{"id":346,"date":"2017-09-07T00:40:00","date_gmt":"2017-09-06T22:40:00","guid":{"rendered":"http:\/\/siedlecka.blog.polityka.pl\/?p=346"},"modified":"2017-09-07T08:06:54","modified_gmt":"2017-09-07T06:06:54","slug":"co-zaproponuje-prezydentowi-b-wiceminister-sprawiedliwosci-od-gowina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/2017\/09\/07\/co-zaproponuje-prezydentowi-b-wiceminister-sprawiedliwosci-od-gowina\/","title":{"rendered":"Co zaproponuje prezydentowi b. wiceminister sprawiedliwo\u015bci od Gowina?"},"content":{"rendered":"

Kierunki rozwi\u0105za\u0144, jakie proponuje, w wi\u0119kszo\u015bci wydaj\u0105 si\u0119 rozs\u0105dne. Ale zdecyduje i tak prezes.
\n
\nPortal OKO.press opublikowa\u0142 ekskluzywny wywiad<\/a> z prof. Micha\u0142em Kr\u00f3likowskim, by\u0142ym wiceministrem sprawiedliwo\u015bci za rz\u0105d\u00f3w w MS Jaros\u0142awa Gowina.<\/p>\n

Jak wiadomo z przeciek\u00f3w, kt\u00f3rym prof. Kr\u00f3likowski nie zaprzecza, dosta\u0142 on, wraz z kilkoma innymi osobami, od prezydenta propozycj\u0119 napisania nowelizacji zawetowanych ustaw o S\u0105dzie Najwy\u017cszym i Krajowej Radzie S\u0105downictwa.<\/p>\n

Poniewa\u017c pr\u00f3cz prawniczego ma te\u017c do\u015bwiadczenie polityczne, podchodzi do sprawy racjonalnie: zastanawia si\u0119, co jest deklarowanym celem PiS i jak taki cel mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 w zgodzie z konstytucj\u0105. Problem polega na tym, \u017ce deklarowane cele PiS wcale nie s\u0105 jego wy\u0142\u0105cznymi celami. A najcz\u0119\u015bciej s\u0105 po prostu pretekstem czy alibi do przeprowadzenia personalnej czystki i przej\u0119cia obu tych instytucji, a za ich pomoc\u0105 \u2013 ca\u0142ej w\u0142adzy s\u0105downiczej.<\/p>\n

Ale p\u00f3ki co nie ma lepszego wyj\u015bcia, jak tylko gra\u0107 w gr\u0119 prowadzon\u0105 przez polityk\u00f3w i bior\u0105c za dobr\u0105 monet\u0119 ich publiczne deklaracje, robi\u0107 to, co robi prof. Kr\u00f3likowski, a przed nim m.in. Stowarzyszenie S\u0119dzi\u00f3w Iustitia, Forum Wsp\u00f3\u0142pracy S\u0119dzi\u00f3w, Fundacja Helsi\u0144ska, Court Watch Polska i par\u0119 innych organizacji. Czyli proponowa\u0107 rozwi\u0105zania mieszcz\u0105ce si\u0119 w konstytucji.<\/p>\n

Prof. Kr\u00f3likowski diagnozuje trzy cele PiS: uspo\u0142ecznienie wymiaru sprawiedliwo\u015bci, pozbycie si\u0119 z S\u0105du Najwy\u017cszego s\u0119dzi\u00f3w uwa\u017canych przez PiS za \u201ekomunistycznych\u201d i usprawnienie post\u0119powa\u0144 dyscyplinarnych. Jak wiadomo, PiS chcia\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 te cele poprzez rozwi\u0105zanie KRS i S\u0105du Najwy\u017cszego i powo\u0142anie tych instytucji od nowa, decyzjami ministra sprawiedliwo\u015bci-prokuratora generalnego i Sejmu – czyli PiS.<\/p>\n

Co proponuje prof. Kr\u00f3likowski?<\/p>\n

Problem \u201ekadrowy\u201d w S\u0105dzie Najwy\u017cszym.<\/strong>
\nPiS chcia\u0142 wyrzucenia wszystkich s\u0119dzi\u00f3w i dania ministrowi-prokuratorowi generalnemu prawa wskazania, kto mo\u017ce zosta\u0107. A reszt\u0119 sk\u0142adu powo\u0142a\u0142aby przej\u0119ta wcze\u015bniej przez PiS Krajowa Rada S\u0105downictwa.<\/p>\n

Prof. Kr\u00f3likowski zgadza si\u0119 z PiS, \u017ce mo\u017cna zakwestionowa\u0107 kwalifikacje moralne niekt\u00f3rych s\u0119dzi\u00f3w SN. Wymienia s\u0119dziego, \u201ekt\u00f3ry do S\u0105du Najwy\u017cszego zosta\u0142 powo\u0142any jeszcze przez Rad\u0119 Pa\u0144stwa\u201d \u2013 czyli peerelowski rz\u0105d (bo to rz\u0105d w PRL powo\u0142ywa\u0142 s\u0119dzi\u00f3w). Nast\u0119pnie s\u0119dzi\u00f3w, \u201ekt\u00f3rzy dobrowolnie w roku ’82 czy ’84 przyjmowali wysokie odznaczenia pa\u0144stwowe\u201d. I s\u0119dzi\u0119, \u201ekt\u00f3ra by\u0142a I sekretarzem podstawowej organizacji partyjnej PZPR przy s\u0105dzie i by\u0142a odpowiedzialna za raportowanie do KC PZPR o stosowaniu dekretu o stanie wojennym\u201d.<\/p>\n

Mnie te fakty nie wydaj\u0105 si\u0119 przewinami \u2013 w ko\u0144cu taki by\u0142 wtedy rz\u0105d i takie prawo. Gdyby mo\u017cna im by\u0142o wykaza\u0107 niedochowanie niezawis\u0142o\u015bci w orzekaniu \u2013 to co innego. Za dyskwalifikuj\u0105ce uwa\u017cam jednak \u0142\u0105czenie funkcji s\u0119dziego z przynale\u017cno\u015bci\u0105 partyjn\u0105 (wtedy zreszt\u0105 legalne, a PiS chce znie\u015b\u0107 konstytucyjny zakaz nale\u017cenia s\u0119dzi\u00f3w i prokurator\u00f3w do partii). Ale ka\u017cdemu przeszkadza co innego.<\/p>\n

Prof. Kr\u00f3likowski proponuje rozwi\u0105za\u0107 \u201eproblem kadrowy\u201d obni\u017ceniem wielu stanu spoczynku do 65 lat. To, wed\u0142ug szacunk\u00f3w, dotyczy\u0142oby nawet po\u0142owy sk\u0142adu SN. O tym, kto m\u00f3g\u0142by pozosta\u0107, decydowa\u0142by prezydent.<\/p>\n

Nie wydaje mi si\u0119, \u017ceby taka zmiana regu\u0142 w trakcie sprawowania urz\u0119du przez s\u0119dziego (dzi\u015b mo\u017cna orzeka\u0107 do 70. roku \u017cycia) by\u0142a zgodna z konstytucj\u0105. Niezgodno\u015b\u0107 takiej praktyki z Konwencj\u0105 Praw Cz\u0142owieka orzek\u0142 zreszt\u0105 Trybuna\u0142 w Strasburgu w sprawie w\u0119gierskiego prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego Andrasa Baki, kt\u00f3rego Viktor Orb\u00e1n pozbawi\u0142 urz\u0119du w\u0142a\u015bnie za pomoc\u0105 obni\u017cenia wieku emerytalnego.<\/p>\n

Poza tym pozostawienie prezydentowi \u2013 a wi\u0119c w\u0142adzy wykonawczej \u2013 decyzji, kt\u00f3ry s\u0119dzia mo\u017ce orzeka\u0107 do 70. roku \u017cycia, a kt\u00f3ry nie, te\u017c budzi w\u0105tpliwo\u015bci co do zgodno\u015bci z zasad\u0105 tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz i niezawis\u0142o\u015bci\u0105 s\u0119dziowsk\u0105. Dzi\u015b zgod\u0119 na orzekanie po 70. roku \u017cycia wydaje KRS, w kt\u00f3rym prezydent ma swojego przedstawiciela.<\/p>\n

No i trzecie \u201eale\u201d, ju\u017c stricte polityczne: PiS zgodzi\u0142by si\u0119 na tak\u0105 propozycj\u0119 prezydenta tylko pod warunkiem zawarcia nieformalnej umowy, \u017ce prezydent b\u0119dzie si\u0119 godzi\u0142 na dalsze orzekanie tylko tych s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rych wska\u017ce partia rz\u0105dz\u0105ca. Tak wi\u0119c ta propozycja jest tylko opakowaniem, w kt\u00f3rym sprzeda\u0142oby si\u0119 opinii publicznej ten sam, raz ju\u017c zakwestionowany, produkt.<\/p>\n

Izba Dyscyplinarna w S\u0105dzie Najwy\u017cszym.<\/strong>
\nPiS chce, by s\u0119dzi\u00f3w do niej dobra\u0142 minister-prokurator generalny. I wskaza\u0142 jej prezesa, kt\u00f3ry mia\u0142by autonomi\u0119 wobec Pierwszego Prezesa SN, By jej s\u0119dziowie zarabiali o po\u0142ow\u0119 wi\u0119cej ni\u017c pozostali s\u0119dziowie SN, i nie zajmowali si\u0119 niczym innym. A rzecznikiem dyscyplinarnym dla s\u0119dzi\u00f3w ma by\u0107 wyznaczony przez ministra-prokuratora prokurator. Dzi\u015b w drugiej instancji sprawy dyscyplinarne tak\u017ce rozpatruj\u0105 s\u0119dziowie SN, ale losowani do sprawy. Jest to ich dodatkowy obowi\u0105zek.<\/p>\n

Prof. Kr\u00f3likowski akceptuje stworzenie Izby Dyscyplinarnej w SN, cho\u0107 nie zgadza si\u0119 na jej daleko posuni\u0119t\u0105 autonomi\u0119. Za niedopuszczalne konstytucyjnie uwa\u017ca, by oskar\u017cycielem dyscyplinarnym dla s\u0119dzi\u00f3w SN by\u0142 prokurator, chocia\u017c \u2013 i tu nie mog\u0119 zrozumie\u0107, dlaczego \u2013 dopuszcza, by by\u0142 nim dla s\u0119dzi\u00f3w s\u0105d\u00f3w powszechnych.<\/p>\n

W ramach uspo\u0142ecznienia post\u0119powania dyscyplinarnego proponuje wprowadzi\u0107 do sk\u0142ad\u00f3w s\u0105dz\u0105cych \u0142awnik\u00f3w ludowych. I to wydaje si\u0119 do zaakceptowania. Nie wypowiada si\u0119 natomiast na temat podniesienia s\u0119dziom dyscyplinarnym uposa\u017ce\u0144, co \u2013 moim zdaniem \u2013 jest po prosu zwyk\u0142ym korumpowaniem s\u0119dzi\u00f3w przez w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105.<\/p>\n

Kasacja nadzwyczajna w imi\u0119 sprawiedliwo\u015bci.<\/strong>
\nTo postulat PiS, ale te\u017c samego prezydenta Dudy: by istnia\u0142 spos\u00f3b na zmian\u0119 ostatecznego wyroku s\u0105du po wyczerpaniu wszelkich mo\u017cliwo\u015bci odwo\u0142ania, z kasacj\u0105 do SN w\u0142\u0105cznie. Prof. Kr\u00f3likowski: \u201eWyobra\u017cam sobie stworzenie co najmniej dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych narz\u0119dzi takiej apelacji nadzwyczajnej<\/em>. Jednym z nich m\u00f3g\u0142by by\u0107 rodzaj skargi nadzwyczajnej (\u2026)\u201d.<\/p>\n

Szczerze m\u00f3wi\u0105c nie rozumiem, po co mno\u017cy\u0107 instancje odwo\u0142awcze, skoro jednym z problem\u00f3w polskiego wymiaru sprawiedliwo\u015bci jest przewlek\u0142o\u015b\u0107 post\u0119powa\u0144 zwi\u0105zana z a\u017c trzema instancjami odwo\u0142awczymi: s\u0105d I i II instancji, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego os\u0105dzenia, a potem jeszcze kasacja do SN. Wprowadzenie czwartej instancji odwo\u0142awczej tylko ten problem pog\u0142\u0119bi. Tym bardziej \u017ce prawdopodobnie mia\u0142aby ona wymiar polityczny, jak w PRL. A to nie ma wiele wsp\u00f3lnego ze sprawiedliwo\u015bci\u0105. Zreszt\u0105 konstytucja wymaga tylko jednej instancji odwo\u0142awczej.<\/p>\n

Prof. Kr\u00f3likowski: \u201eDrugim narz\u0119dziem mog\u0142oby by\u0107 zwi\u0119kszenie uprawnie\u0144 S\u0105du Najwy\u017cszego do wydawania wyrok\u00f3w interpretacyjnych, w zakresie po\u017c\u0105danej wyk\u0142adni prawa, w zgodzie z konstytucj\u0105. By\u0142by to jaki\u015b rodzaj uczenia<\/em> s\u0105d\u00f3w powszechnych, jak interpretowa\u0107 obowi\u0105zuj\u0105ce prawo zgodnie z konstytucj\u0105, jak rozumie\u0107 przepisy, by maksymalizowa\u0142y one ochron\u0119 wolno\u015bci praw cz\u0142owieka i obywatela\u201d.<\/p>\n

Je\u015bli dobrze rozumiem t\u0119 propozycj\u0119, to chodzi po prostu o to, by S\u0105d Najwy\u017cszy dosta\u0142 to, o co zawsze zabiega\u0142: prawo dawania powszechnie obowi\u0105zuj\u0105ce wyk\u0142adni ustaw \u2013 nie abstrakcyjnie, ale przy okazji konkretnych casus\u00f3w, kt\u00f3re do niego trafi\u0105. Propozycja godna poparcia, szczeg\u00f3lnie \u017ce dzi\u015b ani Trybuna\u0142 Konstytucyjny, ani SN takiej kompetencji nie maj\u0105, a przyda\u0142aby si\u0119 dla ujednolicania s\u0105dowego orzecznictwa.<\/p>\n

Z drugiej jednak strony nie mo\u017cna abstrahowa\u0107 od czas\u00f3w, w kt\u00f3rych \u017cyjemy. Je\u015bli PiS przejmie kontrol\u0119 nad orzekaniem przez S\u0105d Najwy\u017cszy, to prawo SN do dawania powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cej wyk\u0142adni ustaw stanie si\u0119 narz\u0119dziem do spacyfikowania do reszty kontroli konstytucyjno\u015bci prawa.<\/p>\n

Wybory do KRS.<\/strong>
\nDzi\u015b s\u0119dzi\u00f3w do KRS wybieraj\u0105 sami s\u0119dziowie. PiS chce, \u017ceby parlamentarzy\u015bci wybierali nie tylko \u2013 jak dzi\u015b \u2013 swoich przedstawicieli do KRS, ale tak\u017ce s\u0119dzi\u00f3w. Mieliby to robi\u0107 spo\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w zg\u0142oszonych przez organizacje s\u0119dzi\u00f3w i prokurator\u00f3w. To w praktyce znaczy, \u017ce \u201es\u0142uszne\u201d organizacje prokuratorskie i \u2013 ew. za\u0142o\u017cone \u2013 s\u0119dziowskie mog\u0142yby zg\u0142asza\u0107 kandydat\u00f3w wytypowanych przez parti\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105, co tworzy\u0142oby uk\u0142ad zamkni\u0119ty.<\/p>\n

Prof. Kr\u00f3likowski to widzi i proponuje, by \u2013 jak chce PiS \u2013 s\u0119dzi\u00f3w wybiera\u0142 Sejm, ale kandydat\u00f3w zg\u0142asza\u0142yby \u201ezgromadzenia wyborcze s\u0119dzi\u00f3w\u201d, grupy obywateli lub samorz\u0105dy zawod\u00f3w prawniczych i stowarzyszenia s\u0119dziowskie. Pierwsza propozycja rzeczywi\u015bcie daje szanse na wyb\u00f3r s\u0119dzi\u00f3w o autentycznym zaufaniu \u015brodowiska. Druga i trzecia mog\u0105 da\u0107 skutek ten sam co propozycja PiS, bo mo\u017cna zorganizowa\u0107 politycznie sterowan\u0105 grup\u0119 obywateli, kt\u00f3rej kandydat\u00f3w wybior\u0105 pos\u0142owie. Podobnie z kandydatami stowarzysze\u0144 s\u0119dziowskich.<\/p>\n

Dwie izby w KRS.<\/strong>
\nProf. Kr\u00f3likowski konstytucyjnie wyklucza pomys\u0142 PiS wprowadzenia w KRS mechanizmu, dzi\u0119ki kt\u00f3remu polityczna cz\u0119\u015b\u0107 Krajowej Rady S\u0105downictwa (przedstawiciele rz\u0105du, parlamentu i prezydenta) dominowa\u0142aby nad s\u0119dziowsk\u0105. Ale dopuszcza podzia\u0142 KRS na dwie \u201eizby\u201d: s\u0119dziowsk\u0105 i polityczn\u0105. To \u2013 jak rozumiem \u2013 wynika z jego wiedzy politycznej: \u017ce trzeba i\u015b\u0107 na ust\u0119pstwa i skoro chc\u0105 mie\u0107 dwie izby \u2013 niech maj\u0105. Ale niech nie ma to znaczenia praktycznego.<\/p>\n

Ja bym taki \u201ekompromis\u201d uzna\u0142a raczej za psucie prawa w imi\u0119 polityki. Tym bardziej \u017ce s\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, czy KRS mo\u017ce by\u0107 dzielony na jakie\u015b izby, skoro konstytucja o tym nie wspomina.<\/p>\n

Jakie szanse u prezydenta mia\u0142yby propozycje prof. Kr\u00f3likowskiego?<\/strong>
\nW wywiadzie dla OKO.press profesor m\u00f3wi: \u201eJedno zastrze\u017cenie: czym innym s\u0105 moje pogl\u0105dy w tej sprawie, maj\u0105ce charakter \u015bci\u015ble ekspercki, od tego, jakie rozwi\u0105zania s\u0105 mo\u017cliwe do przeprowadzenia. To, co teraz m\u00f3wi\u0119, jest zgodne z moim pogl\u0105dem naukowym. Ale to nie znaczy, \u017ce w procesie legislacyjnym, zagadnienia te nie poddaj\u0105 si\u0119 niuansowaniu. Szczerze? Zawsze tak si\u0119 dzieje\u201d.<\/p>\n

I dalej: \u201eNiezale\u017cnie do tego, co m\u00f3g\u0142bym powiedzie\u0107 panu prezydentowi, jest on samodzielnym i wiod\u0105cym aktorem tej gry. (\u2026) M\u00f3j g\u0142os m\u00f3g\u0142by by\u0107 jedynie jednym z kilku element\u00f3w, jakie pan prezydent bierze pod uwag\u0119\u201d.<\/p>\n

No i na koniec: o tym, jaki kszta\u0142t w Sejmie przybra\u0142yby prezydenckie projekty, i tak zdecyduje prezes Kaczy\u0144ski.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kierunki rozwi\u0105za\u0144, jakie proponuje, w wi\u0119kszo\u015bci wydaj\u0105 si\u0119 rozs\u0105dne. Ale zdecyduje i tak prezes.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":353,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/346"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=346"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":354,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/346\/revisions\/354"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}