Prof. Marek Safjan, b. prezes Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, a od 14 lat s\u0119dzia TSUE, komentuj\u0105c ostatni projekt PiS nowelizacji ustawy o TK, m\u00f3wi\u0142 \u2013 oczywi\u015bcie \u2013 o toksyczno\u015bci pomys\u0142u, by zmienia\u0107 zasady dzia\u0142ania s\u0105du konstytucyjnego pod okre\u015blon\u0105 sytuacj\u0119. I o tym, \u017ce to wyj\u0105tkowo drastyczne podeptanie nie tylko warto\u015bci, na jakich opiera si\u0119 prawo, ale i zwyk\u0142ej przyzwoito\u015bci. Ale powiedzia\u0142 te\u017c zdanie, kt\u00f3re u\u015bwiadomi\u0142o mi beznadziejno\u015b\u0107 sytuacji. Ot\u00f3\u017c m\u00f3wi\u0105c o swoich nadziejach na powr\u00f3t Polski do grona pa\u0144stw praworz\u0105dnych, stwierdzi\u0142: \u201eNie da si\u0119 stworzy\u0107 kultury demokratycznego pa\u0144stwa prawa bez szerokiego poparcia spo\u0142ecznego”.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Niew\u0105tpliwie praworz\u0105dno\u015bci nie da si\u0119 wprowadzi\u0107 dekretami. To musi by\u0107 wola obywateli, kt\u00f3rzy rozumiej\u0105 i popieraj\u0105 ide\u0119 praworz\u0105dno\u015bci i oczekuj\u0105 jej realizacji od w\u0142adzy. Tymczasem „szerokie poparcie spo\u0142eczne” w dzisiejszej Polsce ma PiS ze swoim programowym \u0142amaniem praworz\u0105dno\u015bci, zwanym prze\u0142amywaniem imposybilizmu prawnego. Cz\u0119\u015b\u0107 wyborc\u00f3w od pocz\u0105tku podziwia\u0142a PiS za skuteczno\u015b\u0107 przeprowadzania politycznej woli bez ogl\u0105dania si\u0119 na prawo i zasady, cz\u0119\u015b\u0107 za\u015b przez ostatnie osiem lat po prostu przyzwyczai\u0142a si\u0119 do nowej, niepraworz\u0105dnej normalno\u015bci, uznaj\u0105c, \u017ce da si\u0119 w niej \u017cy\u0107. Tak jak przyzwyczaili si\u0119 \u2013 oni, ich rodzice i dziadkowie \u2013 do \u017cycia w PRL, gdzie w\u0142adza PZPR \u2013 jak PiS \u2013 prawa i wolno\u015bci zapewnia\u0142a jedynie deklaratywnie, w konstytucji, a poza tym robi\u0142a to, co akurat pasowa\u0142o jej interesom. Prawem by\u0142o za\u015b to, co m\u00f3wi\u0142a albo ad hoc ustanawia\u0142a sprzecznymi z konstytucj\u0105 zarz\u0105dzeniami (s\u0142ynny lex telex).<\/p>\n\n\n\n
Jak wi\u0119c \u201etworzy\u0107 kultur\u0119 demokratycznego pa\u0144stwa prawa\u201d, skoro wi\u0119kszo\u015b\u0107 aktywnych polityczne obywateli albo nie czuje potrzeby praworz\u0105dno\u015bci, albo uwa\u017ca, \u017ce praworz\u0105dno\u015b\u0107 to decyzjonizm w\u0142adzy?<\/p>\n\n\n\n
Jak tu skutecznie walczy\u0107 o co\u015b, do czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie t\u0119skni? Osiem lat rz\u0105d\u00f3w PiS zmieni\u0142o nie tylko ustr\u00f3j pa\u0144stwa (co z satysfakcj\u0105 og\u0142osi\u0142 niedawno Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski). Zmieni\u0142o te\u017c nasz\u0105 mentalno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Zmiany w s\u0105downictwie do tej pory owocowa\u0142y przede wszystkim przebudzeniem moralnym cz\u0119\u015bci \u015brodowiska s\u0119dziowskiego. Cz\u0119\u015bci mo\u017ce nie bardzo licznej, za to ustanawiaj\u0105cej standard przyzwoito\u015bci, kt\u00f3ry podni\u00f3s\u0142 poprzeczk\u0119 ca\u0142emu \u015brodowisku. \u015arodowisku podzielonemu, oczywi\u015bcie. Na s\u0119dzi\u00f3w niez\u0142omnych, \u201emilcz\u0105c\u0105\u201d wi\u0119kszo\u015b\u0107 i neos\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rzy skorzystali z mo\u017cliwo\u015bci awansu, gdzie dotychczasowe mierne osi\u0105gni\u0119cia i nie najwy\u017csza ocena pracy przez kolegium s\u0105du by\u0142y raczej atutem ni\u017c obci\u0105\u017ceniem. S\u0119dziowie niez\u0142omni byli widoczni, neos\u0119dziowie raczej si\u0119 nie afiszowali, cho\u0107 by\u0142y spektakularne wyj\u0105tki, najcz\u0119\u015bciej awansuj\u0105ce do neo-KRS.<\/p>\n\n\n\n
Ale ostatnio pojawi\u0142o si\u0119 nowe zjawisko: neos\u0119dziowie bez \u017cenady broni\u0105 swoich interes\u00f3w i „s\u0105 z tego dumni”. Pami\u0119tamy cho\u0107by niedawne wydarzenie, gdy neos\u0119dzia Agnieszka Brygidyr-Dorosz, ta, kt\u00f3ra skaza\u0142a aktywistk\u0119 Justyn\u0119 Wydrzy\u0144sk\u0105 za udost\u0119pnienie \u015brodka poronnego prosz\u0105cej o pomoc kobiecie. Og\u0142osi\u0142a z dum\u0105 podczas rozprawy, \u017ce w\u0142a\u015bnie awansuje (delegacja) do s\u0105du apelacyjnego. Nie czu\u0142a \u017cenady, \u017ce oto wyda\u0142a oczekiwany przez w\u0142adz\u0119 wyrok, w czasie gdy wa\u017cy\u0142a si\u0119 sprawa jej awansu. Przeciwnie, by\u0142a z tego dumna.<\/p>\n\n\n\n
Wygl\u0105da to tak, jakby \u015brodowisko neos\u0119dzi\u00f3w postanowi\u0142o odwr\u00f3ci\u0107 wektor tego, co godne podziwu. To lojalno\u015b\u0107 wobec w\u0142adzy politycznej i wynikaj\u0105ce z niej awanse, a nie walka z upolitycznieniem s\u0105downictwa kosztem kariery, maj\u0105 by\u0107 nowym moralnym standardem. Neos\u0119dziom ju\u017c nie wystarcza nagroda w postaci kariery zawodowej i finansowej, trzeba im jeszcze respektu.<\/p>\n\n\n\n
A wi\u0119c z dum\u0105 nie tylko wydaj\u0105 podobaj\u0105ce si\u0119 w\u0142adzy wyroki, ale te\u017c prze\u015bladuj\u0105 niezale\u017cnych kole\u017canki i koleg\u00f3w s\u0119dzi\u00f3w. W\u0142a\u015bnie neoprezes S\u0105du Okr\u0119gowego w Warszawie Joanna Przanowska-Tomaszek przenios\u0142a s\u0119dziego Piotra G\u0105ciarka na stanowisko niewymagaj\u0105ce s\u0119dziowskiego tytu\u0142u, a inna neos\u0119dzia, Izabela Szuminiak, zrobi\u0142a mu tzw. wytyk za niewykonanie wyroku neos\u0119dziego. Nie tylko odsuwanie od s\u0105dzenia, ale te\u017c kwestionowanie kompetencji i \u201ebrudzenie\u201d kartoteki. \u201eI czyje na wierzchu\u201d? \u2013 zdaj\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 neos\u0119dziowie.<\/p>\n\n\n\n
Ale znacznie wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c kolejne szykany wobec s\u0119dzi\u00f3w i \u201egodno\u015bciowe\u201d\u00a0gesty neos\u0119dzi\u00f3w ma fakt, \u017ce tych ostatnich z miesi\u0105ca na miesi\u0105c przybywa. Do tej pory mieli\u015bmy \u201emilcz\u0105c\u0105\u201d (czytaj: robi\u0105c\u0105 swoje) wi\u0119kszo\u015b\u0107, nied\u0142ugo b\u0119dziemy mie\u0107 neowi\u0119kszo\u015b\u0107. Komentuj\u0105c dla OKO.press kolejne represje, jakie go spotka\u0142y, s\u0119dzia Piotr G\u0105ciarek \u00a0powiedzia\u0142 te\u017c: \u201edzi\u015b w II wydziale karnym S\u0105du Apelacyjnego w Warszawie na 21 orzekaj\u0105cych os\u00f3b zosta\u0142o jedynie 6 legalnych s\u0119dzi\u00f3w. A pozostali to neos\u0119dziowie i s\u0119dziowie delegowani przez ministra sprawiedliwo\u015bci”. To znaczy, \u017ce pisowska zmiana w s\u0105downictwie staje si\u0119\u00a0 nieodwracalna.<\/p>\n\n\n\n
Zmieniaj\u0105 si\u0119 moralne wektory, zmienia si\u0119 stosunek do praworz\u0105dno\u015bci, Pisowska zmiana w s\u0105downictwie z patologii staje si\u0119 now\u0105 normalno\u015bci\u0105. To nasza nowa \u201ema\u0142a stabilizacja\u201d, przez Stefana Kisielewskiego nazywana \u201eurz\u0105dzaniem si\u0119 w d\u2026\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Marek Safjan, b. prezes Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, a od 14 lat s\u0119dzia TSUE, komentuj\u0105c ostatni projekt PiS nowelizacji ustawy o TK, m\u00f3wi\u0142 \u2013 oczywi\u015bcie \u2013 o toksyczno\u015bci pomys\u0142u, by zmienia\u0107 zasady dzia\u0142ania s\u0105du konstytucyjnego pod okre\u015blon\u0105 sytuacj\u0119. I o tym, \u017ce to wyj\u0105tkowo drastyczne podeptanie nie tylko warto\u015bci, na jakich opiera si\u0119 prawo, ale i […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1430,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4924"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4924"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4924\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4926,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4924\/revisions\/4926"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}