PiS stworzy\u0142 pas transmisyjny, kt\u00f3rym w niekontrolowany spos\u00f3b mo\u017ce transferowa\u0107 pieni\u0105dze na partyjn\u0105 propagand\u0119.
\n
\nPa\u0144stwowa Komisja Wyborcza, organ jeszcze nieprzej\u0119ty przez PiS (z naciskiem na \u201ejeszcze\u201d), uzna\u0142a, \u017ce nie ma prawa bada\u0107 legalno\u015bci kampanii zohydzaj\u0105cej s\u0119dzi\u00f3w i s\u0105dy. Wojciech Hermeli\u0144ski, przewodnicz\u0105cy PKW, s\u0119dzia Trybuna\u0142u Konstytucyjnego w stanie spoczynku, zapewnia, \u017ce \u201ePKW nie umy\u0142a r\u0105k\u201d. „Po prostu nie mamy podstaw do dzia\u0142ania w tym momencie, a nie b\u0119dziemy bez podstawy prawnej podejmowa\u0107 \u017cadnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107” \u2013 powiedzia\u0142.<\/p>\n
I raczej nie jest to unik. PKW mo\u017ce bada\u0107 prawid\u0142owo\u015b\u0107 gromadzenia, wykorzystywania i sprawozdawania si\u0119 przez partie z funduszy, w tym z dotacji publicznych. Ale aby kampania \u201esprawiedliwe s\u0105dy\u201d podpad\u0142a pod kompetencje PKW, zam\u00f3wienie i pieni\u0105dze na kampani\u0119 musia\u0142yby wyj\u015b\u0107 od partii politycznej. A i wtedy jest do\u015b\u0107 w\u0105tpliwe, czy mo\u017cna by uzna\u0107 zam\u00f3wienie takiej kampanii za nadu\u017cycie, bo w ko\u0144cu partia mo\u017ce wydawa\u0107 pieni\u0105dze na kampanie informacyjne. Zgodno\u015b\u0107 z prawem tre\u015bci g\u0142oszonych w takiej kampanii to inna sprawa, o czym ni\u017cej.<\/p>\n
Gdyby rzecz dzia\u0142a si\u0119 po oficjalnym og\u0142oszeniu wybor\u00f3w samorz\u0105dowych, PKW mog\u0142aby za\u017c\u0105da\u0107 informacji do PiS, czy finansuje t\u0119 kampani\u0119. Ale gdyby odpowied\u017a by\u0142a pozytywna \u2013 te\u017c niewiele by z tego wynik\u0142o (patrz wy\u017cej).<\/p>\n
Z kolei je\u015bli jest to kampania zam\u00f3wiona przez rz\u0105d (a wszystko na to wskazuje) \u2013 to badanie jej legalno\u015bci w og\u00f3le nie le\u017cy w kompetencjach PKW. Mo\u017cna by zarzuca\u0107, \u017ce rz\u0105d w ten spos\u00f3b promuje parti\u0119 polityczn\u0105, ale na materia\u0142ach kampanijnych nie ma logo PiS ani bezpo\u015brednich odniesie\u0144 do tej partii. Poza tym problem promowania partii rz\u0105dz\u0105cej, np. przez obecno\u015b\u0107 na billboardach czy w telewizji cz\u0142onk\u00f3w rz\u0105du b\u0119d\u0105cych politykami tej partii, jest stary jak prawo wyborcze III RP. I podlega raczej zasadom dobrych obyczaj\u00f3w ni\u017c prawu. Tak wi\u0119c wygl\u0105da na to, \u017ce PKW nic naprawd\u0119 tu nie zdzia\u0142a.<\/p>\n
PO donios\u0142a na Polsk\u0105 Fundacj\u0119 Narodow\u0105 do CBA, twierdz\u0105c, \u017ce kampania to nielegalne wspieranie przez fundacj\u0119 partii politycznej. Ale znowu: jak udowodni\u0107, \u017ce kampania, kt\u00f3ra ma promowa\u0107 rz\u0105dowe pomys\u0142y na temat s\u0105downictwa, to wspieranie partii politycznej?<\/p>\n
Kto w takim razie mo\u017ce oceni\u0107, czy ta kampania nie narusza prawa?<\/p>\n
Je\u015bli dotyczy krytyki dzia\u0142a\u0144 konkretnego s\u0105du \u2013 prezes tego s\u0105du lub s\u0119dzia, do kt\u00f3rego dzia\u0142a\u0144 przekaz nawi\u0105zuje, m\u00f3g\u0142by z\u0142o\u017cy\u0107 doniesienie do prokuratury na znies\u0142awienie czy pom\u00f3wienie. I do s\u0105du cywilnego \u2013 o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych. Sk\u0142adanie takich doniesie\u0144 do prokuratury Zbigniewa Ziobry raczej nie wr\u00f3\u017cy sukcesu, ale po odmowie wszcz\u0119cia lub umorzeniu post\u0119powania pokrzywdzony s\u0105d lub s\u0119dzia mog\u0105 si\u0119 odwo\u0142a\u0107 do s\u0105du. I tu wpadaj\u0105 w pu\u0142apk\u0119, bo natychmiast padnie zarzut, \u017ce \u201eswoi s\u0105dz\u0105 swoich\u201d. Co oczywi\u015bcie potwierdzi tez\u0119 kampanii \u201esprawiedliwe s\u0105dy\u201d, \u017ce s\u0105dy s\u0105 niesprawiedliwe i kastowe.<\/p>\n
Prawdziwym problemem w tej sprawie jest jednak to, \u017ce Polska Fundacja Narodowa zosta\u0142a tak przemy\u015blnie pomy\u015blana, by mo\u017cna by\u0142o, bez jakiejkolwiek kontroli, transferowa\u0107 do niej pieni\u0105dze ze sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa.<\/strong><\/p>\n Nie mo\u017ce jej kontrolowa\u0107 NIK, bo nie jest to fundacja Skarbu Pa\u0144stwa, tylko prywatna (aby powo\u0142a\u0107 fundacj\u0119 Skarbu Pa\u0144stwa, trzeba to zrobi\u0107 osobn\u0105 ustaw\u0105). Pieni\u0105dze, kt\u00f3re Polska Fundacja Narodowa dostaje, formalnie nie pochodz\u0105 ze \u015brodk\u00f3w publicznych, tylko od sp\u00f3\u0142ek (kt\u00f3re zapewne w tej sprawie podj\u0119\u0142y wymagane prawem uchwa\u0142y). Te sp\u00f3\u0142ki nie s\u0105 \u201ejednostkami sektora finans\u00f3w publicznych\u201d w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, a wi\u0119c ich dotacji nie mo\u017cna uzna\u0107 za \u201e\u015brodki publiczne\u201d. Mimo \u017ce s\u0105 to sp\u00f3\u0142ki z wi\u0119kszo\u015bciowym udzia\u0142em Skarbu Pa\u0144stwa.<\/p>\n Pieni\u0105dze od nich pochodz\u0105ce mo\u017cna uzna\u0107 za \u201e\u015brodki publiczne\u201d dopiero, je\u015bli trafi\u0105 do Skarbu Pa\u0144stwa – np. w postaci dywidendy – a stamt\u0105d przekazane zostan\u0105 fundacji. Ale sp\u00f3\u0142ki przekazuj\u0105 dotacje bezpo\u015brednio fundacji, omijaj\u0105c Skarb Pa\u0144stwa. Ale skoro rz\u0105dzi nimi rz\u0105d, to mo\u017ce nieformalnie wymusza\u0107 dotacje na fundacj\u0119. I w ten spos\u00f3b transferowa\u0107 z nich pieni\u0105dze na cele, kt\u00f3re przys\u0142u\u017c\u0105 si\u0119 propagandowo jego polityce, a tym samym poparciu dla partii rz\u0105dz\u0105cej.<\/p>\n I nie mo\u017cna rz\u0105dowi zarzuci\u0107, \u017ce niegospodarnie wydaje publiczne pieni\u0105dze, bo to nie on wydaje, tylko prywatna fundacja. I \u2013 jako si\u0119 rzek\u0142o \u2013 nie s\u0105 to \u201e\u015brodki publiczne\u201d, tylko przekazane przez fundator\u00f3w.<\/p>\n Oczywi\u015bcie mo\u017cna si\u0119 spiera\u0107, czy maj\u0105tku sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa nie nale\u017ca\u0142oby jednak traktowa\u0107 jako \u201e\u015brodk\u00f3w publicznych\u201d, skoro de facto jest on maj\u0105tkiem pa\u0144stwa. Mimo \u017ce nie spe\u0142nia ustawowej definicji \u201e\u015brodk\u00f3w publicznych\u201d. Jednak \u2013 p\u00f3ki co \u2013 przes\u0105dzi\u0142 to S\u0105d Rejestrowy, kt\u00f3ry zarejestrowa\u0142 fundacj\u0119 ufundowan\u0105 przez sp\u00f3\u0142ki Skarbu Pa\u0144stwa jako prywatn\u0105, nie dopatruj\u0105c si\u0119 w tej sytuacji sprzeczno\u015bci z ustaw\u0105 o finansach publicznych, kt\u00f3ra zakazuje (art. 45) tworzenia fundacji ze \u015brodk\u00f3w publicznych (wyj\u0105tkiem s\u0105 fundacje Skarbu Pa\u0144stwa powo\u0142ywane ustaw\u0105). Ta rejestracja nie zosta\u0142a w terminie zaskar\u017cona. Mo\u017cna wnie\u015b\u0107 kasacj\u0119, ale m\u00f3g\u0142by to zrobi\u0107 tylko prokurator generalny. Czyli PiS. Wi\u0119c ta droga nie zadzia\u0142a.<\/p>\n Czy wydawanie pieni\u0119dzy przez sp\u00f3\u0142ki Skarbu Pa\u0144stwa na Polsk\u0105 Fundacj\u0119 Narodow\u0105 (ka\u017cda przekaza\u0142a Fundacji od 3 do 7 milion\u00f3w, w przysz\u0142ym roku zap\u0142ac\u0105 jeszcze raz tak\u0105 kwot\u0119, a potem, rokrocznie, jej po\u0142ow\u0119) nie jest dzia\u0142aniem na szkod\u0119 tych sp\u00f3\u0142ek? A wi\u0119c i na szkod\u0119 pa\u0144stwowego maj\u0105tku? To mogliby zakwestionowa\u0107 udzia\u0142owcy. A g\u0142\u00f3wnym udzia\u0142owcem jest Skarb Pa\u0144stwa. Czyli minister skarbu. Czyli PiS.<\/p>\n Niegospodarno\u015b\u0107 mog\u0142aby te\u017c zbada\u0107 prokuratura. Czyli PiS.<\/p>\n Dzia\u0142alno\u015b\u0107 prywatnych fundacji podlega kontroli pa\u0144stwa. Kontroluje je minister, przy kt\u00f3rym s\u0105 afiliowane (ka\u017cda fundacja musi takiego wskaza\u0107). Minister mo\u017ce skontrolowa\u0107 zgodno\u015b\u0107 dzia\u0142ania fundacji z prawem, w tym z jej statutem. Nie tak dawno np. szef MSW Mariusz B\u0142aszczak zagrozi\u0142 kontrol\u0105 i delegalizacj\u0105 Fundacji Wolnych Obywateli RP za to, \u017ce zbiera \u015brodki m.in. na nag\u0142o\u015bnienie i materia\u0142y informacyjne wykorzystywane podczas kontrmiesi\u0119cznic smole\u0144skich. A kontrmiesi\u0119cznice \u2013 w ramach obywatelskiego sprzeciwu \u2013 \u0142ami\u0105 pisowsk\u0105 ustaw\u0119 o zgromadzeniach.<\/p>\n Mo\u017cna by zbada\u0107, czy finansowane kampanii poni\u017caj\u0105cej s\u0105dy i podwa\u017caj\u0105cej spo\u0142eczne zaufanie do nich nie jest \u0142amaniem prawa. Mo\u017cna te\u017c zbada\u0107, czy jest zgodne ze statutem PFN. Statut PFN nie zosta\u0142 publicznie ujawniony, ale ma go w\u0142a\u015bciwy minister \u2013 wi\u0119c nic trudnego. Dla Polskiej Fundacji Narodowej w\u0142a\u015bciwy jest Minister Skarbu. Czyli PiS.<\/p>\n Inna sprawa, \u017ce ju\u017c rzut okiem na wymienione w tym statucie cele fundacji (\u201edotar\u0142am\u201d do niego \u2013 zamieszczam obok) wystarczy, by stwierdzi\u0107, \u017ce kampania \u201eSprawiedliwe s\u0105dy\u201d w tych statutowych celach si\u0119 nie mie\u015bci. Oto one:<\/p>\n – Promocja i ochrona wizerunku RP oraz polskiej gospodarki Ale \u2013 jako si\u0119 rzek\u0142o \u2013 skontrolowa\u0107 i fundacj\u0119, i kampani\u0119 defamacyjn\u0105 wymierzon\u0105 w s\u0105dy mo\u017ce tylko PiS.<\/p>\n I tak uk\u0142ad si\u0119 zamyka. Nie mo\u017cna skontrolowa\u0107 legalno\u015bci powstania, finansowania i dzia\u0142ania Polskiej Fundacji Narodowej. Zosta\u0142a tak przemy\u015blnie stworzona, by nie podpada\u0107 pod kontrol\u0119 instytucji, kt\u00f3rej nie przej\u0105\u0142 jeszcze PiS, czyli NIK. Luki w prawie uniemo\u017cliwiaj\u0105 skontrolowanie kampanii \u201eSprawiedliwe s\u0105dy\u201d przez inn\u0105 niezale\u017cn\u0105 instytucj\u0119: Pa\u0144stwow\u0105 Komisj\u0119 Wyborcz\u0105. A dyspozycyjne wobec PiS prokuratura i minister skarbu nie uruchomi\u0105 jedynych istniej\u0105cych mechanizm\u00f3w kontrolnych.<\/p>\n Ca\u0142a ta historia przywodzi na my\u015bl np. \u201ekaruzele vatowskie\u201d, kt\u00f3re tak dzielnie PiS zwalcza: wykorzystywanie luk, obchodzenie prawa, kreatywna ksi\u0119gowo\u015b\u0107, wykorzystywanie pozycji i znajomo\u015bci.<\/p>\n I karuzela si\u0119 kr\u0119ci.<\/p>\n
\n – Inspirowanie oraz tworzenie warunk\u00f3w do budowy warto\u015bci i rozwoju sp\u00f3\u0142ek z udzia\u0142em Skarbu Pa\u0144stwa oraz polskiej przedsi\u0119biorczo\u015bci
\n – Promocja sp\u00f3\u0142ek z udzia\u0142em Skarbu Pa\u0144stwa i polskiej przedsi\u0119biorczo\u015bci
\n – Kszta\u0142towanie pozytywnego obrazu spo\u0142ecznego inwestycji prowadzonych przez sp\u00f3\u0142ki Skarbu Pa\u0144stwa
\n – Wspieranie dzia\u0142a\u0144 buduj\u0105cych dobre praktyki rynkowe
\n – Wspieranie dzia\u0142a\u0144 podnosz\u0105cych kwalifikacje zawodowe kadry zarz\u0105dzaj\u0105cej i pracownik\u00f3w polskich przedsi\u0119biorstw, w tym sp\u00f3\u0142ek z udzia\u0142em Skarbu Pa\u0144stwa
\n – Integrowanie \u015brodowiska badawczo-naukowego oraz kadry zarz\u0105dzaj\u0105cej polskich przedsi\u0119biorstw, w tym sp\u00f3\u0142ek z udzia\u0142em Skarbu Pa\u0144stwa
\n – Promowanie nowoczesnych metod i narz\u0119dzi zarz\u0105dzania, w tym trend\u00f3w i do\u015bwiadcze\u0144 mi\u0119dzynarodowych nowoczesnej organizacji pracy, oraz restrukturyzacji przedsi\u0119biorstw
\n – Wspieranie dzia\u0142alno\u015bci na rzecz rozwoju gospodarczego, w tym przedsi\u0119biorczo\u015bci i promocji wiedzy z zakresu ekonomii i zarz\u0105dzania
\n – Wspieranie rozwoju i promocja polskiego rynku finansowego w szczeg\u00f3lno\u015bci przez promocj\u0119 inwestowania na rynku kapita\u0142owym
\n – Wspieranie dzia\u0142alno\u015bci z dziedziny edukacji szkolnictwa oraz ochrony zdrowia
\n – Wspieranie dzia\u0142alno\u015bci na rzecz rozwoju techniki, wynalazczo\u015bci i i innowacji i oraz rozpowszechnianie i wdra\u017canie nowych rozwi\u0105za\u0144 technicznych w praktyce gospodarczej
\n – Wspieranie dzia\u0142alno\u015bci w dziedzinie kultury, sztuki, ochrony d\u00f3br kultury i dziedzictwa narodowego
\n – Promocja wiedzy o historii, gospodarce i kulturze polskiej, oraz postaw patriotycznych
\n – Wspieranie dzia\u0142alno\u015bci z zakresu ochrony \u015brodowiska ekologii i ochrony zwierz\u0105t, oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego
\n – Wspieranie dzia\u0142alno\u015bci maj\u0105cych na celu promocj\u0119 oraz realizacj\u0119 zasad biznesu spo\u0142ecznie odpowiedzialnego.<\/p>\n