Pary tej samej p\u0142ci nie zyskaj\u0105, ale strac\u0105 na zawarciu zwi\u0105zku proponowanego w ustawie \u201eo statusie osoby najbli\u017cszej w zwi\u0105zku\u201d. Natomiast rz\u0105d zastawi\u0142 na siebie pu\u0142apk\u0119: niechc\u0105cy umo\u017cliwi\u0142 wymuszenie prawa do adopcji parom jednop\u0142ciowym, kt\u00f3re zawr\u0105 \u201ezwi\u0105zek notarialny\u201d.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Rz\u0105d przyj\u0105\u0142 t\u0119 ustaw\u0119 i og\u0142osi\u0142 to jako sukces. I niew\u0105tpliwie jest to sukces rz\u0105dz\u0105cej koalicji, kt\u00f3ra staraj\u0105c si\u0119 w 2023 r. o g\u0142osy, zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do rozwi\u0105zania kwestii zwi\u0105zk\u00f3w partnerskich dla par jednop\u0142ciowych. Z tego zobowi\u0105zania zosta\u0142 wprawdzie w tytule ustawy tylko \u201ezwi\u0105zek\u201d, ale i tak rz\u0105d mo\u017ce j\u0105 przedstawia\u0107 jako spe\u0142nienie swoich zobowi\u0105za\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Ustawa w komunikacie rz\u0105du okre\u015blana jest jako \u201eodpowiadaj\u0105ca na potrzeby spo\u0142eczne, kt\u00f3re zg\u0142aszane s\u0105 od wielu lat\u201d. Jednak oczekiwania par jednop\u0142ciowych i spo\u0142eczno\u015bci os\u00f3b LGBT+ nie dotyczy\u0142y jakiejkolwiek formy legalizacji zwi\u0105zku, ale zr\u00f3wnania go z ma\u0142\u017ce\u0144stwem. Tego wymaga wzgl\u0105d nie tylko na sprawy \u017cyciowe i praktyczne, ale przede wszystkim na konstytucyjn\u0105 zasad\u0119 r\u00f3wno\u015bci godno\u015bci ludzkiej.<\/p>\n\n\n\n
Fakt, \u017ce w tej koalicji i przy tym prezydencie oczekiwania tego nie da\u0142oby si\u0119 spe\u0142ni\u0107. Jednak to nie oznacza, \u017ce lepszy \u201ezwi\u0105zek notarialny\u201d z ograniczonymi prawami ni\u017c nic, skoro pary jednop\u0142ciowe, <\/strong>kt\u00f3re <\/strong>nie zawr\u0105 tego \u201ezwi\u0105zku notarialnego\u201d, b\u0119d\u0105 mog\u0142y \u2013 prawda, \u017ce nieco bardziej skomplikowan\u0105 drog<\/strong>\u0105<\/strong> \u2013 uzyska\u0107 wszystkie prawa ma\u0142\u017ce\u0144skie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n A to dzi\u0119ki listopadowemu wyrokowi TSUE (C\u2011713\/23) w sprawie polskiej pary jednop\u0142ciowej, kt\u00f3rej aktu zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa w Niemczech polskie urz\u0119dy nie chcia\u0142y zarejestrowa\u0107. Wyrok uznaje odmow\u0119 rejestracji w Polsce zwi\u0105zku jednop\u0142ciowego zawartego za granic\u0105 za naruszenie zasady swobodnego przep\u0142ywu os\u00f3b i obywatelstwa Unii odczytywane w \u015bwietle Karty Praw Podstawowych: prawa poszanowania \u017cycia prywatnego i rodzinnego i zakazu dyskryminacji m.in. ze wzgl\u0119du na orientacj\u0119 seksualn\u0105. I podkre\u015bla, \u017ce rejestracja zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego oznacza poszanowanie wszystkich praw \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 ze statusem ma\u0142\u017conk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n TSUE w tym wyroku uzna\u0142 te\u017c za niezgodne z prawem Unii twierdzenie pojawiaj\u0105ce si\u0119 w odmownych decyzjach urz\u0119d\u00f3w, a tak\u017ce s\u0105d\u00f3w krajowych, \u017ce \u201etranskrypcja [czyli rejestracja aktu zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa] by\u0142aby sprzeczna z podstawowymi zasadami porz\u0105dku prawnego RP\u201d (art. 107 prawa o aktach stanu cywilnego). TSUE orzek\u0142, \u017ce podstawowe zasady porz\u0105dku prawnego RP nie mog\u0105 by\u0107 sprzeczne z prawem Unii.<\/p>\n\n\n\n Dla realizacji tego wyroku wystarczy, aby szef MSWiA zmieni\u0142 rozporz\u0105dzenie, w kt\u00f3rym jest wz\u00f3r wniosku o rejestracj\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o poza granicami RP. S\u0105 tam rubryki dotycz\u0105ce danych osobowych \u201em\u0119\u017cczyzny\u201d i \u201ekobiety\u201d. Wystarczy zmieni\u0107 je na \u201eosoba 1\u201d i \u201eosoba 2\u201d lub \u201ema\u0142\u017conkowie 1 i 2\u201d. Nie potrzeba do tego g\u0142osowania w Sejmie czy podpisu prezydenta, a wi\u0119c \u017cmudnych negocjacji wewn\u0105trzkoalicyjnych.<\/p>\n\n\n\n Jednak mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce szef MSWiA b\u0119dzie zwleka\u0142, a oficjalna narracja b\u0119dzie taka, \u017ce nie wystarczy zmiana rozporz\u0105dzenia, bo trzeba pozmienia\u0107 wiele ustaw itd.<\/p>\n\n\n\n W tej sytuacji szybsz\u0105 drog\u0105 mo\u017ce by\u0107 odwo\u0142anie si\u0119 do s\u0105du administracyjnego w przypadkach, gdy urz\u0119dnik stanu cywilnego odm\u00f3wi rejestracji jednop\u0142ciowego ma\u0142\u017ce\u0144stwa zawartego. Wszystkie s\u0105dy w Polsce zwi\u0105zane s\u0105 wyrokami TSUE dotycz\u0105cymi interpretacji prawa Unii.<\/p>\n\n\n\n Jest tylko jedno ale: ma\u0142\u017ce\u0144stwo, aby obejmowa\u0142 je ten wyrok TSUE, musi by\u0107 zawarte przez osoby, kt\u00f3re w kraju Unii, w kt\u00f3rym je zawarto, \u201erozwin\u0119\u0142y lub umocni\u0142y \u017cycie rodzinne\u201d. Co to konkretnie znaczy, zinterpretuj\u0105 s\u0105dy, ale na pewno wyklucza to sytuacj\u0119, gdy para zawar\u0142a zwi\u0105zek, wyje\u017cd\u017caj\u0105c w tym celu na kilka dni z Polski.<\/p>\n\n\n\n Co do korzystania z ustawy o statusie osoby najbli\u017cszej w zwi\u0105zku – zawarcie \u201ezwi\u0105zku notarialnego\u201d mo\u017ce uniemo\u017cliwi\u0107 zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa za granic\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ustawa mo\u017ce natomiast cz\u0119\u015bciowo rozwi\u0105za\u0107 problem spo\u0142eczny, jakim jest niech\u0119\u0107 do zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw przez osoby r\u00f3\u017cnej p\u0142ci. Zawarcie \u201ezwi\u0105zku notarialnego\u201d mo\u017ce si\u0119 im wyda\u0107 bezpieczniejsze ze wzgl\u0119du na \u0142atwo\u015b\u0107 jego rozwi\u0105zania, a jednocze\u015bnie jako\u015b ukonstytuuje \u201erodzin\u0119\u201d i mo\u017ce zach\u0119ci\u0107 do podj\u0119cia decyzji o posiadaniu dzieci.<\/p>\n\n\n\n Ta spo\u0142eczna korzy\u015b\u0107 jest jednocze\u015bnie s\u0142abo\u015bci\u0105 ustawy: w \u201ezwi\u0105zku notarialnym\u201d hetero mo\u017cna b\u0119dzie wsp\u00f3lnie przysposobi\u0107 dziecko (na adopcj\u0119 zezwalaj\u0105 ju\u017c dzisiejsze przepisy), ale w zwi\u0105zku homo \u2013 nie. Tymczasem tak z orzecznictwa TSUE, jak ETPC wynika, \u017ce w ramach tej samej instytucji prawnej takie r\u00f3\u017cnicowanie jest dyskryminacj\u0105. A wi\u0119c brak mo\u017cliwo\u015bci adopcji dzieci przez zwi\u0105zki notarialne jednop\u0142ciowe mo\u017cna b\u0119dzie zaskar\u017cy\u0107 i wywalczy\u0107 adopcj\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Konkluzja wyroku TSUE:<\/p>\n\n\n\n \u201eArtyku\u0142 20 i art. 21 ust. 1 TFUE, odczytywane w \u015bwietle art. 7 i art. 21 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, nale\u017cy interpretowa\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce: stoj\u0105 one na przeszkodzie uregulowaniom pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na to, i\u017c prawo tego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego nie dopuszcza ma\u0142\u017ce\u0144stw os\u00f3b tej samej p\u0142ci, nie zezwalaj\u0105 na uznanie ma\u0142\u017ce\u0144stwa legalnie zawartego przez dw\u00f3ch maj\u0105cych t\u0119 sam\u0105 p\u0142e\u0107 obywateli wspomnianego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego w trakcie korzystania z przys\u0142uguj\u0105cej im swobody przemieszczania si\u0119 i pobytu w innym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim, w kt\u00f3rym rozwin\u0119li oni lub umocnili \u017cycie rodzinne, ani na transkrypcj\u0119 w tym celu aktu ma\u0142\u017ce\u0144stwa do rejestru stanu cywilnego tego pierwszego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego, w sytuacji gdy transkrypcja ta jest jedynym przewidzianym przez to pa\u0144stwo \u015brodkiem umo\u017cliwiaj\u0105cym takie uznanie<\/em>\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pary tej samej p\u0142ci nie zyskaj\u0105, ale strac\u0105 na zawarciu zwi\u0105zku proponowanego w ustawie \u201eo statusie osoby najbli\u017cszej w zwi\u0105zku\u201d. Natomiast rz\u0105d zastawi\u0142 na siebie pu\u0142apk\u0119: niechc\u0105cy umo\u017cliwi\u0142 wymuszenie prawa do adopcji parom jednop\u0142ciowym, kt\u00f3re zawr\u0105 \u201ezwi\u0105zek notarialny\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6049"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6049"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6049\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6057,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6049\/revisions\/6057"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}