d musi by\u0107 post\u0119powanie przed Trybuna\u0142em Konstytucyjnym. A wi\u0119c s\u0105d nie m\u00f3g\u0142by bada\u0107, czy np. przepisy nak\u0142adaj\u0105ce rozmaite ograniczenia antycovidowe s\u0105 zgodne z konstytucj\u0105. Musia\u0142by o to zapyta\u0107 Trybuna\u0142u Przy\u0142\u0119bskiej (mo\u017cna powiedzie\u0107: zbytek fatygi, bo wiadomo, co odpowie, ale formalno\u015bci sta\u0142oby si\u0119 zado\u015b\u0107).<\/p>\n\n\n\n
Od kwietnia zg\u0142aszane s\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do legalno\u015bci rz\u0105dowych zakaz\u00f3w antycovidowych. RPO Adam Bodnar wielokrotnie zwraca\u0142 uwag\u0119, \u017ce przepis ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka\u017ce\u0144 i chor\u00f3b zaka\u017anych u ludzi, na kt\u00f3ry powo\u0142uj\u0105 si\u0119 kolejne rz\u0105dowe rozporz\u0105dzenia, nie mo\u017ce by\u0107 podstaw\u0105 do wprowadzenia ogranicze\u0144 obowi\u0105zuj\u0105cych wszystkich, bo m\u00f3wi tylko o osobach zaka\u017conych lub podejrzanych o zaka\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105dy w\u0142a\u015bnie zaczynaj\u0105 rozpatrywa\u0107 sprawy wykroczeniowe karne i administracyjne: o nienoszenie maseczek, udzia\u0142 w zgromadzeniach powy\u017cej 150 os\u00f3b, wchodzenie do las\u00f3w czy park\u00f3w itd. I maj\u0105 podobne w\u0105tpliwo\u015bci. Uwalniaj\u0105 ludzi od zarzut\u00f3w, uznaj\u0105c, \u017ce rz\u0105dowe rozporz\u0105dzenia s\u0105 bezprawne. Za chwil\u0119 mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 pozw\u00f3w o odszkodowania za bezprawne dzia\u0142ania w\u0142adzy. Tak\u017ce za nak\u0142adanie ogranicze\u0144 zwi\u0105zanych z lockdownem. Tu te\u017c mo\u017cna zarzuci\u0107 rz\u0105dowi dzia\u0142ania bezprawne, np. naruszaj\u0105ce zasad\u0119 proporcjonalno\u015bci. Nie m\u00f3wi\u0105c o tym, \u017ce upar\u0142 si\u0119 nie wprowadza\u0107 stanu nadzwyczajnego, kt\u00f3ry daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 nak\u0142adania ogranicze\u0144. Wola\u0142 je wprowadza\u0107 zwyk\u0142ymi ustawami, bo zale\u017ca\u0142o mu na przeprowadzeniu wybor\u00f3w prezydenckich, zanim Andrzej Duda straci poparcie wi\u0119kszo\u015bci wyborc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Premier we wniosku do Trybuna\u0142u Przy\u0142\u0119bskiej przyznaje, \u017ce art. 178 ust. l konstytucji pozwala s\u0105dom orzeka\u0107 bezpo\u015brednio w oparciu o ustaw\u0119 zasadnicz\u0105 i daje \u201emo\u017cliwo\u015b\u0107 pomini\u0119cia rozporz\u0105dzenia, kt\u00f3re wydaje mu si\u0119 niezgodne z konstytucj\u0105\u201d, ale twierdzi, \u017ce \u201etaka mo\u017cliwo\u015b\u0107 nie powinna by\u0107 dopuszczalna w orzekaniu o odpowiedzialno\u015bci odszkodowawczej Skarbu Pa\u0144stwa za bezprawie legislacyjne\u201d. Dalej za\u015b pisze, \u017ce w og\u00f3le zjawisko stosowania przez s\u0105dy konstytucji jest niepo\u017c\u0105dane: \u201eniepokoj\u0105ca jest kszta\u0142tuj\u0105ca si\u0119 tendencja dopuszczaj\u0105ca rozproszon\u0105 kontrol\u0119 konstytucyjno\u015bci. Pojawi\u0142a si\u0119 ona wbrew wcze\u015bniejszym pogl\u0105dom i tezom o trwa\u0142ej praktyce nakazuj\u0105cej poszanowanie kompetencji Trybuna\u0142u Konstytucyjnego jako organu\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Tak wi\u0119c rz\u0105d umywa sobie r\u0119ce r\u0119kami Trybuna\u0142u Przy\u0142\u0119bskiej. Bynajmniej nie wy\u0142\u0105cznie w sprawach antycovidowych. We wszelkich. Chce de facto<\/em> usuni\u0119cia z polskiego prawa mo\u017cliwo\u015bci samodzielnego orzekania przez s\u0105dy odszkodowania za bezprawie legislacyjne. Nak\u0142ada na nie kaganiec Trybuna\u0142u Przy\u0142\u0119bskiej.<\/p>\n\n\n\n W normalnych warunkach, gdyby istnia\u0142 niezale\u017cny Trybuna\u0142 Konstytucyjny z orzekaj\u0105cymi w nim niezawis\u0142ymi s\u0119dziami, w takim rozwi\u0105zaniu nie by\u0142oby nic z\u0142ego. W dzisiejszych warunkach oznacza jednak carte blanche<\/em> dla w\u0142adzy. Tak\u017ce jak chodzi o ewentualn\u0105 przysz\u0142\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 przed Trybuna\u0142em Stanu.<\/p>\n\n\n\n Sprawa dotyczy te\u017c dzia\u0142a\u0144 samorz\u0105d\u00f3w, w tym tych, kt\u00f3re wyda\u0142y uchwa\u0142y o \u201estrefach wolnych od ideologii LGBT\u201d. Skoro to Trybuna\u0142 Julii Przy\u0142\u0119bskiej b\u0119dzie mia\u0142 monopol na ocen\u0119 konstytucyjno\u015bci prawa miejscowego, to nie tylko nikt nie b\u0119dzie np. m\u00f3g\u0142 wytoczy\u0107 skutecznie przed s\u0105dem pow\u00f3dztwa przeciwko w\u0142adzom miasta czy gminy za doznan\u0105 w zwi\u0105zku z tymi uchwa\u0142ami konkretn\u0105 dyskryminacj\u0119, ale te\u017c samorz\u0105dy dostaj\u0105 woln\u0105 r\u0119k\u0119 w uchwalaniu dyskryminacyjnego prawa lokalnego. Na przyk\u0142ad mog\u0105 uchwali\u0107, \u017ce os\u00f3b nieheteronormatywnych nie wolno zatrudnia\u0107 w samorz\u0105dowych instytucjach. S\u0105d b\u0119dzie musia\u0142 zapyta\u0107 o to prawo Trybuna\u0142u Przy\u0142\u0119bskiej. A ten nawet nie musi sili\u0107 si\u0119 na odpowied\u017a, je\u015bli jej uzasadnienie nastr\u0119cza\u0142oby trudno\u015bci natury prawnej. Wystarczy, \u017ce od\u0142o\u017cy spraw\u0119 ad acta. S\u0105d nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zako\u0144czy\u0107 post\u0119powania, dyskryminacyjne prawo b\u0119dzie obowi\u0105zywa\u0142o i nikt nie b\u0119dzie mia\u0142 pobrudzonych r\u0105k ko\u015blaw\u0105 wyk\u0142adni\u0105 prawa.<\/p>\n\n\n\n Jest jednak nadzieja. S\u0105dy, do kt\u00f3rych trafi\u0105 takie sprawy, mog\u0105 zamiast Trybuna\u0142u Przy\u0142\u0119bskiej pyta\u0107 Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci UE o zgodno\u015b\u0107 z prawem unijnym \u2013 cho\u0107by Kart\u0105 Praw Podstawowych czy dyrektywami antydyskryminacyjnymi. Cho\u0107 s\u0119dziowie, kt\u00f3rzy to zrobi\u0105, maj\u0105 jak w banku post\u0119powania dyscyplinarne.<\/p>\n\n\n\n Rzeczywisto\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 do b\u00f3lu przewidywalna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rz\u0105d po raz kolejny chce zapewni\u0107 sobie bezkarno\u015b\u0107: odebra\u0107 obywatelom i firmom mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania odszkodowa\u0144 za bezprawne dzia\u0142ania w\u0142adzy.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3223,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3220"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3220"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3220\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3232,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3220\/revisions\/3232"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3220"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3220"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3220"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}