Czy s\u0105dowy zakaz dla Zbigniewa Ziobry to cenzura? Mo\u017cna argumentowa\u0107, \u017ce wyg\u0142osi\u0142 opini\u0119. Ale nie spos\u00f3b nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce powiedzie\u0107 o owej opinii \u201eobra\u017aliwa\u201d czy \u201eszkaluj\u0105ca\u201d, to nic nie powiedzie\u0107. A z wolno\u015bci s\u0142owa korzysta w ten spos\u00f3b cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma w\u0142adz\u0119 nad wymiarem sprawiedliwo\u015bci i prokuratur\u0105.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
S\u0105d Okr\u0119gowy w Warszawie zastosowa\u0142 tzw. zabezpieczenie pow\u00f3dztwa w procesie o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych, kt\u00f3rego zapowied\u017a (\u201ewezwanie przeds\u0105dowe\u201d), z wnioskiem o zakaz do czasu os\u0105dzenia sprawy, z\u0142o\u017cy\u0142a re\u017cyserka Agnieszka Holland i jej prawnicy. S\u0105d zakaza\u0142 Zbigniewowi Ziobrze rozpowszechniania por\u00f3wna\u0144 jej tw\u00f3rczo\u015bci do dzia\u0142a\u0144 zbrodniczych re\u017cim\u00f3w nazistowskich i totalitarnych. Chodzi\u0142o o wypowiedzi nawi\u0105zuj\u0105ce do jej filmu \u201eZielona granica\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Sam Ziobro, politycy i stronnicy rz\u0105dz\u0105cej prawicy uznali zakaz za cenzur\u0119, naruszenie wolno\u015bci s\u0142owa i debaty publicznej. „Agnieszka Holland mo\u017ce por\u00f3wnywa\u0107 polskich \u017co\u0142nierzy i funkcjonariuszy Stra\u017cy Granicznej do bandyt\u00f3w, sadyst\u00f3w i niemieckich nazist\u00f3w. Mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 o rz\u0105dz\u0105cych i demokratycznie wybranych w Polsce, \u017ce s\u0105 brunatn\u0105 ho\u0142ot\u0105, czyli nazistami. A ja nie mog\u0119 odpowiedzie\u0107 na te jej s\u0142owa, staj\u0105c w obronie funkcjonariuszy Stra\u017cy Granicznej, kt\u00f3rzy s\u0105 tak okropnie przez ni\u0105 wyzywani i obra\u017cani” \u2013 stwierdzi\u0142 Ziobro, nazywaj\u0105c orzeczenie \u201ezamachem na wolno\u015b\u0107 s\u0142owa”.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei wicepremier Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski zadeklarowa\u0142: „Nie przeszkodz\u0105 nam wyroki \u2013 w cudzys\u0142owie \u2013 s\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re zakazuj\u0105 nam, np. ostatnio ministrowi Ziobrze, by wypowiada\u0107 si\u0119 w sprawie tego filmu. To jest po prostu ca\u0142kowicie sprzeczne z konstytucj\u0105. W Polsce konstytucja gwarantuje wolno\u015b\u0107 s\u0142owa”.<\/p>\n\n\n\n
Zabezpieczenie pow\u00f3dztwa przez zakaz publikacji do czasu os\u0105dzenia sprawy jest od lat krytykowane jako forma t\u0142umienia debaty publicznej. W szczeg\u00f3lno\u015bci je\u015bli dotyczy medi\u00f3w, a tematem s\u0105 osoby publiczne, zw\u0142aszcza funkcjonariusze w\u0142adzy. Chodzi nie tylko o cenzur\u0119 prewencyjn\u0105, ale przede wszystkim o to, \u017ce proces trwa latami. Najs\u0142ynniejsza sprawa dotycz\u0105ca zakazu filmu o korporacji AMWAY \u201eWitajcie w \u017cyciu\u201d Henryka Dederki trwa\u0142a w r\u00f3\u017cnych ods\u0142onach blisko 20 lat.<\/p>\n\n\n\n
W zwi\u0105zku z t\u0105 krytyk\u0105 kilkana\u015bcie lat temu zmieniono przepis dotycz\u0105cy zabezpieczenia pow\u00f3dztwa, dodaj\u0105c (art. 755, par. 2 kc), \u017ce je\u015bli zabezpieczenie dotyczy publikacji, to \u201emo\u017ce by\u0107 udzielone tylko wtedy, gdy nie sprzeciwia si\u0119 temu wa\u017cny interes publiczny. Udzielaj\u0105c zabezpieczenia, s\u0105d okre\u015bla czas trwania zakazu, kt\u00f3ry nie mo\u017ce by\u0107 d\u0142u\u017cszy ni\u017c rok\u201d. Niestety, nie bardzo zadzia\u0142a\u0142o. S\u0105dy nie motywuj\u0105, dlaczego uzna\u0142y, \u017ce zabezpieczeniu \u201enie sprzeciwia si\u0119 wa\u017cny interes publiczny\u201d, a na wniosek strony, kt\u00f3ra za\u017c\u0105da\u0142a zabezpieczenia, mo\u017cna je dowolnie przed\u0142u\u017ca\u0107. To godzi nie tylko w wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, ale te\u017c w prawo do s\u0105du, bo ten, kto chce zatrzyma\u0107 publikacj\u0119, praktycznie osi\u0105ga sw\u00f3j cel bez wygrania procesu.<\/p>\n\n\n\n
Uwa\u017cam, \u017ce taki prewencyjny zakaz, je\u015bli trwa \u2013 w przypadku bie\u017c\u0105cej debaty publicznej – d\u0142u\u017cej ni\u017c 30 dni, jest patologi\u0105. Nale\u017cy ograniczy\u0107 go do minimum i stosowa\u0107 tylko w zupe\u0142nie wyj\u0105tkowych przypadkach. A sprawa inwektyw pod adresem Agnieszki Holland jest w\u0142a\u015bnie zupe\u0142nie wyj\u0105tkowa.<\/p>\n\n\n\n
1. To, co na temat re\u017cyserki powiedzia\u0142 Zbigniew Ziobro, nadaje si\u0119 na proces karny o zniewa\u017cenie (art. 216 par 2 kk: \u201eKto zniewa\u017ca inn\u0105 osob\u0119 za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno\u015bci albo pozbawienia wolno\u015bci do roku\u201d). Agnieszka Holland skorzysta\u0142a z drogi cywilnej, a nie karnej (by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce Ziobr\u0119 chroni immunitet poselski), ale to nie zmienia prawnej oceny niezwykle obra\u017aliwej formy wypowiedzi Ziobry. Owszem, ustalony przez Trybuna\u0142 w Strasburgu standard wolno\u015bci s\u0142owa chroni tak\u017ce wypowiedzi, kt\u00f3re \u201ebulwersuj\u0105 i oburzaj\u0105\u201d (sprawa Handyside v. Wielka Brytania), ale musz\u0105 si\u0119 odnosi\u0107 do rzeczywistych fakt\u00f3w. S\u0105d oceni, czy film \u201eZielona granica\u201d daje powody do tak emocjonalnej i drastycznej oceny, jak por\u00f3wnanie re\u017cyserki do hitlerowskich propagandyst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
2. Wypowied\u017a Zbigniewa Ziobry by\u0142a de facto<\/em> wypowiedzi\u0105 w kampanii wyborczej, w kt\u00f3rej rz\u0105dz\u0105cy temat \u201eobrony przed fal\u0105 uchod\u017ac\u00f3w\u201d uczynili kluczowym, a nawet uchwalili referendum w sprawie poparcia dla tzw. relokacji uchod\u017ac\u00f3w w obr\u0119bie UE. Agnieszka Holland w wyborach nie startuje, zosta\u0142a \u2013 ona, jej film i ekipa, kt\u00f3ra go wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a \u2013 wykorzystana w kampanii rz\u0105dz\u0105cej prawicy wbrew swojej woli, a wi\u0119c tak brutalnego ataku na ni\u0105 nie mo\u017cna uzna\u0107 za uprawniony element walki wyborczej.<\/p>\n\n\n\n 3. Nie mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce re\u017cyserka sprowokowa\u0142a ministra do tak drastycznej oceny filmu. W odr\u00f3\u017cnieniu od wypowiedzi Ziobry Agnieszka Holland nikogo filmem nie atakuje, nie zniewa\u017ca, nie postponuje. \u0141\u0105cznie ze Stra\u017c\u0105 Graniczn\u0105. Pokazuje jedynie r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 postaw i dramat wybor\u00f3w. A pokazane sytuacje zdarzy\u0142y si\u0119 naprawd\u0119, na co s\u0105 dowody w postaci nagra\u0144 robionych przez aktywist\u00f3w i dziennikarzy oraz zeznania \u015bwiadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n 4. Jest ogromna dysproporcja pomi\u0119dzy stronami w tej sprawie. Potwarc\u0105 jest cz\u0142onek rz\u0105du RP, w dodatku minister sprawiedliwo\u015bci\/prokurator generalny, a wi\u0119c cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma w\u0142adz\u0119 nad wymiarem sprawiedliwo\u015bci i organami \u015bcigania. I wyst\u0119puje z pozycji w\u0142adzy tak w stosunku do s\u0105du, do kt\u00f3rego odwo\u0142a\u0142a si\u0119 re\u017cyserka, jak do niej samej. Warto przypomnie\u0107, \u017ce raz ju\u017c pa\u0144stwo przegra\u0142o spraw\u0119 w Trybunale Praw Cz\u0142owieka za s\u0142owa ministra\/prokuratora Ziobry: \u201eju\u017c nikt nigdy przez tego pana \u017cycia pozbawiony nie b\u0119dzie\u201d, <\/em>przes\u0105dzaj\u0105ce o winie doktora G.<\/p>\n\n\n\n A wi\u0119c nie ma w tej sprawie ani prowokacji ze strony re\u017cyserki, ani \u201er\u00f3wno\u015bci broni\u201d: artystka zosta\u0142a zaatakowana przez cz\u0142onka autorytarnego rz\u0105du dzia\u0142aj\u0105cego w poczuciu bezkarno\u015bci z powodu swojej pozycji. To modelowa sytuacja, w kt\u00f3rej prewencyjnemu zakazowi publikacji \u201enie sprzeciwia si\u0119 wa\u017cny interes publiczny\u201d. <\/em>Przeciwnie, wa\u017cnym interesem publicznym jest zabezpieczenie artystki przed nadu\u017cywaniem w\u0142adzy przez rz\u0105dz\u0105cych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czy s\u0105dowy zakaz dla Zbigniewa Ziobry to cenzura? Mo\u017cna argumentowa\u0107, \u017ce wyg\u0142osi\u0142 opini\u0119. Ale nie spos\u00f3b nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce powiedzie\u0107 o owej opinii \u201eobra\u017aliwa\u201d czy \u201eszkaluj\u0105ca\u201d, to nic nie powiedzie\u0107. A z wolno\u015bci s\u0142owa korzysta w ten spos\u00f3b cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma w\u0142adz\u0119 nad wymiarem sprawiedliwo\u015bci i prokuratur\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5006,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5048"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5048"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5056,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5048\/revisions\/5056"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}