W dniu, w kt\u00f3rym Parlament Europejski przyj\u0105\u0142 rezolucj\u0119 w sprawie obrony demokratycznego pa\u0144stwa prawa w Polsce, gdzie wa\u017cnym elementem by\u0142 apel o odst\u0105pienie od reformy s\u0105downictwa \u00e0 la PiS, S\u0105d Najwy\u017cszy og\u0142osi\u0142 w\u0142asny projekt reformy S\u0105du Najwy\u017cszego.
\n
\nProjekt wzbudzi\u0142 w \u015brodowisku prawniczym, ogl\u0119dnie m\u00f3wi\u0105c, mieszane emocje. Nie da si\u0119 bowiem nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest to ze strony S\u0105du Najwy\u017cszego daleko id\u0105cy kompromis, akceptuj\u0105cy kierunki propozycji PiS i prezydenta, i pr\u00f3buj\u0105cy jako\u015b je \u201eukonstytucyjni\u0107\u201d.<\/p>\n
Ma\u0142o tego, wychodzi nawet przed szereg, proponuj\u0105c, by \u0142awnikami w S\u0105dzie Najwy\u017cszym mogli by\u0107 duchowni, w dodatku wy\u0142\u0105cznie wyzna\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich (a wi\u0119c ju\u017c nie np. \u017bydzi). SN motywuje to tym, \u017ce \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 katolicki oraz inne Ko\u015bcio\u0142y i zwi\u0105zki wyznaniowe w Polsce\u201d s\u0105 \u201edepozytariuszami tradycyjnych warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich wyznaczaj\u0105cych ustrojow\u0105 tre\u015b\u0107 wielu zasad zawartych w Konstytucji RP\u201d.<\/p>\n
Orzekaj\u0105cy na podstawie konstytucji i ustaw SN przeoczy\u0142, \u017ce to pomys\u0142 sprzeczny z konstytucyjn\u0105 zasad\u0105 r\u00f3wno\u015bci Ko\u015bcio\u0142\u00f3w i wyzna\u0144. A poniewa\u017c \u0142awnik\u00f3w do SN wybiera\u0142by PiS, czyli Sejm (zwyk\u0142\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w), oczywiste jest, \u017ce \u0142awnikami zostawaliby duchowni katoliccy, a nie np. prawos\u0142awni, Adwenty\u015bci czy \u015awiadkowie Jehowy.<\/p>\n
\u201eUkonstytucyjnienie\u201d przez SN pisowskich pomys\u0142\u00f3w jest dopychane kolanem, co S\u0105dowi Najwy\u017cszemu zwyczajnie nie przystoi. S\u0105d nie mo\u017ce bowiem proponowa\u0107 rozwi\u0105za\u0144 \u201emniej niekonstytucyjnych\u201d albo cho\u0107by konstytucyjnie w\u0105tpliwych. Jednak w obliczu zagro\u017cenia \u201eopcj\u0105 zero\u201d (wyborem nowych s\u0119dzi\u00f3w SN) autorzy projektu podpisanego przez pierwsz\u0105 prezes SN Ma\u0142gorzat\u0119 Gersdorf o tym zapominaj\u0105.<\/p>\n
Pisowski pomys\u0142 Izby Dyscyplinarnej w SN, w takiej formie, jak\u0105 proponuje S\u0105d Najwy\u017cszy, by\u0142by do przyj\u0119cia, gdyby nie sprawa \u0142awnik\u00f3w. PiS chcia\u0142, by to on (PiS), przez ministra sprawiedliwo\u015bci-prokuratora generalnego, wyznacza\u0142 jedenastu s\u0119dzi\u00f3w do tej Izby. To by\u0142oby oczywi\u015bcie sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy, niezale\u017cno\u015bci\u0105 s\u0105d\u00f3w i niezawis\u0142o\u015bci\u0105 s\u0119dzi\u00f3w. SN proponuje wi\u0119c, by wskazywa\u0142 ich prezydent, ale spo\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w wylosowanych (a nie wybranych) przez Zgromadzenie Og\u00f3lne S\u0119dzi\u00f3w SN. I to jest OK.<\/p>\n
Ale jedenastu \u0142awnik\u00f3w ma \u2013 wed\u0142ug SN – wybiera\u0107 Sejm, czyli PiS. Ma ich wybiera\u0107 spo\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w zg\u0142oszonych przez organizacje i grupy 10 tys. obywateli. Model przeniesiony z pomys\u0142u PiS na wy\u0142anianie \u201eprzedstawicieli s\u0119dzi\u00f3w\u201d do Krajowej Rady S\u0105downictwa. Czyli model, kt\u00f3ry umo\u017cliwia manipulacje, bo zawsze mo\u017cna zorganizowa\u0107 zg\u0142oszenie kandydat\u00f3w bliskich PiS. I mie\u0107 gwarancj\u0119, \u017ce to ich wybior\u0105 pos\u0142owie PiS. A do tego ci wybrani przez PiS duchowni chrze\u015bcija\u0144scy.<\/p>\n
Ten pomys\u0142 pozwala na upolitycznienie s\u0105du dyscyplinarnego. Tym bardziej \u017ce w pierwszej instancji dyscyplinarnej maj\u0105 orzeka\u0107 jeden s\u0119dzia i dw\u00f3ch \u0142awnik\u00f3w, a wi\u0119c \u0142awnicy (nie oszukujmy si\u0119: w tym wydaniu czynnik polityczny, nie spo\u0142eczny) b\u0119d\u0105 g\u00f3r\u0105.<\/p>\n
Po co SN takie rozwi\u0105zanie lansuje? Mo\u017ce, boj\u0105c si\u0119 \u201eopcji zero\u201d, chce pokaza\u0107 dobr\u0105 wol\u0119 i otwarto\u015b\u0107 na reformy? Ale niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105du i niezawis\u0142o\u015b\u0107 s\u0119dzi\u00f3w jest przede wszystkim dla tych, kt\u00f3rzy przed s\u0105d zanosz\u0105 swoje sprawy. Dlatego s\u0119dziom nie wolno samochc\u0105cy tej niezale\u017cno\u015bci i niezawis\u0142o\u015bci os\u0142abia\u0107.<\/p>\n
Kolanem projekt SN pr\u00f3buje wepchn\u0105\u0107 w konstytucyjne ramy prezydencki pomys\u0142 \u201eskargi nadzwyczajnej\u201d, czyli mo\u017cliwo\u015bci skar\u017cenia m.in. za pomoc\u0105 pos\u0142\u00f3w prawomocnych wyrok\u00f3w, w imi\u0119 sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Mia\u0142aby to by\u0107 czwarta instancja odwo\u0142awcza, a sprawy rozpatrywa\u0142aby nowa izba SN, skomponowana przez prezydenta.<\/p>\n
Zamiast tego SN proponuje \u201eRzecznika Sprawiedliwo\u015bci Spo\u0142ecznej\u201d \u2013 osobny urz\u0105d do \u201eeliminowania z obrotu prawnego orzecze\u0144 ra\u017c\u0105co niesprawiedliwych\u201d, za pomoc\u0105 czego\u015b w rodzaju rewizji nadzwyczajnej. Rzecznika powo\u0142ywa\u0142by Sejm bezwzgl\u0119dn\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w przy obecno\u015bci co najmniej po\u0142owy ustawowej liczby pos\u0142\u00f3w \u2013 czyli PiS, bo ma 235 g\u0142os\u00f3w. Kandydat\u00f3w przedstawia\u0142by prezydent, minister sprawiedliwo\u015bci albo grupa 35 pos\u0142\u00f3w. A wi\u0119c Rzecznikiem, w dzisiejszej rzeczywisto\u015bci sejmowej, by\u0142by cz\u0142owiek partii rz\u0105dz\u0105cej. Czy to dobry pomys\u0142 z punktu widzenia wymiaru sprawiedliwo\u015bci? Bo przed s\u0105dem w sprawie \u201eskargi nadzwyczajnej\u201d spotkaj\u0105 si\u0119 dwaj ludzie partii rz\u0105dz\u0105cej: przedstawiciel ministra-prokuratora generalnego i \u201erzecznik sprawiedliwo\u015bci\u201d. Po drugiej za\u015b stronie b\u0119dzie prawnik obywatela lub firmy, kt\u00f3rzy prawomocnie wygrali spraw\u0119 \u2013 np. o odszkodowanie, co partia rz\u0105dz\u0105ca uzna\u0142a to za \u201era\u017c\u0105co niesprawiedliwe\u201d.<\/p>\n
Czy naprawd\u0119 prezes SN, kt\u00f3ra wys\u0142a\u0142a ten projekt w\u0142adzom PiS, uwa\u017ca, \u017ce potrzebna jest taka instytucja? I \u017ce b\u0119dzie ona dobrze s\u0142u\u017cy\u0107 czynieniu sprawiedliwo\u015bci?<\/p>\n
Ale jest w projekcie zaproponowanym przez prezes Ma\u0142gorzat\u0119 Gersdorf rzecz na pewno godna rozwa\u017cenia. Ot\u00f3\u017c proponuje si\u0119, by s\u0119dziowie \u2013 tak jak wszyscy funkcjonariusze \u2013 odpowiadali maj\u0105tkowo za szkody spowodowane niew\u0142a\u015bciwym wykonywaniem obowi\u0105zk\u00f3w. Je\u015bli wygrywamy odszkodowanie od urz\u0119dnika, kt\u00f3ry nie dope\u0142ni\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w, za\u0142atwiaj\u0105c nasz\u0105 spraw\u0119, pa\u0144stwo albo np. gmina ma prawo cz\u0119\u015b\u0107 tego odszkodowania z niego \u015bci\u0105gn\u0105\u0107. Tak jest te\u017c np. w przypadku lekarzy publicznej s\u0142u\u017cby zdrowia czy policjant\u00f3w. Do tej pory uwa\u017cano, \u017ce taka odpowiedzialno\u015b\u0107 nie dotyczy s\u0119dzi\u00f3w i prokurator\u00f3w. Bo gdyby odpowiadali za wyrz\u0105dzone szkody \u2013 np. za oczywi\u015bcie bezzasadne oskar\u017cenie czy pozbawienie wolno\u015bci \u2013 to \u201ebaliby si\u0119\u201d oskar\u017ca\u0107 czy s\u0105dzi\u0107.<\/p>\n
Taki immunitet s\u0119dzi\u00f3w i prokurator\u00f3w niekoniecznie wynika\u0142 z przepis\u00f3w, ale poniewa\u017c to prokuratorzy i s\u0119dziowie decyduj\u0105 o interpretacji prawa \u2013 interpretowali je, chroni\u0105c w\u0142asny interes. No i tu zmian\u0119 proponuje projekt SN: \u201eNa wypadek wyrz\u0105dzenia szkody, jak i krzywdy wskutek dzia\u0142a\u0144 s\u0119dziego nosz\u0105cych znamiona oczywistego i ra\u017c\u0105cego naruszenia prawa, w tym przez wydanie rozstrzygni\u0119cia s\u0105dowego, r\u00f3wnie\u017c nieprawomocnego, wprowadza si\u0119 propozycj\u0119 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 dochodzenie odszkodowania lub zado\u015b\u0107uczynienia dla osoby poszkodowanej (pokrzywdzonej), je\u015bli s\u0119dzia zosta\u0142 ukarany kar\u0105 dyscyplinarn\u0105 z powodu oczywistego i ra\u017c\u0105cego naruszenia prawa. (\u2026) Orzeczenie takie by\u0142oby wi\u0105\u017c\u0105ce dla s\u0105du rozpoznaj\u0105cego p\u00f3\u017aniejsz\u0105 spraw\u0119 o odszkodowanie. (\u2026) Z tego tytu\u0142u s\u0119dzia m\u00f3g\u0142by r\u00f3wnie\u017c zosta\u0107 osobi\u015bcie poci\u0105gni\u0119ty do odpowiedzialno\u015bci materialnej, na zasadach wynikaj\u0105cych kodeksy pracy\u201d \u2013 czytamy w uzasadnieniu.<\/p>\n
No i pi\u0119knie. Cho\u0107 mocno w\u0105tpi\u0119, by PiS zechcia\u0142 to wprowadzi\u0107. Symetryczn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142oby bowiem na\u0142o\u017cy\u0107 na prokurator\u00f3w Zbigniewa Ziobry. I na niego samego: wszak jako prokurator generalny mo\u017ce osobi\u015bcie wykonywa\u0107 czynno\u015bci w ka\u017cdej sprawie i wydawa\u0107 wi\u0105\u017c\u0105ce polecenia.<\/p>\n
Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce autorzy projektu przekazanego przez prezes Gersdorf prezydentowi i marsza\u0142kowi Sejmu uznaj\u0105, \u017ce istniej\u0105 stopnie niekonstytucyjno\u015bci, i w ramach negocjacji z w\u0142adz\u0105 mo\u017cna np. zamiast stopnia trzeciego wywalczy\u0107 drugi. Tylko \u017ce to by znaczy\u0142o, i\u017c kupili filozofi\u0119 PiS. A nie jest to filozofia pa\u0144stwa prawa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W dniu, w kt\u00f3rym Parlament Europejski przyj\u0105\u0142 rezolucj\u0119 w sprawie obrony demokratycznego pa\u0144stwa prawa w Polsce, gdzie wa\u017cnym elementem by\u0142 apel o odst\u0105pienie od reformy s\u0105downictwa \u00e0 la PiS, S\u0105d Najwy\u017cszy og\u0142osi\u0142 w\u0142asny projekt reformy S\u0105du Najwy\u017cszego.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":491,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/487"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=487"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/487\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":492,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/487\/revisions\/492"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/491"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=487"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=487"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=487"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}