Czy Komisja Wenecka da si\u0119 przekona\u0107 do zmiany zdania w sprawie nieusuwalno\u015bci neos\u0119dzi\u00f3w? Dosta\u0142a wprawdzie stary projekt, ale nowe argumenty.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
W lutym dzia\u0142aj\u0105ca w resorcie sprawiedliwo\u015bci Komisja Kodyfikacyjna Ustroju S\u0105downictwa i Prokuratury pod przewodnictwem \u00f3wczesnego szefa Iustitii Krystiana Markiewicza przedstawi\u0142a dwa projekty rozwi\u0105zania problemu neos\u0119dzi\u00f3w: jeden szybszy, ale niezgodny z opini\u0105 Komisji Weneckiej z pa\u017adziernika zesz\u0142ego roku, i drugi zgodny z t\u0105 opini\u0105, ale jego realizacja potrwa\u0142aby do 2030 r. Teraz minister Adam Bodnar wybra\u0142 jeden z nich: ten szybszy i niezgodny z opini\u0105 Komisji Weneckiej. I pos\u0142a\u0142 go do jej oceny.<\/p>\n\n\n\n
To, \u017ce pos\u0142a\u0142, spotka\u0142o si\u0119 z krytyk\u0105 – po co pos\u0142a\u0142, skoro wiadomo, \u017ce jest sprzeczny z opini\u0105 Komisji? Ot\u00f3\u017c niekoniecznie jest sprzeczny. Wszystko zale\u017cy od punktu widzenia.<\/p>\n\n\n\n
Komisja Wenecka, odpowiadaj\u0105c w pa\u017adzierniku zesz\u0142ego roku na zadane jej przez ministra Bodnara pytania w sprawie sposobu rozwi\u0105zania problemu neos\u0119dzi\u00f3w, odrzuci\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 ustawowego pozbawienia ich stanowisk, na kt\u00f3re zostali mianowani z udzia\u0142em neo-KRS. Uzna\u0142a to za naruszenie zasady nieusuwalno\u015bci s\u0119dziego. Zdaniem Komisji powinna nast\u0105pi\u0107 indywidualna weryfikacja neos\u0119dzi\u00f3w\u00a0uwzgl\u0119dniaj\u0105ca ich prawo odwo\u0142ania si\u0119 do s\u0105du. Tymczasem przedstawiony w lutym przez komisj\u0119 Markiewicza \u201eszybki\u201d projekt przewiduje, \u017ce neos\u0119dziowie trac\u0105 stanowiska moc\u0105 ustawy, kt\u00f3ra stwierdza \u201eniewa\u017cno\u015b\u0107\u201d uchwa\u0142 neo-KRS rekomenduj\u0105cych prezydentowi mianowanie s\u0119dzi\u00f3w. Neos\u0119dziowie mogliby piastowa\u0107 dotychczasowe stanowiska do czasu rozstrzygni\u0119cia nowych konkurs\u00f3w na nie, nie d\u0142u\u017cej jednak ni\u017c trzy miesi\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
W uzasadnieniu przes\u0142anym Komisji Weneckiej proponuje si\u0119 inne od dotychczasowego spojrzenie na skutek mianowania przez prezydenta na stanowiska s\u0119dziowskie os\u00f3b rekomendowanych przez neo-KRS. \u201ePunktem wyj\u015bcia do systemowej naprawy wymiaru sprawiedliwo\u015bci oraz uregulowania statusu wadliwie powo\u0142anych s\u0119dzi\u00f3w musi by\u0107 przyj\u0119cie, \u017ce s\u0119dziowie nominowani przez Krajow\u0105 Rad\u0119 S\u0105downictwa ukszta\u0142towan\u0105 ustaw\u0105 z dnia 8 grudnia 2017 r., jako s\u0119dziowie powo\u0142ani wy\u0142\u0105cznie na podstawie ustawy, a nie Konstytucji RP, nie s\u0105 chronieni bezwzgl\u0119dnie gwarancj\u0105 nieusuwalno\u015bci s\u0119dzi\u00f3w przewidzian\u0105 w Konstytucji RP oraz w standardach europejskich\u201d \u2013 czytamy w uzasadnieniu projektu przes\u0142anego do oceny Komisji Weneckiej.<\/p>\n\n\n\n
Minister Bodnar najwyra\u017aniej \u201ekupi\u0142\u201d przedstawiane w ostatnich miesi\u0105cach przez niekt\u00f3rych prawnik\u00f3w podej\u015bcie, \u017ce mamy w tej chwili s\u0119dzi\u00f3w \u201ekonstytucyjnych\u201d \u2013 tych mianowanych z udzia\u0142em konstytucyjnej KRS sprzed pisowskiej reformy – i s\u0119dzi\u00f3w \u201eustawowych\u201d, czyli mianowanych przez KRS powo\u0142an\u0105 na podstawie pisowskiej ustawy sprzecznej z konstytucj\u0105 (sprzecznej, bo powo\u0142ywanej w ca\u0142o\u015bci przez polityk\u00f3w, pozbawionej przedstawicieli s\u0119dzi\u00f3w). S\u0119dziowie \u201eustawowi\u201d nie s\u0105 chronieni konstytucyjn\u0105 zasad\u0105 nieusuwalno\u015bci i nieprzenaszalno\u015bci, dlatego ich cofni\u0119cie na stanowiska sprzed awansu z udzia\u0142em neo-KRS lub do poprzednich zawod\u00f3w jest dopuszczalne i nie \u0142amie standard\u00f3w konstytucyjnych ani konwencyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Dodatkowymi argumentami przedstawionymi w uzasadnieniu s\u0105 \u2013 zauwa\u017cone w poprzedniej opinii Komisji Weneckiej – fakty takie jak ten, \u017ce w przesz\u0142o\u015bci nie by\u0142o sytuacji por\u00f3wnywalnych do kryzysu wywo\u0142anego zdemolowaniem praworz\u0105dno\u015bci w Polsce, a wi\u0119c Komisja ma pow\u00f3d, by zweryfikowa\u0107 sw\u00f3j pogl\u0105d na dopuszczalno\u015b\u0107 nadzwyczajnych \u015brodk\u00f3w naprawczych. Kolejny argument: sama Komisja stwierdza, \u017ce naprawa nie powinna powodowa\u0107 naruszania prawa do sprawnego wymiaru sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ry przecie\u017c jest elementem prawa do s\u0105du. Co si\u0119 za\u015b tyczy wymogu Komisji, by neos\u0119dzi\u00f3w podda\u0107 indywidualnej weryfikacji, w uzasadnieniu autorzy argumentuj\u0105, \u017ce nie chodzi o osobiste cechy danego neos\u0119dziego, ale o spos\u00f3b jego powo\u0142ania, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w trybie niezgodnym z konstytucj\u0105. Dodaj\u0105, \u017ce indywidualna weryfikacja prowadzi\u0142aby \u201edo wieloletniego parali\u017cu post\u0119powa\u0144 s\u0105dowych i niesie ze sob\u0105 ryzyko rewan\u017cyzmu\u201d, natomiast stwierdzenie ustaw\u0105, \u017ce powo\u0142ania neos\u0119dzi\u00f3w s\u0105 pozbawione mocy prawnej, \u201epozwala na unikni\u0119cie publicznej stygmatyzacji i napi\u0119tnowania os\u00f3b podlegaj\u0105cych indywidualnej ocenie, co mog\u0142oby stwarza\u0107 zagro\u017cenie naruszenia ich godno\u015bci oraz sfery d\u00f3br osobistych\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Poprzednia opinia Komisji Weneckiej by\u0142a przez niekt\u00f3rych prawnik\u00f3w – np. przez s\u0119dziego TK w stanie spoczynku i cz\u0142onka Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju S\u0105d\u00f3w i Prokuratury prof. Piotra Tulej\u0119 \u2013 krytykowana za nadmiern\u0105, nieuwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 reali\u00f3w doktrynalno\u015b\u0107. Jej przejawem mia\u0142o by\u0107 nier\u00f3\u017cnicowanie ochrony s\u0119dzi\u00f3w powo\u0142anych zgodnie i niezgodnie z konstytucj\u0105. Zaproponowane przez autor\u00f3w uzasadnienia projektu ustawy \u201eo przywr\u00f3ceniu prawa do niezale\u017cnego i bezstronnego s\u0105du ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutk\u00f3w uchwa\u0142 Krajowej Rady S\u0105downictwa podj\u0119tych w latach 2018-2025\u201d podej\u015bcie – podzia\u0142 na s\u0119dzi\u00f3w powo\u0142anych na podstawie konstytucji i s\u0119dzi\u00f3w powo\u0142anych na podstawie ustawy sprzecznej z konstytucj\u0105 – daje Komisji Weneckiej okazj\u0119 do zrewidowania stanowiska w sprawie r\u00f3wnej ochrony s\u0119dzi\u00f3w i neos\u0119dzi\u00f3w bez uszczerbku dla standardu nieusuwalno\u015bci s\u0119dzi\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Co na to Komisja? Zobaczymy prawdopodobnie w ci\u0105gu miesi\u0105ca, bo czas nagli: prezydent Duda wci\u0105\u017c mianuje neos\u0119dzi\u00f3w, do pa\u017adziernika Polska ma czas na przedstawienie Komitetowi Ministr\u00f3w Rady Europy wdro\u017cenia pilota\u017cowego wyroku Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka z listopada 2023 r. w sprawie Wa\u0142\u0119sa przeciwko Polsce, a do listopada Komisja Europejska da\u0142a nam czas na realizacj\u0119 praworz\u0105dno\u015bciowego \u201ekamienia milowego\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czy Komisja Wenecka da si\u0119 przekona\u0107 do zmiany zdania w sprawie nieusuwalno\u015bci neos\u0119dzi\u00f3w? Dosta\u0142a wprawdzie stary projekt, ale nowe argumenty.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5805"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5805"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5810,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5805\/revisions\/5810"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}