Izba polityczna w S\u0105dzie Najwy\u017cszym, kt\u00f3rej sk\u0142ad wyznaczy prezydent Andrzej Duda. I specjalny prokurator na konkretnych s\u0119dzi\u00f3w wyznaczany przez prezydenta, a dla s\u0119dzi\u00f3w powszechnych \u2013 przez ministra. To, obok \u201eskargi nadzwyczajnej\u201d i \u0142awnik\u00f3w w S\u0105dzie Najwy\u017cszym, autorskie prezydenckie rozwi\u0105zania.
\n
\nZ ujawnionych we wtorek projekt\u00f3w prezydenta Andrzeja Dudy o S\u0105dzie Najwy\u017cszym i o Krajowej Radzie S\u0105downictwa wynika, \u017ce proponuje on podzia\u0142 \u0142up\u00f3w: dla niego \u2013 S\u0105d Najwy\u017cszy, dla PiS – KRS.<\/p>\n
KRS<\/strong><\/p>\n Ustawa o KRS to nie nowa ustawa \u2013 jak chcia\u0142 PiS – ale nowelizacja ustawy dzi\u015b obowi\u0105zuj\u0105cej. Prezydent, zgodnie z planami PiS, przewiduje przerwanie kadencji przedstawicieli s\u0119dzi\u00f3w dzi\u015b zasiadaj\u0105cych w KRS i wybranie nowych. Nowych s\u0119dzi\u00f3w do KRS wybierze Sejm wi\u0119kszo\u015bci\u0105 dw\u00f3ch trzecich g\u0142os\u00f3w, co oznacza, \u017ce trzeba si\u0119 b\u0119dzie porozumie\u0107 z opozycj\u0105.<\/p>\n Ale je\u015bli si\u0119 nie uda \u2013 w drugiej turze odb\u0119dzie si\u0119 g\u0142osowanie imienne i ka\u017cdy pose\u0142 mo\u017ce wskaza\u0107 tylko jednego s\u0119dziego. To znaczy, \u017ce PiS b\u0119dzie mia\u0142 w tym g\u0142osowaniu fory, cho\u0107 wynik b\u0119dzie te\u017c zale\u017ca\u0142 od liczby kandydat\u00f3w do wyboru, liczby miejsc, kt\u00f3rych nie uda\u0142o si\u0119 obsadzi\u0107 w pierwszej turze, i od dyscypliny opozycji. Ale wydaje si\u0119, \u017ce PiS b\u0119dzie mia\u0142 przy obsadzie KRS decyduj\u0105cy g\u0142os.<\/p>\n W projekcie prezydenckim nie ma szalenie kontrowersyjnego rozwi\u0105zania, kt\u00f3re by\u0142o w zawetowanej przez niego ustawie PiS: by KRS podzieli\u0107 na dwie izby: polityczn\u0105 i s\u0119dziowsk\u0105. I \u017ceby izba polityczna mog\u0142a blokowa\u0107 s\u0119dziowsk\u0105. By\u0142oby to skrajnym upolitycznieniem KRS, kt\u00f3ra \u2013 wed\u0142ug konstytucji \u2013 ma sta\u0107 na stra\u017cy niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w i niezawis\u0142o\u015bci s\u0119dzi\u00f3w.<\/p>\n Prezydent w swoim projekcie pozbawia ministra-prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobr\u0119 decyduj\u0105cego g\u0142osu w sprawie powo\u0142ywania asesor\u00f3w. Wed\u0142ug uchwalonych niedawno przez PiS przepis\u00f3w ustawy o ustroju s\u0105d\u00f3w powszechnych i Krajowej Szkole S\u0119dzi\u00f3w i Prokurator\u00f3w to wy\u0142\u0105cznie Ziobro mia\u0142 decydowa\u0107, kto zostanie asesorem (asesor ma wszelkie uprawnienia s\u0119dziego). Tymczasem prezydent proponuje, by KRS mia\u0142a prawo sprzeciwu wobec mianowania konkretnej osoby asesorem przez ministra.<\/p>\n S\u0105d Najwy\u017cszy<\/strong><\/p>\n S\u0105d Najwy\u017cszy ma nale\u017ce\u0107 do prezydenta. To on b\u0119dzie og\u0142asza\u0142 o wolnych miejscach w SN. To on b\u0119dzie wr\u0119cza\u0142 \u2013 lub nie \u2013 nominacje s\u0119dziom rekomendowanym rzez Krajow\u0105 Rad\u0119 S\u0105downictwa. To on zdecyduje, kt\u00f3ry s\u0119dzia b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 orzeka\u0107 po uko\u0144czeniu 65. roku \u017cycia. Bo prezydencki projekt \u2013 jak zawetowany projekt pisowski – obni\u017ca wiek stanu spoczynku s\u0119dzi\u00f3w SN z 70 do 65 lat. Wiadomo, \u017ce 65 lat w listopadzie sko\u0144czy obecna pierwsza prezes SN Ma\u0142gorzata Gersdorf. A wszystkich s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rzy w najbli\u017cszym czasie osi\u0105gn\u0105 ten wiek, jest ok. 40 proc.<\/p>\n Prezydencki projekt nie przewiduje rozwi\u0105zania dzisiejszego S\u0105du Najwy\u017cszego i powo\u0142ania nowego. To blokuje plany PiS wymiany s\u0119dzi\u00f3w SN. Ale przewiduje za to, \u017ce s\u0119dzi\u0105 SN nie b\u0119dzie mog\u0142a by\u0107 osoba, kt\u00f3ra by\u0142a funkcjonariuszem lub pracownikiem by\u0142ych organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa w PRL lub przez IPN uznana zostanie za tajnego wsp\u00f3\u0142pracownika tych s\u0142u\u017cb. A tak\u017ce gdy w o\u015bwiadczeniu lustracyjnym przyzna\u0142a si\u0119 do takiej wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n To mocno w\u0105tpliwa konstytucyjnie zmiana filozofii ustawy lustracyjnej, wed\u0142ug kt\u00f3rej karane utrat\u0105 prawa do zajmowania stanowiska jest tylko k\u0142amstwo w o\u015bwiadczeniu lustracyjnym.<\/p>\n S\u0119dzi\u0105 SN nie b\u0119dzie te\u017c mog\u0142a by\u0107 osoba, kt\u00f3ra opr\u00f3cz polskiego ma tak\u017ce obywatelstwo innego kraju. Tak wi\u0119c mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce z S\u0105du Najwy\u017cszego musia\u0142oby odej\u015b\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 40 proc. s\u0119dzi\u00f3w.<\/p>\n Przerwanie kadencji s\u0119dzi\u00f3w z powodu zmiany regu\u0142 gry jest sprzeczne nie tylko z konstytucj\u0105, ale te\u017c z orzecznictwem Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka (por. sprawa w\u0119gierskiego prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego Andasa Baki).<\/p>\n Izba Polityczna w SN<\/strong><\/p>\n W S\u0105dzie Najwy\u017cszym maj\u0105 powsta\u0107 dwie nowe Izby: Dyscyplinarna i Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Ta druga powinna si\u0119 raczej nazywa\u0107 Izb\u0105 Polityczn\u0105, bo to do niej b\u0119d\u0105 trafia\u0142y wszelkie sprawy politycznej natury: rozpoznawanie protest\u00f3w wyborczych i protest\u00f3w przeciwko wa\u017cno\u015bci referendum og\u00f3lnokrajowego i referendum konstytucyjnego, stwierdzanie wa\u017cno\u015bci wybor\u00f3w i referendum, i \u201einne sprawy z zakresu prawa publicznego, w tym sprawy z zakresu ochrony konkurencji, regulacji energetyki, telekomunikacji i transportu kolejowego\u201d, czyli sprawy kluczowe dla infrastruktury pa\u0144stwa.<\/p>\n A do tego odwo\u0142ania od decyzji przewodnicz\u0105cego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji i odwo\u0142ania od uchwa\u0142 Krajowej Rady S\u0105downictwa (np. gdy nie zarekomenduje jakiej\u015b kandydatury s\u0119dziowskiej prezydentowi). A tak\u017ce skargi dotycz\u0105ce przewlek\u0142o\u015bci post\u0119powania i nowa, czwarta instancja s\u0105dowa, czyli \u201eskarga nadzwyczajna\u201d.<\/p>\n Najwa\u017cniejsze, \u017ce pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad obsad\u0105 tej Izby b\u0119dzie mia\u0142 prezydent. Izba zostanie bowiem powo\u0142ana ca\u0142kiem od zera, a prezydent zdecyduje, ilu b\u0119dzie liczy\u0142a s\u0119dzi\u00f3w. I wybierze ich spo\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w zg\u0142oszonych przez Krajow\u0105 Rad\u0119 S\u0105downictwa. A wi\u0119c \u201epolityczna\u201d izba S\u0105du Najwy\u017cszego zosta\u0142aby skomponowana od zera przez prezydenta Andrzeja Dud\u0119.<\/p>\n To samo w przypadku nowej Izby Dyscyplinarnej \u2013 wszystko b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o od prezydenta. On te\u017c wybierze prezes\u00f3w tych izb spo\u015br\u00f3d trzech kandydat\u00f3w zaproponowanych przez s\u0119dzi\u00f3w.<\/p>\n Specjalny prezydencki prokurator<\/strong><\/p>\n Prezydent wprowadzi\u0142 te\u017c nowo\u015b\u0107, kt\u00f3rej nie by\u0142o w zawetowanej przez niego pisowskiej ustawie o SN. Co\u015b w rodzaju specjalnego prokuratora, kt\u00f3rego b\u0119dzie powo\u0142ywa\u0142 sam, bez niczyjego wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u czy cho\u0107by konsultacji. B\u0119dzie go powo\u0142ywa\u0142 dla rozprawy z konkretnym s\u0119dzi\u0105. Ten prokurator b\u0119dzie si\u0119 nazywa\u0142 Nadzwyczajnym Rzecznikiem Dyscyplinarnym i b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 albo sam wszcz\u0105\u0107 spraw\u0119 przeciwko s\u0119dziemu, albo przej\u0105\u0107 dowoln\u0105 spraw\u0119, kt\u00f3ra ju\u017c toczy si\u0119 przed s\u0105dem dyscyplinarnym. B\u0119dzie m\u00f3g\u0142 te\u017c podj\u0105\u0107 na nowo spraw\u0119 ju\u017c prawomocnie zako\u0144czon\u0105.<\/p>\n W ten sam spos\u00f3b prezydent chce zmieni\u0107 ustaw\u0119 o ustroju s\u0105d\u00f3w powszechnych. Tam takiego Nadzwyczajnego Rzecznika powo\u0142ywa\u0107 mia\u0142by minister-prokurator generalny Zbigniew Ziobro.<\/p>\n To przepis, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cna si\u0119 b\u0119dzie pozbywa\u0107 s\u0119dzi\u00f3w z S\u0105du Najwy\u017cszego i s\u0105d\u00f3w powszechnych. A przynajmniej odsuwa\u0107 ich od orzekania i z funkcji na czas trwania sprawy dyscyplinarnej.<\/p>\n Propozycje prezydenta, tak jak propozycje PiS, s\u0105 sprzeczne z konstytucj\u0105 i standardami wyznaczanymi przez orzecznictwo Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka i opinie Komisji Weneckiej. Jednak ani Trybuna\u0142 w Strasburgu, ani Komisja Wenecka nie mog\u0105 tych ustaw uchyli\u0107. Je\u015bli jaki\u015b wyrzucony s\u0119dzia poskar\u017cy si\u0119 \u2013 jak prezes w\u0119gierskiego SN Andras Baka \u2013 do Strasburga, zapewne wygra. Ale wywalczy \u2013 jak Baka \u2013 najwy\u017cej odszkodowanie. Zmian, kt\u00f3re w mi\u0119dzyczasie zostan\u0105 w S\u0105dzie Najwy\u017cszym dokonane, taki wyrok nie odwr\u00f3ci. Tak jak nie odwr\u00f3ci\u0142 ich na W\u0119grzech.<\/p>\n Prezydent zaproponowa\u0142 PiS-owi deal: dla was Krajowa rada S\u0105downictwa, dla mnie S\u0105d Najwy\u017cszy. Wydaje si\u0119 ma\u0142o prawdopodobne, by PiS si\u0119 na to zgodzi\u0142. Je\u015bli si\u0119 nie zgodzi \u2013 prezydent, odmawiaj\u0105c podpisu pod kolejnymi ustawami o SN i KRS przyrz\u0105dzonymi przez PiS, zablokuje zmiany w tych instytucjach. I to wcale nie jest z\u0142e rozwi\u0105zanie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Izba polityczna w S\u0105dzie Najwy\u017cszym, kt\u00f3rej sk\u0142ad wyznaczy prezydent Andrzej Duda. I specjalny prokurator na konkretnych s\u0119dzi\u00f3w wyznaczany przez prezydenta, a dla s\u0119dzi\u00f3w powszechnych \u2013 przez ministra. To, obok \u201eskargi nadzwyczajnej\u201d i \u0142awnik\u00f3w w S\u0105dzie Najwy\u017cszym, autorskie prezydenckie rozwi\u0105zania.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":409,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/404"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=404"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":413,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/404\/revisions\/413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}