29 organizacji dzia\u0142aj\u0105cych na rzecz praw cz\u0142owieka i praworz\u0105dno\u015bci zaapelowa\u0142o do prezydenta Andrzeja Dudy: „Stoj\u0105c na stra\u017cy konstytucyjnych praw i wolno\u015bci oraz pami\u0119taj\u0105c o naszym narodowym dziedzictwie, wierzymy, \u017ce Pan Prezydent zechce stan\u0105\u0107 w jego obronie i odm\u00f3wi\u0107 podpisu pod uchwalon\u0105 przez Sejm i Senat ustaw\u0105”.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Chodzi o ustaw\u0119 „antyazylow\u0105” przyj\u0119t\u0105 w zesz\u0142ym tygodniu przez Senat. Pozwala ona rz\u0105dowi \u201edekretami\u201d ogranicza\u0107 prawa cz\u0142owieka. Co by\u015bmy powiedzieli, gdyby sta\u0142o si\u0119 tak za rz\u0105d\u00f3w PiS? Nie trzeba wymy\u015bla\u0107 – wystarczy pami\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Rada Ministr\u00f3w mo\u017ce zawiesza\u0107 prawo do azylu. Takie zawieszenie to udoskonalona forma pushback\u00f3w<\/em>. PiS \u201ezalegalizowa\u0142\u201d je tzw. ustaw\u0105 wyw\u00f3zkow\u0105, kt\u00f3ra pozwala\u0142a przyjmowa\u0107 wnioski o azyl i odmawia\u0107 przyjmowania ich tam, gdzie schwytano migranta \u2013 np. w lesie. Rz\u0105d Tuska kontynuowa\u0142 pushbacki<\/em> oparte na tej ustawie. Teraz dorzuci\u0142 kolejne u\u0142atwienie: w og\u00f3le likwiduje formalno\u015b\u0107 przyjmowania i odrzucania wniosku, oczywi\u015bcie na okre\u015blonym odcinku granicy. Ustawa antyazylowa pozwala rz\u0105dowi na zawieszanie rozporz\u0105dzeniem prawa do azylu na terenie, na kt\u00f3rym \u2013 wedle w\u0142asnej oceny \u2013 stwierdzi \u201einstrumentalizacj\u0119\u201d granicy, czyli dzia\u0142ania obcego pa\u0144stwa zmierzaj\u0105ce do umo\u017cliwienia przekroczenia jej przez cudzoziemc\u00f3w wbrew przepisom. Zawieszenie mo\u017ce trwa\u0107 maksimum 60 dni, ale potem zwyk\u0142\u0105 (a wi\u0119c tak\u0105, jak\u0105 ma rz\u0105d) wi\u0119kszo\u015bci\u0105 sejmow\u0105 mo\u017cna je przed\u0142u\u017cy\u0107 na dalsze 60 dowoln\u0105 ilo\u015b\u0107 razy: przez rok, dwa, trzy… Tak ju\u017c si\u0119 dzieje z wprowadzon\u0105 \u201ena 90 dni\u201d w czerwcu zesz\u0142ego roku \u201estref\u0105 buforow\u0105\u201d na granicy polsko-bia\u0142oruskiej. W\u0142a\u015bnie przed\u0142u\u017cono jej trwanie na trzecie ju\u017c \u201e90 dni\u201d, a przy okazji stref\u0119 poszerzono i wyd\u0142u\u017cono.<\/p>\n\n\n\n Ustawa przewiduje, \u017ce mimo zawieszenia o azyl b\u0119d\u0105 mog\u0142y ubiega\u0107 si\u0119 kobiety w ci\u0105\u017cy, dzieci bez opieki, doro\u015bli wymagaj\u0105cy opieki i osoby zagro\u017cone prze\u015bladowaniem. Tyle \u017ce nie przewidziano procedury, w jakiej Stra\u017c Graniczna ma bada\u0107, czy zachodzi kt\u00f3ra\u015b z tych okoliczno\u015bci. Ani mo\u017cliwo\u015bci skontaktowania si\u0119 kandydata na uchod\u017ac\u0119 np. z prawnikiem. Ka\u017cdy wydalony mo\u017ce si\u0119 odwo\u0142a\u0107, tylko jak, skoro ju\u017c go tu nie b\u0119dzie i nie dostanie \u017cadnej decyzji?<\/p>\n\n\n\n Mamy okres wyborczy, a badania opinii publicznej pokazuj\u0105, \u017ce antymigranckie dzia\u0142ania w\u0142adzy ludziom si\u0119 podobaj\u0105. Gdy premier Donald Tusk po raz pierwszy, w pa\u017adzierniku, rzuci\u0142 pomys\u0142 zawieszenia prawa do azylu, \u201eza\u201d opowiedzia\u0142o si\u0119 54 proc. badanych. Nauka rz\u0105d\u00f3w PiS nie posz\u0142a w las – takie dzia\u0142ania ma\u0142o kosztuj\u0105 bud\u017cet, a s\u0105 wydajne politycznie.<\/p>\n\n\n\n Przyj\u0119cie ustawy \u201eantyazylowej\u201d bez poprawek rekomendowa\u0142y po\u0142\u0105czone komisje senackie (nomen omen) praw cz\u0142owieka i samorz\u0105du terytorialnego. Mimo \u017ce dosta\u0142y opini\u0119 senackiego Biura Legislacyjnego o tym, \u017ce ustawa jest sprzeczna z trzema artyku\u0142ami konstytucji (prawem do ubiegania si\u0119 o azyl, zakazem ograniczania praw cz\u0142owieka rozporz\u0105dzeniem i zasad\u0105, \u017ce rozporz\u0105dzenie mo\u017ce by\u0107 wydane tylko na podstawie precyzyjnych kryteri\u00f3w zawartych w ustawie) i z ratyfikowanymi przez Polsk\u0119 konwencjami mi\u0119dzynarodowymi. G\u0142\u00f3wna legislatorka Biura Legislacyjnego Senatu Renata Bronowska, autorka opinii, zako\u0144czy\u0142a prezentacj\u0119 w komisji stwierdzeniem, \u017ce ze wzgl\u0119du na koncepcj\u0119 opart\u0105 na rozwi\u0105zaniach naruszaj\u0105cych zobowi\u0105zania mi\u0119dzynarodowe oraz budz\u0105cych powa\u017cne zastrze\u017cenia natury konstytucyjnej ustawa nie mo\u017ce by\u0107 w Senacie poprawiona, wi\u0119c nie powinna by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 systemu prawnego. Trudno sobie wyobrazi\u0107 mocniejsze i bardziej kompromituj\u0105ce autor\u00f3w ustawy stwierdzenie z ust parlamentarnego eksperta do spraw legislacji.<\/p>\n\n\n\n Wyst\u0119puj\u0105cy przed komisjami senackimi przedstawiciel Wysokiego Komisarza ds. Uchod\u017ac\u00f3w ONZ w Polsce Kevin J. Allen przedstawi\u0142 stanowisko UNHCR, \u017ce ustawa jest sprzeczna z konwencj\u0105 genewsk\u0105 o uchod\u017acach, Europejsk\u0105 Konwencj\u0105 o Ochronie Praw Cz\u0142owieka i z unijn\u0105 Kart\u0105 Praw Podstawowych. Narusza prawo ubiegania si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, zakaz wydalania do kraju, gdzie migrantowi grozi niebezpiecze\u0144stwo (non refoulement<\/em>), zakaz zbiorowego wydalania cudzoziemc\u00f3w bez zbadania indywidualnie sytuacji ka\u017cdego z ubiegaj\u0105cych si\u0119 o ochron\u0119. Narusza te\u017c prawo do \u017cycia rodzinnego, poniewa\u017c grozi roz\u0142\u0105czaniem rodzin.<\/p>\n\n\n\n Opini\u0119 o niekonstytucyjno\u015bci i sprzeczno\u015bci z prawem mi\u0119dzynarodowym obowi\u0105zuj\u0105cym Polsk\u0119 przedstawili te\u017c Senatowi RPO Marcin Wi\u0105cek, samorz\u0105dy prawnicze i organizacje broni\u0105ce praworz\u0105dno\u015bci, praw migrant\u00f3w i praw cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n Za ustaw\u0105 w Senacie zgodnie zag\u0142osowa\u0142y koalicja i opozycja. Wy\u0142amali si\u0119 tylko klub Lewicy, Krzysztof Bie\u0144kowski z PiS i Piotr Mas\u0142owski z Maciejem \u017bywn\u0105 z Trzeciej Drogi.<\/p>\n\n\n\n Rz\u0105d i politycy rz\u0105dz\u0105cej koalicji zapewniaj\u0105, \u017ce ustawa jest ca\u0142kowicie zgodna z konstytucj\u0105 i z prawem mi\u0119dzynarodowym. D\u00e9j\u00e0 vu: s\u0142yszeli\u015bmy to przez osiem lat rz\u0105d\u00f3w PiS, poczynaj\u0105c od przejmowania Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Si\u0119gn\u0119\u0142am do swoich tekst\u00f3w z ko\u0144ca grudnia 2015, kiedy PiS uchwala\u0142 ustaw\u0119 \u201enaprawiaj\u0105c\u0105\u201d TK. Ustawa przesz\u0142a w\u0142a\u015bnie przez Sejm i dyskutowano j\u0105 w Senacie. \u00d3wczesna szefowa Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy Ann Braseur apelowa\u0142a o nieuchwalanie ustawy, kt\u00f3ra mo\u017ce zagrozi\u0107 niezale\u017cno\u015bci Trybuna\u0142u. Podobnie Jan Ja\u0159ab, szef europejskiego Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Cz\u0142owieka, widz\u0105c w niej \u201ezagro\u017cenie powa\u017cnego naruszenia praworz\u0105dno\u015bci w Polsce\u201d i \u201eryzyko os\u0142abienia ochrony praw cz\u0142owieka\u201d. \u00d3wczesny RPO Adam Bodnar te\u017c zapowiedzia\u0142 apel do prezydenta.<\/p>\n\n\n\n Nad ustaw\u0105 obradowa\u0142y po\u0142\u0105czone komisje senackie ustawodawcza i praw cz\u0142owieka. Ca\u0142kowicie zignorowano ostrze\u017cenia Biura Legislacyjnego o sprzeczno\u015bci ustawy z konstytucj\u0105. Przewodnicz\u0105cy po\u0142\u0105czonych komisji Micha\u0142 Sewery\u0144ski z PiS zgani\u0142 Biuro Legislacyjne za to, \u017ce wypowiada si\u0119 o naruszeniu konstytucji w trybie stwierdzenia, a nie przypuszczenia. Referowa\u0142a t\u0119 opini\u0119 jej autorka Katarzyna Konieczko, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 wtedy wzorem prawnika niesprzedajnego, odwa\u017cnie broni\u0105cego zasad praworz\u0105dno\u015bci przed polityczn\u0105 przemoc\u0105.<\/p>\n\n\n\n Uwagi Biura Legislacyjnego pokrywa\u0142y si\u0119 z opiniami S\u0105du Najwy\u017cszego, Krajowej Rady Sadownictwa, Prokuratora Generalnego (w\u00f3wczas jeszcze niezale\u017cnego Andrzeja Seremeta), Naczelnej Rady Adwokackiej, Fundacji Helsi\u0144skiej i Stowarzyszenia S\u0119dzi\u00f3w Iustitia.<\/p>\n\n\n\n Komisja rekomendowa\u0142a Senatowi przyj\u0119cie ustawy bez poprawek. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. D\u00e9j\u00e0 vu.<\/p>\n\n\n\n Wtedy po \u201enaszej\u201d, praworz\u0105dnej stronie mocy nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dziej\u0105 si\u0119 rzeczy haniebne. \u017be sytuacja, w kt\u00f3rej w\u0142adza jawnie \u0142amie konstytucj\u0119 i mi\u0119dzynarodowe konwencje, ignoruje g\u0142os autorytet\u00f3w, ekspert\u00f3w i instytucji mi\u0119dzynarodowych, jest w praworz\u0105dnym pa\u0144stwie nie do zaakceptowania. K\u0142amstwem nazywali\u015bmy zapewnienia w\u0142adzy, \u017ce prawa nie \u0142amie i \u017ce ona ju\u017c lepiej wie, co jest z nim zgodne, a co nie. Dzi\u015b, w identycznej sytuacji, jako\u015b nie mamy takiej jasno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 \u201enaszej\u201d ba\u0144ki najwyra\u017aniej nigdy nie by\u0142a serio przywi\u0105zana do praworz\u0105dno\u015bci, w gruncie rzeczy podzielaj\u0105c ide\u0119 prymatu woli politycznej nad prawem \u2013 pod warunkiem \u017ce ta wola polityczna b\u0119dzie po popieranej przez nich stronie. Inna za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 uwa\u017ca, \u017ce lepiej by praworz\u0105dno\u015b\u0107 \u0142amali \u201enasi\u201d ni\u017c \u201etamci\u201d \u2013 co wymaga akceptacji, \u017ce praworz\u0105dno\u015b\u0107 \u0142amana b\u0119dzie zawsze i nieuchronnie. Wychodz\u0105c z tego za\u0142o\u017cenia, pewien znajomy powiedzia\u0142 mi, \u017ce woli, \u017ceby rz\u0105dzi\u0142a KO, bo wtedy na demonstracji co najwy\u017cej dorobi si\u0119 guza, a za rz\u0105d\u00f3w PiS policja mo\u017ce mu z\u0142ama\u0107 r\u0119k\u0119.<\/p>\n\n\n\n C\u00f3\u017c, mo\u017ce dla niekt\u00f3rych to przekonuj\u0105cy argument. Ale na pewno nie sprawdza si\u0119 on w sprawie migrant\u00f3w, bo takiej wojny, jak\u0105 wyda\u0142 im rz\u0105d Tuska, nie by\u0142o za czas\u00f3w PiS. Owszem, to PiS zrobi\u0142 z nich \u201ebro\u0144 w wojnie hybrydowej\u201d, ale rz\u0105d Tuska ochoczo to odcz\u0142owieczanie podchwyci\u0142 i do\u0142o\u017cy\u0142 pokazowe deportacje cudzoziemc\u00f3w podejrzanych o pope\u0142nienie przest\u0119pstwa, nakr\u0119caj\u0105c emocje o rzekomej pladze cudzoziemskich gang\u00f3w w Polsce. Przed\u0142u\u017cy\u0142 istnienie odcinaj\u0105cej pomoc humanitarn\u0105 pisowskiej zakazanej zony wzd\u0142u\u017c granicy i umocni\u0142 s\u0142ynny pisowski p\u0142ot za 1,5 mld z\u0142.<\/p>\n\n\n\n Ale za PiS nikt nie wpad\u0142 na pomys\u0142 zawieszania prawa do azylu, i to rz\u0105dowym rozporz\u0105dzeniem. Ani na to, \u017ceby ca\u0142kowicie zwolni\u0107 funkcjonariuszy mundurowych z odpowiedzialno\u015bci za z\u0142amanie prawa do u\u017cycia broni i \u015brodk\u00f3w przymusu po to tylko, \u017ceby mogli bezkarnie strzela\u0107 do cudzoziemc\u00f3w na granicy. I nie tylko na granicy, bo przy okazji do ustawy o obronie ojczyzny wpisano mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzania pozakonstytucyjnego stanu wyj\u0105tkowego: art. 2 pkt 18a definiuje poj\u0119cie \u201eoperacji wojskowej prowadzonej na terytorium RP w czasie pokoju\u201d, czyli \u201ezorganizowane dzia\u0142anie Si\u0142 Zbrojnych prowadzone w celu zapewnienia bezpiecze\u0144stwa zewn\u0119trznego pa\u0144stwa, nieb\u0119d\u0105ce szkoleniem lub \u0107wiczeniem\u201d. Warunki takiej operacji okre\u015bla szef MON, a jak\u017ce, rozporz\u0105dzeniem.<\/p>\n\n\n\n Wreszcie prze\u015bladowania za pomoc humanitarn\u0105. By\u0142y za PiS, owszem. Pomagaj\u0105cy byli rewidowani po nocy w lesie, straszeni broni\u0105, by\u0142 nalot na lokaln\u0105 siedzib\u0119 KIK, by\u0142y zatrzymania, wnioski z kodeksu wykrocze\u0144 o ukaranie (najcz\u0119\u015bciej oddalane przez s\u0105d). Ale to za rz\u0105d\u00f3w koalicji prokuratura postawi\u0142a przed s\u0105dem pi\u0105tk\u0119 pomagaj\u0105cych g\u0142odnym, chorym i b\u0142\u0105kaj\u0105cym si\u0119 po lesie i bagnach ludziom – za udzielanie pomocy humanitarnej. U\u017cyto do tego art. 264a kodeksu karnego, kt\u00f3ry brzmi: \u201eKto, w celu osi\u0105gni\u0119cia korzy\u015bci maj\u0105tkowej lub osobistej, umo\u017cliwia lub u\u0142atwia innej osobie pobyt na terytorium RP wbrew przepisom, podlega karze pozbawienia wolno\u015bci od 3 miesi\u0119cy do lat 5\u201d. Zatem prokuratura uzna\u0142a, \u017ce \u201ekorzy\u015bci\u0105 osobist\u0105\u201d dla pomagaj\u0105cych by\u0142o uratowanie zdrowia i \u017cycia b\u0142\u0105kaj\u0105cym si\u0119 ludziom i \u017ce wed\u0142ug polskiego prawa ratowanie zdrowia i \u017cycia jest przest\u0119pstwem.<\/p>\n\n\n\n Ten skandaliczny moralnie i absurdalny prawnie zarzut to nie jest wybryk jednego prokuratora, bo prokuratura jest instytucj\u0105 hierarchiczn\u0105 i jednolit\u0105. A w dodatku podporz\u0105dkowan\u0105 rz\u0105dowi. Ten proces to element antymigranckiej polityki. Ma zastraszy\u0107 pomagaj\u0105cych i pozbawi\u0107 migrant\u00f3w pomocy humanitarnej.<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c trudno uzna\u0107, \u017ce \u201enasi\u201d tylko nabijaj\u0105 guzy, podczas gdy \u201eoni\u201d \u0142amali r\u0119ce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 29 organizacji dzia\u0142aj\u0105cych na rzecz praw cz\u0142owieka i praworz\u0105dno\u015bci zaapelowa\u0142o do prezydenta Andrzeja Dudy: „Stoj\u0105c na stra\u017cy konstytucyjnych praw i wolno\u015bci oraz pami\u0119taj\u0105c o naszym narodowym dziedzictwie, wierzymy, \u017ce Pan Prezydent zechce stan\u0105\u0107 w jego obronie i odm\u00f3wi\u0107 podpisu pod uchwalon\u0105 przez Sejm i Senat ustaw\u0105”.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5777"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5777"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5790,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5777\/revisions\/5790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Prawo i w\u0142adza<\/h2>\n\n\n\n
D\u00e9j\u00e0 vu<\/h2>\n\n\n\n
Guzy i po\u0142amane r\u0119ce<\/h2>\n\n\n\n