Odszed\u0142 profesor Wiktor Osiaty\u0144ski. Socjolog, prawnik, dzia\u0142acz na rzecz praw cz\u0142owieka, nauczyciel, dziennikarz. Wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca cz\u0119\u015bci konstytucji m\u00f3wi\u0105cej o prawach i wolno\u015bciach. M\u0105dry, inspiruj\u0105cy, otwarty, dobry cz\u0142owiek. Instynktownie stawa\u0142 po stronie s\u0142abszego: dzieci, kobiet, wi\u0119\u017ani\u00f3w, os\u00f3b LGBT. Os\u00f3b biednych, chorych. Zwierz\u0105t. Mia\u0142 mn\u00f3stwo sukces\u00f3w zawodowych, olbrzymi\u0105 wiedz\u0119, dorobek, szacunek. Dla mnie najwa\u017cniejsze jest to, jakim by\u0142 cz\u0142owiekiem.
\n
\nChorowa\u0142 d\u0142ugo. I heroicznie. Zmaga\u0142 si\u0119 z rakiem tak jak z innymi przeciwno\u015bciami \u017cycia: uparcie, z wiar\u0105, \u017ce wszystko jest mo\u017cliwe. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w mu si\u0119 to sprawdza\u0142o. I pokazywa\u0142o drog\u0119 innym. Nie tylko pokazywa\u0142 drog\u0119, ale i to, jak ni\u0105 i\u015b\u0107. Dla wielu ludzi by\u0142 dowodem na to, \u017ce alkohol nie odbiera cz\u0142owiecze\u0144stwa za szcz\u0119tem, \u017ce starcza go na tyle, \u017ceby mo\u017cna by\u0142o nie tylko wyj\u015b\u0107, ale \u017cy\u0107 dalej – lepiej, szcz\u0119\u015bliwiej i po\u017cyteczniej.<\/p>\n
Sprowadzi\u0142 do polskich wi\u0119zie\u0144 ameryka\u0144ski program Atlantis, dzi\u0119ki kt\u00f3remu wi\u0119\u017aniowie mieli szans\u0119 na leczenie nie tylko przez abstynencj\u0119, ale te\u017c przez zmian\u0119 siebie i swojego widzenia \u015bwiata. Jego ksi\u0105\u017cka \u201eLitacja\u201d z 2012 r., pisana z perspektywy bodaj trzydziestoletniej ju\u017c wtedy trze\u017awo\u015bci, opowiada o jego w\u0142asnej przemianie. O tym, jak si\u0119 uczy\u0142 by\u0107 cz\u0142owiekiem otwartym, wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cym, nieu\u017calaj\u0105cym si\u0119 nad sob\u0105, skupionym na tym, \u017ceby by\u0107 dla innych, nie tylko dla siebie.<\/p>\n
Dla mnie ta wiara w si\u0142\u0119 woli i to oddawanie ludziom tego, co si\u0119 samemu wywalczy\u0142o, by poszerza\u0107 pole dobra i po\u017cytku, by\u0142y najwa\u017cniejszymi i najpi\u0119kniejszymi cechami Profesora. Tak\u017ce w trakcie ponadrocznej choroby, podczas kt\u00f3rej dzieli si\u0119 z lud\u017ami \u2013 m.in. w swoich audycjach w Radiu TOK FM z cyklu \u201eZrozumie\u0107 \u015bwiat\u201d (tytu\u0142 najbardziej chyba znanej jego ksi\u0105\u017cki: cyklu rozm\u00f3w z uczonymi o \u015bwiecie i jego przysz\u0142o\u015bci) – do\u015bwiadczeniem chorowania i odchodzenia. Wiele razy powtarza\u0142, \u017ce nigdy nie by\u0142 tak otoczony mi\u0142o\u015bci\u0105 jak w trakcie tej choroby. I \u017ce w tym aspekcie \u017cycia jest cz\u0142owiekiem spe\u0142nionym. Chyba nic wa\u017cniejszego nie m\u00f3g\u0142 bliskim powiedzie\u0107. I w og\u00f3le nam wszystkim: \u017ce poczucie mi\u0142o\u015bci i bezpiecze\u0144stwa jest najwa\u017cniejszym, co mo\u017cemy da\u0107.<\/p>\n
Profesor by\u0142 prawdziwie m\u0105drym cz\u0142owiekiem. I dobrym. Stara\u0142 si\u0119 \u201ezrozumie\u0107 \u015bwiat\u201d, by go poprawi\u0107. Nie by\u0142 doktrynerem, ideologiem. Idee ogl\u0105da\u0142, wypr\u00f3bowywa\u0142, przemy\u015bliwa\u0142, modyfikowa\u0142. Nie wt\u0142acza\u0142 \u015bwiata w form\u0119, kt\u00f3ra wydawa\u0142a mu si\u0119 w\u0142a\u015bciwa. Stara\u0142 si\u0119 zrozumie\u0107, jaka forma jest potrzebna, i w jaki spos\u00f3b mo\u017cna \u015bwiat zach\u0119ca\u0107, by ku niej d\u0105\u017cy\u0142. Bez przymusu, przemocy \u2013 tak\u017ce bez przemocy prawa. Bez krzywdy w imi\u0119 idei. To pi\u0119kne, m\u0105dre i rzadkie. Profesor nie powiedzia\u0142by nigdy, \u017ce nie ma wolno\u015bci dla wrog\u00f3w wolno\u015bci, a gwa\u0142t niech si\u0119 gwa\u0142tem odciska. Nie ma idei, kt\u00f3rej wcielenie warte by\u0142oby czynienia krzywdy.<\/p>\n
M\u0105dro\u015b\u0107 Profesora wyra\u017ca\u0142a si\u0119 te\u017c w pokorze. Cho\u0107 mia\u0142 olbrzymi\u0105 wiedz\u0119, nie zak\u0142ada\u0142, \u017ce zjad\u0142 wszystkie rozumy. Rozmowa z nim by\u0142a przygod\u0105, dawa\u0142 si\u0119 zaprasza\u0107 do intelektualnych eksperyment\u00f3w, w kt\u00f3rych bada\u0142 znane rejony nowymi narz\u0119dziami albo zapuszcza\u0142 si\u0119 w rejony nieznane. Powa\u017cnie odpowiada\u0142 na \u201enaiwne\u201d pytania. Nie kostnia\u0142, jego my\u015blenie by\u0142o zawsze \u017cywe, eksploruj\u0105ce, otwarte.<\/p>\n
Bywa\u0142 bezkompromisowy w s\u0105dach, potrafi\u0142 polemizowa\u0107 ostro, b\u0142yskotliwie i z\u0142o\u015bliwie, uderza\u0107 w punkt. Ale nigdy dla upokorzenia rozm\u00f3wcy. Jego \u017cywio\u0142em by\u0142o t\u0142umaczy\u0107, naucza\u0107, dzieli\u0107 si\u0119 wiedz\u0105 i my\u015blami. By\u0142 \u015bwietnym wyk\u0142adowc\u0105, traktowa\u0142 student\u00f3w z szacunkiem, dzieli\u0142 si\u0119, by\u0142 przewodnikiem. W latach 90. by\u0142am s\u0142uchaczk\u0105 jego wyk\u0142ad\u00f3w w ramach Szko\u0142y Praw Cz\u0142owieka Fundacji Helsi\u0144skiej. Nauczy\u0142am si\u0119 tam o prawach cz\u0142owieka najwa\u017cniejszego: \u017ce nie s\u0105 absolutne i podlegaj\u0105 wzajemnemu wywa\u017caniu i ograniczaniu: jedne ze wzgl\u0119du na drugie. \u017be sytuacje \u201ealbo-albo\u201d bywaj\u0105 tylko jednostkowe i nie mo\u017cna z nich czyni\u0107 regu\u0142y. Takie my\u015blenie wymaga wolno\u015bci, pokory i odpowiedzialno\u015bci. To nie to samo, co przyk\u0142adanie sztancy.<\/p>\n
Tytu\u0142 Jego ostatniej ksi\u0105\u017cki to \u201ePrawa cz\u0142owieka i ich granice\u201d. W\u0142a\u015bnie poczucie granic, konieczno\u015bci wywa\u017cenia, by\u0142o charakterystyczne dla sposobu my\u015blenia Profesora: \u017cadnego doktrynerstwa. otwarto\u015b\u0107, uwa\u017cno\u015b\u0107, wsp\u00f3\u0142czucie, szacunek. \u201eMi\u0119dzy dwiema skrajno\u015bciami – Scyll\u0105 bezwarunkowego entuzjazmu a Charybd\u0105 sceptycznego nihilizmu \u2013 znalaz\u0142 trzeci\u0105 drog\u0119: m\u0105drej afirmacji po\u0142\u0105czonej z dostrze\u017ceniem zar\u00f3wno potencja\u0142u, jak i ogranicze\u0144 dyskursu praw cz\u0142owieka\u201d – m\u00f3wi\u0142 kilka miesi\u0119cy temu w laudacji podczas wr\u0119czania Profesorowi zesz\u0142orocznej nagrody Rzecznika Praw Obywatelskich im. Paw\u0142a W\u0142odkowica jego przyjaciel, prof. Miros\u0142aw Wyrzykowski.<\/p>\n
Chcia\u0142am z nim zrobi\u0107 fundamentaln\u0105 rozmow\u0119 o przysz\u0142o\u015bci praw cz\u0142owieka w \u015bwiecie, kt\u00f3ry je przedefiniowuje. W kt\u00f3rym bezpiecze\u0144stwo socjalne i fizyczne wa\u017cniejsze jest od wolno\u015bci i godno\u015bci. W kt\u00f3rym \u201eegoizmy\u201d s\u0105 uznawane za jak najbardziej uprawnion\u0105 motywacj\u0119, a o solidarno\u015bci decyduje interes. W ksi\u0105\u017cce \u201ePrawa cz\u0142owieka i ich granice\u201d Profesor przewidywa\u0142, \u017ce nier\u00f3wny podzia\u0142 d\u00f3br wymusi zmian\u0119 paradygmatu tych praw. Wr\u00f3cimy do pocz\u0105tku dwudziestego wieku?<\/p>\n
Sp\u00f3\u017ani\u0142am si\u0119.<\/p>\n
Bardzo b\u0119dzie brak Profesora, kiedy przetoczy si\u0119 ju\u017c dzisiejsza w\u0142adza i trzeba b\u0119dzie odbudowa\u0107 w Polsce tradycyjny, europejski \u0142ad. Profesor pokazywa\u0142by, jak robi\u0107 to bez zemsty, wykluczenia, \u0142amania fundamentalnych warto\u015bci, na kt\u00f3rych oparto europejskie prawo.<\/p>\n
I bardzo b\u0119dzie brak Cz\u0142owieka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Odszed\u0142 profesor Wiktor Osiaty\u0144ski. Socjolog, prawnik, dzia\u0142acz na rzecz praw cz\u0142owieka, nauczyciel, dziennikarz. Wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca cz\u0119\u015bci konstytucji m\u00f3wi\u0105cej o prawach i wolno\u015bciach. M\u0105dry, inspiruj\u0105cy, otwarty, dobry cz\u0142owiek. Instynktownie stawa\u0142 po stronie s\u0142abszego: dzieci, kobiet, wi\u0119\u017ani\u00f3w, os\u00f3b LGBT. Os\u00f3b biednych, chorych. Zwierz\u0105t. Mia\u0142 mn\u00f3stwo sukces\u00f3w zawodowych, olbrzymi\u0105 wiedz\u0119, dorobek, szacunek. Dla mnie najwa\u017cniejsze jest to, jakim by\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=59"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59\/revisions\/67"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=59"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=59"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=59"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}