Beata Pawlikowska pad\u0142a ofiar\u0105 \u201epaniki moralnej\u201d i przek\u0142ama\u0144 percepcji odbiorc\u00f3w. Ofiar\u0105 pad\u0142a te\u017c, niestety, wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Problem jest natury spo\u0142ecznej, ewentualnie moralnej, ale nie prawnej.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Pawlikowska, podr\u00f3\u017cniczka i \u2013 jak sama podkre\u015bla – dziennikarka nagra\u0142a wideobloga pod tytu\u0142em \u201eDepresja. Najnowsze badania naukowe\u201d. Opr\u00f3cz hejtu i gr\u00f3\u017ab karalnych, jakie wywo\u0142a\u0142, czeka j\u0105 prawdopodobnie proces, na kt\u00f3ry Maja Herman, lekarka i prezeska Polskiego Towarzystwa Medi\u00f3w Medycznych, zebra\u0142a ju\u017c w internetowej zbi\u00f3rce 30 tys. z\u0142. Zbi\u00f3rk\u0119 na pozew za\u0142o\u017cy\u0142a, by walczy\u0107 ze spo\u0142ecznie niew\u0105tpliwie szkodliwym zjawiskiem, jakim jest sianie przez influencer\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie internetowych, dezinformacji mog\u0105cej zagrozi\u0107 zdrowiu czy nawet \u017cyciu odbiorc\u00f3w. Nie jest jasne, jaka mia\u0142aby by\u0107 podstawa prawna.<\/p>\n\n\n\n
Zjawisko, na temat kt\u00f3rego naprawd\u0119 g\u0142o\u015bno zrobi\u0142o si\u0119 z powodu ruchu antyszczepionkowc\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie pandemii, jest rzeczywi\u015bcie spo\u0142ecznie gro\u017ane. Niewykluczone, \u017ce niekt\u00f3re osoby mo\u017ce zniech\u0119ci\u0107 do przyjmowania lek\u00f3w antydepresyjnych, a mo\u017ce w og\u00f3le psychotropowych, a to z kolei mo\u017ce si\u0119 odbi\u0107 na ich zdrowiu. Maja Herman tak argumentuje na FB: \u201ePrzy ocenie szkodliwo\u015bci tre\u015bci o wyd\u017awi\u0119ku negatywnym nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce grupa docelowa to osoby choruj\u0105ce na depresj\u0119, u kt\u00f3rych nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce ze wzgl\u0119du na specyfik\u0119 choroby, jak\u0105 jest depresja, mamy do czynienia z okoliczno\u015bciami wy\u0142\u0105czaj\u0105cymi lub zmieniaj\u0105cymi w pewnych obszarach rozumienie poznawcze\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Czyli adresatami s\u0105 osoby o sk\u0142onno\u015bci do czarnowidztwa, o obni\u017conym krytycyzmie i podwy\u017cszonym poziomie l\u0119ku, a wi\u0119c szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe na sugestie. A Beata Pawlikowska w tym materiale ca\u0142\u0105 sob\u0105 wyra\u017ca\u0142a negatywne emocje wobec lek\u00f3w antydepresyjnych.<\/p>\n\n\n\n
A wi\u0119c nie ma sporu co do spo\u0142ecznego oddzia\u0142ywania takiego przekazu. Ale w tej sprawie krytyka \u2013 obok tej racjonalnej – przybra\u0142a form\u0119 napa\u015bci na osob\u0119 i wywo\u0142uje efekt mro\u017c\u0105cy przez zastraszenie. A wi\u0119c godzi w wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra \u2013 przypomnijmy orzecznictwo Trybuna\u0142u w Strasburgu \u2013 obejmuje nie tylko \u201einformacje lub idee odbierane przychylnie lub postrzegane jako nieszkodliwe lub oboj\u0119tne, ale tak\u017ce takie, kt\u00f3re obra\u017caj\u0105, szokuj\u0105 lub niepokoj\u0105, (\u2026) takie s\u0105 wymagania pluralizmu, tolerancji i otwarto\u015bci, bez kt\u00f3rych nie istnieje demokratyczne spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d (sprawa Hendyside przeciwko W. Brytanii).<\/p>\n\n\n\n
Ca\u0142e wydarzenie\nma trzy wymiary:<\/p>\n\n\n\n
– dotrzymania standard\u00f3w dziennikarskich
– zawarto\u015bci przekazu: czy jest zgodny z rzeczywisto\u015bci\u0105 z jednej strony i \u00a0jak zosta\u0142 odczytany \u2013 z drugiej
– wymiar etyczny: czy autork\u0119 powinno powstrzyma\u0107 od poruszania tematu to, \u017ce mo\u017ce realnie zaszkodzi\u0107 ludziom.<\/p>\n\n\n\n
Forma i kontekst, w jakich Pawlikowska wyst\u0105pi\u0142a, to rodzaj gaw\u0119dy internetowej, prezentuj\u0105cej osobiste refleksje wynikaj\u0105ce tego, czego autorka doczyta\u0142a si\u0119 w badaniach naukowych. Podkre\u015bli\u0142a, \u017ce nie jest lekark\u0105, nie zna si\u0119 na medycynie, a jedynie opowie o tym, co przeczyta\u0142a. Poda\u0142a te\u017c list\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 naukowych, z kt\u00f3rych korzysta\u0142a, pozwalaj\u0105c odbiorcom na weryfikacj\u0119. Za nietrafny uwa\u017cam argument Paw\u0142a Walewskiego<\/a>, \u017ce naruszy\u0142a zasady rzetelno\u015bci: \u201eNa tym w\u0142a\u015bnie polega dziennikarstwo naukowe: pytamy specjalist\u00f3w, a nie sami wcielamy si\u0119 w ich rol\u0119. Lektura tekst\u00f3w naukowych wymaga ostro\u017cno\u015bci, a weryfikacja \u2013 niezb\u0119dnych kompetencji, z czego celebryci i influencerzy zaczynaj\u0105cy popularyzowa\u0107 nauk\u0119 nie zdaj\u0105 sobie sprawy\u201d. Ca\u0142kowita zgoda, gdy chodzi o dziennikarstwo naukowe. Ale Beata Pawlikowska w \u017caden spos\u00f3b nie kreuje si\u0119 na dziennikark\u0119 naukow\u0105, a materia\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 na jej prywatnym blogu, a nie np. na blogu po\u015bwi\u0119conym medycynie. Pewn\u0105 wad\u0105 jest nieprzedstawienie argument\u00f3w \u201edrugiej strony\u201d, czyli krytyk\u00f3w bada\u0144, kt\u00f3re omawia\u0142a. Potwierdza to jej brak przygotowania do tematu, bo wok\u00f3\u0142 kluczowej publikacji sprzed p\u00f3\u0142 roku (\u201eTeoria depresji serotoniny: systematyczny przegl\u0105d dowod\u00f3w\u201d<\/a>) pojawi\u0142o si\u0119 mn\u00f3stwo g\u0142os\u00f3w polemicznych, kt\u00f3re negowa\u0142y twierdzenie, \u017ce leki antydepresyjne maj\u0105ce podnosi\u0107 poziom serotoniny s\u0105 nieskuteczne. Ale skoro by\u0142a to tylko gaw\u0119da naukowej ignorantki \u2013 standard rzetelno\u015bci jest lu\u017aniejszy.<\/p>\n\n\n\n Kwestia prawdy jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z tym, jak tre\u015b\u0107 jej publikacji opisywano w mediach. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce wielu odbiorc\u00f3w, w tym tych ods\u0105dzaj\u0105cych Pawlikowsk\u0105 od czci i wiary, przeczyta\u0142a te opisy, ale nie obejrza\u0142a samego materia\u0142u, a przynajmniej nie do ko\u0144ca (trwa 45 minut). Za\u015b ogl\u0105daj\u0105c, ju\u017c by\u0142a \u201esformatowana\u201d tym, jak materia\u0142 jest opisywany i jakie nadawano znaczenie poszczeg\u00f3lnym sformu\u0142owaniom.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze tezy\nprzedstawione przez Pawlikowsk\u0105:<\/p>\n\n\n\n – \u201eleki antydepresyjne nie lecz\u0105\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zale\u017cy, jak rozumiemy s\u0142owo „lecz\u0105”: czy jako usuni\u0119cie przyczyny (np. stanu zapalnego), czy te\u017c jako usuni\u0119cie lub z\u0142agodzenie objaw\u00f3w (\u015brodek przeciwb\u00f3lowy). Pawlicka m\u00f3wi\u0142a jedynie, \u017ce leki nie usuwaj\u0105 przyczyny depresji. Ale specjali\u015bci tego nie neguj\u0105. Depresja jest zaburzeniem maj\u0105cym nie jedn\u0105, a wiele przyczyn, tak fizycznych, zwi\u0105zanych z dzia\u0142aniem m\u00f3zgu, jak spo\u0142ecznych. Poziom serotoniny – o czym m\u00f3wi\u0142a Pawlikowska – nie jest ani wyznacznikiem depresji, ani jej samodzielnie nie wywo\u0142uje.<\/p>\n\n\n\nPrawda czy fake news<\/h2>\n\n\n\n