Ponad 500 os\u00f3b inwigilowanych Pegasusem. Blisko 6 tys. innymi metodami. I co z tego?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Blisko 6 tys. os\u00f3b by\u0142o inwigilowanych w zesz\u0142ym roku przez policj\u0119 i pozosta\u0142ych uprawnionych do tego dziesi\u0119\u0107 s\u0142u\u017cb \u2013 napisa\u0142 w dorocznym sprawozdaniu statystycznym dla Senatu prokurator generalny Adam Bodnar. Czy to b\u0119dzie ostatnie tak og\u00f3lnikowe sprawozdanie z tak niekontrolowanej dzia\u0142alno\u015bci tak licznych s\u0142u\u017cb, maj\u0105cych tak szerokie uprawnienia? Innymi s\u0142owy: czy nowa w\u0142adza ograniczy inwigilacj\u0119, jak zapowiada\u0142a?<\/p>\n\n\n\n
\u201eW 2023 r. wszystkie uprawnione organy skierowa\u0142y \u0142\u0105cznie wobec 5973 os\u00f3b wnioski o zarz\u0105dzenie kontroli i utrwalanie rozm\u00f3w lub wnioski o zarz\u0105dzenie kontroli operacyjnej\u201d \u2013 napisa\u0142 w dorocznym sprawozdaniu przygotowanym wed\u0142ug niezmienionych przepis\u00f3w Adam Bodnar, kt\u00f3ry, jeszcze jako RPO, a wcze\u015bniej jako wiceprezes Helsi\u0144skiej Fundacji Praw Cz\u0142owieka, wielokrotnie krytykowa\u0142 polskie \u201epods\u0142uchowisko\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Naj\u015bwie\u017csze dane:<\/p>\n\n\n\n
– s\u0105dy zarz\u0105dzi\u0142y kontrol\u0119 i utrwalanie rozm\u00f3w lub kontrol\u0119 operacyjn\u0105 (kontrol\u0119 korespondencji i r\u00f3\u017cne formy \u015bledzenia i podgl\u0105dania) wobec 5835 os\u00f3b, odm\u00f3wi\u0142y wobec 22 os\u00f3b (0,37 proc.). Wcze\u015bniej Prokurator Generalny odrzuci\u0142 wnioski wobec 116 os\u00f3b (1,9 proc.)<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119cej wniosk\u00f3w z\u0142o\u017cy\u0142y:<\/p>\n\n\n\n
– Policja \u2013 5233 os\u00f3b, odmowa – 0,02 proc.
– ABW \u2013 220 os\u00f3b, odmowa – 1,01 proc.
– CBA \u2013 145 os\u00f3b, odmowa – 0,96 proc.
– Stra\u017c Graniczna \u2013 114 os\u00f3b, odm\u00f3w brak
– \u017bandarmeria Wojskowa \u2013 78 os\u00f3b, 0,98 proc. odm\u00f3w
– Krajowa Administracja Skarbowa \u2013 33 os\u00f3b, 0,96 proc. odm\u00f3w
– S\u0142u\u017cba Kontrwywiadu Wojskowego \u2013 32 os\u00f3b, odm\u00f3w – 0,96 proc.<\/p>\n\n\n\n
Nie kierowa\u0142y\nwniosk\u00f3w o inwigilacj\u0119:<\/p>\n\n\n\n
– Inspektor Nadzoru Wewn\u0119trznego
– S\u0142u\u017cba Ochrony Pa\u0144stwa
– Szef Inspektoratu Wewn\u0119trznego S\u0142u\u017cby Wi\u0119ziennej.<\/p>\n\n\n\n
Warto zauwa\u017cy\u0107 kilka rzeczy, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce tak naprawd\u0119 z tej informacji niewiele wynika poza tym, \u017ce s\u0105dy praktycznie nie kontroluj\u0105 wniosk\u00f3w inwigilacyjnych, a s\u0142u\u017cb\u0105, kt\u00f3ra najbardziej szafuje nieuzasadnion\u0105 inwigilacj\u0105 (najwi\u0119kszy procent odm\u00f3w), by\u0142o CBA (pod wodz\u0105 Mariusza Kami\u0144skiego i Micha\u0142a W\u0105sika).<\/p>\n\n\n\n
W raportach Prokuratora Generalnego od lat podaje si\u0119 liczb\u0119 os\u00f3b, a nie wniosk\u00f3w o inwigilacj\u0119. A wniosk\u00f3w mog\u0142o by\u0107 wielokrotnie wi\u0119cej, bo jedna osoba mog\u0142a by\u0107 w ci\u0105gu roku inwigilowana kilkakrotnie. Poza tym s\u0105dy mog\u0142y przed\u0142u\u017ca\u0107 pods\u0142uch wielokrotnie. Dalej: nie wiemy, jakich przest\u0119pstw dotycz\u0105 wnioski o inwigilacj\u0119 (w gr\u0119 wchodzi kilkadziesi\u0105t rodzaj\u00f3w). Nie wiemy, ile by\u0142o tzw. pods\u0142uch\u00f3w pi\u0119ciodniowych, czyli bez zgody s\u0105du. Nie wiemy te\u017c, ilu takich pods\u0142uch\u00f3w pi\u0119ciodniowych s\u0105d nie zalegalizowa\u0142 i co sta\u0142o si\u0119 z materia\u0142ami uzyskanymi t\u0105 drog\u0105. A \u2013 jak wiadomo \u2013 mo\u017cna je wykorzysta\u0107 w post\u0119powaniu karnym, bo PiS zmieni\u0142 prawo, ZAKAZUJ\u0104C s\u0105dowi odrzucenia dowodu z powodu jego nielegalnego pochodzenia.<\/p>\n\n\n\n
To tylko nieliczne przyk\u0142ady wad obecnego sposobu raportowania inwigilacji pokazuj\u0105ce fikcyjno\u015b\u0107 tej procedury.<\/p>\n\n\n\n
Do najnowszego raportu prokurator Adam Bodnar, za zgod\u0105 szefa MSWiA, doda\u0142 statystyczn\u0105 informacj\u0119 o inwigilacji Pegasusem. Trzy s\u0142u\u017cby w latach 2017\u201322 stosowa\u0142y j\u0105 wobec 578 os\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n
– w 2017 r. wobec 6 os\u00f3b
– w 2018 wobec 100 os\u00f3b (wybory samorz\u0105dowe)
– w 2019 wobec 140 os\u00f3b (wybory parlamentarne i do Parlamentu Europejskiego)
– w 2020 wobec 161 os\u00f3b (wybory prezydenckie)
– w 2021 wobec 162 os\u00f3b
– w 2022 wobec 9 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
A wi\u0119c inwigilacja si\u0119 rozkr\u0119ca\u0142a. Wed\u0142ug zapewnie\u0144 PiS powtarzanych przez prezesa Kaczy\u0144skiego Pegasusa u\u017cywano tylko wobec najgro\u017aniejszej przest\u0119pczo\u015bci, w tym zagra\u017caj\u0105cej bezpiecze\u0144stwu pa\u0144stwa. Hmm, blisko 6 tys. zagra\u017caj\u0105cych os\u00f3b? A w\u0142a\u015bciwie wielokrotnie wi\u0119cej, bo jak wiemy, jeden pods\u0142uchiwany telefon to kilkana\u015bcie, kilkadziesi\u0105t pods\u0142uchiwanych os\u00f3b\u2026 Ciekawe, co ze zgromadzonym materia\u0142em?<\/p>\n\n\n\n
Za\u015b co do ci\u0119\u017cko\u015bci tych przest\u0119pstw, to s\u0142ynna afera w inowroc\u0142awskim ratuszu, z powodu kt\u00f3rej inwigilowano \u00f3wczesnego szefa sztabu wyborczego KO Krzysztofa Brejz\u0119, dotyczy\u0142a jakiej\u015b formy jego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania ze swoim ojcem, prezydentem Inowroc\u0142awia polegaj\u0105cym na \u201ewykorzystywaniu pracy pracownik\u00f3w Urz\u0119du Miasta wykonuj\u0105cych obowi\u0105zki w nowo powsta\u0142ym wydziale kultury, promocji i komunikacji spo\u0142ecznej dla cel\u00f3w prywatnych” (cytat z wypowiedzi rzecznika prokuratury). Dzia\u0142aczka Stowarzyszenia Prokurator\u00f3w Lex Super Omnia prokuratorka Ewa Wrzosek mia\u0142a za\u015b by\u0107 inwigilowana z powodu pozyskania w spos\u00f3b nieuprawniony informacji ze \u015bledztwa w sprawie prowadzonego przez inn\u0105 prokuratork\u0119, a dotycz\u0105cego wypadku miejskiego autobusu.<\/p>\n\n\n\n
I mo\u017cemy tak dalej\nprzepatrze\u0107 inne znane inwigilowane osoby gro\u017ane dla pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa:\nadwokata Donalda Tuska Romana Giertycha, lidera AgroUnii Micha\u0142a Ko\u0142odziejczaka,\nprezydenta Sopotu Jacka Karnowskiego, gen. Waldemara Skrzypczaka czy pos\u0142a PO\nGrzegorza Napieralskiego.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna powiedzie\u0107: jakie pa\u0144stwo – takie zagro\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n
Ale mo\u017cna te\u017c pomy\u015ble\u0107 o tym: co z reform\u0105 inwigilacji?<\/p>\n\n\n\n
Nad wyja\u015bnieniem afery Pegasusa pracuje sejmowa komisja \u015bledcza, swoje \u015bledztwo prowadzi specjalny zesp\u00f3\u0142 w Prokuraturze Krajowej, pokrzywdzeni inwigilacj\u0105 s\u0105 informowani i inicjuj\u0105 sprawy s\u0105dowe \u2013 karne lub cywilne. I dobrze. To wszystko musi potrwa\u0107, m\u0142yny sprawiedliwo\u015bci miel\u0105 powoli.<\/p>\n\n\n\n
Ale co z m\u0142ynami legislacyjnymi? Co z obiecan\u0105 reform\u0105 s\u0142u\u017cb? Czego nam brakuje, \u017ceby przygotowa\u0107 dobre prawo (pomijam prezydenta \u2013 prawo powinno by\u0107 gotowe, nie czekaj\u0105c na zmian\u0119 w prezydenckim pa\u0142acu)?<\/p>\n\n\n\n
Swoje za\u0142o\u017cenia ustawy reformuj\u0105cej kontrol\u0119 operacyjn\u0105 \u2013 a przede wszystkim kontrol\u0119 nad dzia\u0142aniami s\u0142u\u017cb – przedstawi\u0142a Fundacja Panoptykon. Wcze\u015bniej takie rekomendacje przygotowa\u0142a senacka komisja nadzwyczajna ds. inwigilacji Pegasusem dzia\u0142aj\u0105ca w zesz\u0142ej kadencji, a jeszcze wcze\u015bniej \u2013 zesp\u00f3\u0142 pod patronatem RPO Adama Bodnara (raport \u201eOsiod\u0142a\u0107 Pegaza\u201d). Niedawno sw\u00f3j raport za lata 2017-23 opublikowa\u0142a NIK. Wszystkie opisy sytuacji i wnioski s\u0105 zgodne:<\/p>\n\n\n\n
– trzeba ograniczy\u0107 inwigilacj\u0119: rodzaje przest\u0119pstw, rodzaje u\u017cywanych \u015brodk\u00f3w inwigilacji i rodzaje s\u0142u\u017cb, kt\u00f3re mog\u0105 jej u\u017cywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
– trzeba uregulowa\u0107 zasady inwigilowania os\u00f3b maj\u0105cych obowi\u0105zek chronienia tajemnic zawodowych.<\/p>\n\n\n\n
– trzeba wprowadzi\u0107 zewn\u0119trzn\u0105, niezale\u017cn\u0105 kontrol\u0119 inwigilacji (najcz\u0119\u015bciej postuluje si\u0119 niezale\u017cny organ, na wz\u00f3r generalnego inspektora ochrony danych osobowych).<\/p>\n\n\n\n
– trzeba da\u0107\nka\u017cdemu prawo do informacji o fakcie bycia (po jej zako\u0144czeniu) przedmiotem\ninwigilacji).<\/p>\n\n\n\n
I co? Nic. Projektu rz\u0105dowego nie ma. Obywatelskiego \u2013 te\u017c nie.<\/p>\n\n\n\n
\u201eTrudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce kr\u0119cimy si\u0119 w k\u00f3\u0142ko. Kiedy pojawia si\u0119 temat inwigilacji, politycy grz\u0119zn\u0105 w tropieniu winnych. Skala nadu\u017cy\u0107 by\u0142a na tyle powa\u017cna, \u017ce trudno dziwi\u0107 si\u0119 potrzebie rozlicze\u0144. Niestety w \u017caden spos\u00f3b nie przybli\u017ca nas to do zapobie\u017cenia takim sytuacjom w przysz\u0142o\u015bci. Do tego potrzebne s\u0105 g\u0142\u0119bokie i systemowe zmiany w modelu dzia\u0142ania s\u0142u\u017cb. Oby rz\u0105dz\u0105cym nie zabrak\u0142o odwagi i determinacji, by wreszcie zabra\u0107 si\u0119 do naprawy tego statku. P\u0142yniemy na nim wszyscy\u201d \u2013 napisa\u0142 niedawno w „Dzienniku Gazecie Prawnej” Wojciech Klicki, prawnik od lat zaanga\u017cowany w starania o ucywilizowanie inwigilacji w Polsce. Brzmi to ma\u0142o optymistycznie.<\/p>\n\n\n\n
Czy\u017cby w\u0142adza po raz kolejny da\u0142a si\u0119 przekona\u0107 s\u0142u\u017cbom, \u017ce ograniczanie wolno\u015bci inwigilowania prowadzi do \u201eos\u0142abiania naszego bezpiecze\u0144stwa\u201d, jak pisa\u0142 w \u201eGazecie Wyborczej\u201d w 2014 r. \u00f3wczesny szef MSWiA Bart\u0142omiej Sienkiewicz, dzie\u0144 przed tym, jak Trybuna\u0142 Konstytucyjny rozpoczyna\u0142 rozpatrywanie pi\u0119ciu wniosk\u00f3w RPO i Prokuratora Generalnego w sprawach zagro\u017ce\u0144 prawa do prywatno\u015bci zbytni\u0105 swobod\u0105 inwigilacji w Polsce? \u201eObawiam si\u0119 przesuni\u0119cia tej granicy na tyle daleko, i\u017c policja czy s\u0142u\u017cby specjalne nie b\u0119d\u0105 zdolne do wype\u0142nienia swoich zada\u0144 w dotychczasowym zakresie\u201d \u2013 pisa\u0142 wtedy minister Sienkiewicz.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywi\u015bcie, TK orzek\u0142 bardzo ostro\u017cnie. Ale rz\u0105d PO-PSL i tego ostro\u017cnego wyroku nie wykona\u0142. Zrobi\u0142 to dopiero rz\u0105d PiS, w 2016 r. Po swojemu, pod pozorem wdro\u017cenia unijnej dyrektywy \u201epolicyjnej\u201d,\u00a0poszerzaj\u0105c inwigilacj\u0119 m.in. o mo\u017cliwo\u015b\u0107 si\u0119gania bez kontroli s\u0105du po dane o naszej aktywno\u015bci w internecie i niekontrolowan\u0105 inwigilacj\u0119 cudzoziemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
A potem by\u0142\nPegasus. I powszechne oburzenie. I\u2026?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ponad 500 os\u00f3b inwigilowanych Pegasusem. Blisko 6 tys. innymi metodami. I co z tego?<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4453,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5379"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5379"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5383,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5379\/revisions\/5383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4453"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}