10 stycznia w Brukseli premier Mateusz Morawiecki przedstawi\u0142 dziennikarzom polskich s\u0119dzi\u00f3w jako amoralnych, skorumpowanych, pazernych i odpowiedzialnych za komunistyczne zbrodnie, a polskie s\u0105downictwo \u2013 jako niewiarygodne, wydaj\u0105ce bezprawne rozstrzygni\u0119cia, niewydolne, skorumpowane.
\n
\nTym samym podwa\u017cy\u0142 wiarygodno\u015b\u0107 wydawanych w Polsce wyrok\u00f3w. Skutek b\u0119dzie oczywisty: prawnicy zagranicznych firm, organizacji, instytucji i os\u00f3b prywatnych powo\u0142aj\u0105 si\u0119 na t\u0119 wypowied\u017a, odmawiaj\u0105c wykonywania wyrok\u00f3w polskich s\u0105d\u00f3w i odmawiaj\u0105c poddania si\u0119 ich jurysdykcji.<\/p>\n
Zastanawiam si\u0119, czy prokuratura Zbigniewa Ziobry zechce wszcz\u0105\u0107 post\u0119powanie w sprawie przekroczenia przez premiera uprawnie\u0144 w postaci dopuszczenia si\u0119 pom\u00f3wienia funkcjonariuszy publicznych (s\u0119dzi\u00f3w) i instytucji, jak\u0105 s\u0105 sady w RP, czym dzia\u0142a\u0142 na szkod\u0119 interesu publicznego. Aby m\u00f3wi\u0107 o tym przest\u0119pstwie, trzeba by stwierdzi\u0107, \u017ce m\u00f3wi\u0142 nieprawd\u0119 i wprowadza\u0142 zagraniczn\u0105 opini\u0119 publiczn\u0105 w b\u0142\u0105d co do stanu polskiego s\u0105downictwa i kondycji polskich s\u0119dzi\u00f3w. I mo\u017cna to zrobi\u0107, bo pan premier podawa\u0142 konkretne przyk\u0142ady.<\/p>\n
Do tych przyk\u0142ad\u00f3w bardzo szczeg\u00f3\u0142owo odnios\u0142o si\u0119 Stowarzyszenie S\u0119dzi\u00f3w Iustitia. To d\u0142uga lektura, ale warto przeczyta\u0107, bo podaj\u0105 fakty. Fakty znane tak\u017ce prokuraturze i Ministerstwu Sprawiedliwo\u015bci, na czele kt\u00f3rego stoi prokurator Ziobro.<\/p>\n
Iustitia pisze o wszystkim. Pocz\u0105wszy od tego, \u017ce S\u0105d Najwy\u017cszy zosta\u0142 po 1989 roku ca\u0142kowicie niemal wymieniony i nie orzekaj\u0105 w nim \u201es\u0119dziowie stalinowscy\u201d, przez konkretne dane pokazuj\u0105ce, \u017ce s\u0105downictwo w Polsce wcale nie jest mniej sprawne od s\u0105downictwa w innych krajach UE, a s\u0119dzi\u00f3w nie jest wi\u0119cej ni\u017c w innych krajach, za to s\u0105 bardziej obci\u0105\u017ceni sprawami, po mit, \u017ce PiS wprowadzi\u0142 bezstronny spos\u00f3b losowania s\u0119dzi\u00f3w do spraw, a wcze\u015bniej jakoby przydzielano sprawy po uwa\u017caniu (przydzielano je wed\u0142ug kolejno\u015bci alfabetycznej \u2013 teraz robi to resort sprawiedliwo\u015bci wed\u0142ug tajemniczych regu\u0142, kt\u00f3rych obiektywizmu nie mo\u017cna zweryfikowa\u0107).<\/p>\n
Nie ze wszystkim, co pisze Iustitia, si\u0119 zgadzam. Na przyk\u0142ad z do\u015b\u0107 wybi\u00f3rcz\u0105 odpowiedzi\u0105 na zarzut, \u017ce w Polsce nie odby\u0142a si\u0119 weryfikacja s\u0119dzi\u00f3w po 1989 roku. To prawda, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy mieli na sumieniu kolaboracj\u0119 z w\u0142adzami PRL, odesz\u0142a przezornie do innych zawod\u00f3w (do radc\u00f3w prawnych, notariuszy, adwokat\u00f3w). Ale prawd\u0105 jest te\u017c, \u017ce dzia\u0142aj\u0105ca przez dwa lata – do 2002 roku \u2013 epizodyczna ustawa o nieprzedawnianiu odpowiedzialno\u015bci dyscyplinarnej s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rzy w okresie PRL sprzeniewierzyli si\u0119 zasadzie niezawis\u0142o\u015bci, wydaj\u0105c wyroki w sprawach politycznych, nie doprowadzi\u0142a do wydalenia z zawodu ani jednego s\u0119dziego – mimo wszcz\u0119cia kilkudziesi\u0119ciu postepowa\u0144 dyscyplinarnych, kt\u00f3re toczy\u0142y si\u0119 w S\u0105dzie Najwy\u017cszym. Tymczasem w odpowiedzi premierowi Marawieckiemu Iustitia weksluje win\u0119 na polityk\u00f3w.<\/p>\n
Podobnie nie mog\u0119 podzieli\u0107 opinii Iustiti, \u017ce S\u0105d Dyscyplinarny przy S\u0105dzie Najwy\u017cszym post\u0105pi\u0142 bez zarzutu, uwalniaj\u0105c od winy s\u0119dziego, kt\u00f3ry przekroczy\u0142 dozwolon\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107, co zarejestrowa\u0142 fotoradar \u2013 \u0142\u0105cznie z twarz\u0105 kierowcy. S\u0119dzia sk\u0142ama\u0142 w post\u0119powaniu dyscyplinarnym, twierdz\u0105c, \u017ce to nie on kierowa\u0142. S\u0105d dyscyplinarny przy SN uzna\u0142 za\u015b, \u017ce mia\u0142 do k\u0142amstwa prawo w ramach prawa do obrony przed s\u0105dem. Fakt: oskar\u017cony ma prawo broni\u0107 si\u0119, k\u0142ami\u0105c. Ale moim zdaniem nie wypada tego robi\u0107 s\u0119dziemu. S\u0119dzia ma by\u0107 \u201enieskazitelnego charakteru\u201d. A przyznawanie mu prawa do k\u0142amstwa w samoobronie jest po prostu demoralizuj\u0105ce. I opinia publiczna ma prawo by\u0107 oburzona.<\/p>\n
Ale \u2013 pomijaj\u0105c te uwagi \u2013 odpowied\u017a Iustiti jest konkretna i zgodna z faktami.<\/p>\n
Co nie znaczy, \u017ce polskie s\u0105downictwo dzia\u0142a jak nale\u017cy. Nie dzia\u0142a, chocia\u017c nie z powod\u00f3w wymienionych przez premiera. Grzechem wielu s\u0119dzi\u00f3w jest bylejako\u015b\u0107, wypychanie sprawy, byle podbi\u0107 statystyki \u201ezalatwialno\u015bci\u201d, brak kreatywno\u015bci w orzecznictwie, wydawanie wyrok\u00f3w metod\u0105 \u201ewytnij-wklej\u201d z LEX-a, gdzie publikowane s\u0105 wyroki w podobnych sprawach, bo to bezpieczne, nikt si\u0119 nie czepia i oszcz\u0119dza si\u0119 robot\u0119. Grzechem jest niekorzystanie z mo\u017cliwo\u015bci orzekania wed\u0142ug konstytucji, niekorygowanie dzia\u0142a\u0144 w\u0142adzy wykonawczej. Grzechem bywa brak wra\u017cliwo\u015bci na cz\u0142owieka, orzekanie wed\u0142ug litery, z pomini\u0119ciem ducha prawa, rezygnacja z wykorzystywania prawa po to, aby czyni\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, bywaj\u0105 te\u017c s\u0119dziowie skorumpowani czy orzekaj\u0105cy stronniczo, a teraz coraz cz\u0119\u015bciej pojawi\u0105 si\u0119 te\u017c s\u0119dziowie, kt\u00f3rzy orzekaj\u0105c, bior\u0105 pod uwag\u0119 oczekiwania w\u0142adzy politycznej. Ale to margines, kt\u00f3ry naprawd\u0119 nie jest problemem.<\/p>\n
Poni\u017cej stanowisko Iustiti<\/a> wobec pom\u00f3wie\u0144 premiera Morawieckiego. Warto je \u201ewyci\u0105\u0107\u201d, zachowa\u0107 i spogl\u0105da\u0107 na nie od czasu do czasu, \u017ceby si\u0119 nie da\u0107 poch\u0142on\u0105\u0107 antys\u0119dziowskiej propagandzie, kt\u00f3ra ma uzasadni\u0107 wy\u017cszo\u015b\u0107 politycznej kontroli (PiS) nad wymiarem sprawiedliwo\u015bci, od poszanowania zasady niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w i niezawis\u0142o\u015bci s\u0119dzi\u00f3w.<\/p>\n Polemika Stowarzyszenia S\u0119dzi\u00f3w Polski Iustitia z wypowiedziami premiera Mateusza Morawieckiego na spotkaniu z zagranicznymi korespondentami 10 stycznia 2018 roku.<\/strong><\/p>\n 10 stycznia 2018 roku premier Mateusz Morawiecki spotka\u0142 si\u0119 z dziennikarzami medi\u00f3w zagranicznych, na kt\u00f3rym to spotkaniu przekaza\u0142 wydrukowane informacje odnosz\u0105ce si\u0119 do tzw. reformy wymiaru sprawiedliwo\u015bci oraz wyg\u0142osi\u0142 kilka opinii na ten temat. W innym dokumencie odnosimy si\u0119 do informacji pisemnych, natomiast tutaj pragniemy sprostowa\u0107 szereg nieprawdziwych informacji i manipulacji, kt\u00f3re niestety pad\u0142y z ust premiera.<\/p>\n Mateusz Morawiecki:<\/strong> Po 1989 roku nie by\u0142o rewolucji. Nast\u0105pi\u0142a transformacja. (…) Z jednej strony postkomuni\u015bci utrzymali realn\u0105 w\u0142adz\u0119 w kraju. Sam by\u0142em cz\u0119sto skonfrontowany z prawdziw\u0105 brutalno\u015bci\u0105 re\u017cimu komunistycznego w latach 80. i widzia\u0142em tych samych s\u0119dzi\u00f3w, te same twarze, w latach 90. i dwutysi\u0119cznych, faktycznie na szczycie struktury w\u0142adzy s\u0105downiczej. W systemie s\u0105downictwa, polityce, w\u0142adzy wykonawczej, biznesie… nawet dzisiaj, je\u015bli spojrze\u0107 na \u017cyciorysy prezes\u00f3w kluczowych prywatnych firm, pochodz\u0105 one z czas\u00f3w komunizmu. Najbogatsze sto os\u00f3b w Polsce, prawdopodobnie w 90 procentach, a mo\u017ce w 80, s\u0105 oficerami tajnych s\u0142u\u017cb, czasem brutalnie morduj\u0105cych moich towarzyszy broni z lat 80. lub kolaborantami ich towarzyszy z partii komunistycznej.<\/p>\n Iustitia:<\/strong> Niezrozumia\u0142e jest \u0142\u0105czenie s\u0119dzi\u00f3w ze \u015brodowiskiem biznesu czy stu najbogatszych ludzi. S\u0105d Najwy\u017cszy po 1990 roku by\u0142 jedn\u0105 z najbardziej zlustrowanych instytucji. W 1990 roku zdecydowano si\u0119 przerwa\u0107 kadencj\u0119 wszystkich s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego nominowanych w czasach komunistycznych i powo\u0142ano ca\u0142y jego sk\u0142ad na nowo z udzia\u0142em nowo utworzonej Krajowej Rady S\u0105downictwa. W nowym sk\u0142adzie znalaz\u0142o si\u0119 tylko 22 s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego wygaszonej kadencji, najwybitniejszych, wiarygodnych i nieskompromitowanych (11 s\u0119dzi\u00f3w z og\u00f3lnej liczby 31 pozosta\u0142o w Izbie Cywilnej, 3 s\u0119dzi\u00f3w z og\u00f3lnej liczby 47 pozosta\u0142o w Izbie Karnej, 3 s\u0119dzi\u00f3w z og\u00f3lnej liczby 14 pozosta\u0142o w Izbie Administracyjnej, Pracy i Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych oraz 5 s\u0119dzi\u00f3w z og\u00f3lnej liczby 19 pozosta\u0142o w Izbie Wojskowej). Oznacza to, \u017ce 98 s\u0119dzi\u00f3w (81 proc.) zosta\u0142o \u201ezweryfikowanych\u201d.<\/p>\n Tak surowej, gruntownej i skutecznej \u201eweryfikacji\u201d prawdopodobnie nie przesz\u0142o na pocz\u0105tku lat 90. \u017cadne \u015brodowisko, \u017caden organ ani \u017cadna grupa zawodowa w Polsce. Obecnie w S\u0105dzie Najwy\u017cszym jest kilku s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rzy orzekali w stanie wojennym, ale nie mo\u017cna zarzuci\u0107, \u017ce zachowywali si\u0119 w\u00f3wczas nieprzyzwoicie (taka jest te\u017c ocena prof. Adama Strzembosza<\/a>, ikony polskiego wymiaru sprawiedliwo\u015bci i Pierwszego Prezesa S\u0105du Najwy\u017cszego w latach 1990-1998). Je\u015bli tak jest, to nale\u017cy dokona\u0107 indywidualnej oceny, czego obecna w\u0142adza nie robi. Na mocy nowej ustawy o S\u0105dzie Najwy\u017cszym przedwcze\u015bnie przejd\u0105 w stan spoczynku s\u0119dziowie b\u0119d\u0105cy legendarnymi postaciami z okresu walki w Polsce o przestrzeganie praw cz\u0142owieka, jak np. Stanis\u0142aw Zab\u0142ocki (obro\u0144ca dzia\u0142aczy opozycji w czasach komunizmu), J\u00f3zef Iwulski (dzia\u0142acz s\u0105dowej Solidarno\u015bci w latach 80.) i wielu innych, zas\u0142u\u017conych w dzia\u0142aniach na rzecz przestrzegania przez Polsk\u0119 praw cz\u0142owieka.<\/p>\n Tymczasem w parlamencie twarz\u0105 zmian dewastuj\u0105cych polski wymiar sprawiedliwo\u015bci jest Stanis\u0142aw Piotrowicz – szef sejmowej komisji sprawiedliwo\u015bci i praw cz\u0142owieka. Komunistyczny prokurator, cz\u0142onek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 post\u0119powania przeciwko opozycjonistom i otrzyma\u0142 za swoj\u0105 lojalno\u015b\u0107 Br\u0105zowy Krzy\u017c Zas\u0142ugi. Poza tym to nie kto inny, ale partia rz\u0105dz\u0105ca promowa\u0142a swego czasu jednego z owych kilkudziesi\u0119ciu s\u0119dzi\u00f3w uwik\u0142anych w procesy przeciwko opozycjonistom (w latach 2005-2007, a wi\u0119c w poprzednim rz\u0105dzie premiera Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego, wiceministrem sprawiedliwo\u015bci by\u0142 Andrzej Kry\u017ce, s\u0119dzia, kt\u00f3ry skazywa\u0142 za organizowanie w latach 80. obchod\u00f3w \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci). Znane s\u0105 przypadki, gdy minister sprawiedliwo\u015bci – na mocy obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w – odmawia bez uzasadnienia zgody na dalsze orzekanie s\u0119dziom, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142y 60 lat (niedawno obni\u017cono ten wiek z 65 do 60 lat i wprowadzono wym\u00f3g zgody ministra na orzekanie powy\u017cej ustalonej cezury wiekowej), a zgadza si\u0119 w przypadku s\u0119dzi, kt\u00f3ra w czasie stanu wojennego w Polsce w latach 80. pracowa\u0142a w komunistycznym ministerstwie sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n Mateusz Morawiecki:<\/strong> System s\u0105downiczy jest jednym z kluczowych element\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 zrozumie\u0107, co wydarzy\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu ostatnich 30-35 lat w Polsce. W NRD przeprowadzono lustracj\u0119 s\u0119dzi\u00f3w w 1991 roku. Tylko 11 proc. wszystkich s\u0119dzi\u00f3w z terenu Berlina przesz\u0142o lustracj\u0119. I tylko 33 proc. s\u0119dzi\u00f3w w by\u0142ej NRD pozosta\u0142o s\u0119dziami i prokuratorami w nowych wschodnich Niemczech. W Polsce nic takiego nie mia\u0142o miejsca. By\u0142o troch\u0119 tego w S\u0105dzie Najwy\u017cszym. Je\u015bli chodzi o s\u0105dy powszechne, to 7 lub 8 tys. s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rych zachowanie w latach 70. i 80. by\u0142o okropne, by\u0142o przera\u017caj\u0105ce, czasami by\u0142o to zbrodnicze, oni faktycznie wkraczali w now\u0105 er\u0119 jeden do jednego, bez \u017cadnych zmian. Nienawidzi\u0142em tego, poniewa\u017c czu\u0142em, \u017ce jest to najwy\u017csza niesprawiedliwo\u015b\u0107.<\/p>\n Iustitia:<\/strong> Polski nie spos\u00f3b por\u00f3wnywa\u0107 z NRD, poniewa\u017c na 4,5 tys. s\u0119dzi\u00f3w w latach 80. a\u017c tysi\u0105c by\u0142o cz\u0142onkami Solidarno\u015bci, co wymaga\u0142o wyj\u0105tkowej odwagi. Oczywi\u015bcie by\u0142y te\u017c osoby uwik\u0142ane w haniebne procesy, ale zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich – z uwagi na presj\u0119 \u015brodowiska, a tak\u017ce by omin\u0105\u0107 obowi\u0105zek sk\u0142adania o\u015bwiadczenia lustracyjnego – odesz\u0142a z zawodu ju\u017c na pocz\u0105tku lat 80. Wed\u0142ug prof. Adama Strzembosza pozosta\u0142o kilkudziesi\u0119ciu s\u0119dzi\u00f3w z niechlubn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105. Jednak dzisiaj z przyczyn biologicznych ju\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie orzeka.<\/p>\n Ewentualne zaniedbania w zakresie rozliczenia tej grupy kilkudziesi\u0119ciu os\u00f3b obci\u0105\u017caj\u0105 polityk\u00f3w, w tym tak\u017ce p\u00f3\u017aniejszych za\u0142o\u017cycieli PiS, skoro mimo zdecydowanych wniosk\u00f3w w tym zakresie prof. Adama Strzembosza tak\u017ce Lech Kaczy\u0144ski (kt\u00f3ry w latach 90. by\u0142 ministrem sprawiedliwo\u015bci) odm\u00f3wi\u0142 zaj\u0119cia si\u0119 t\u0105 spraw\u0105 (por. str. 161 wywiadu rzeki z profesorem: „Mi\u0119dzy prawem i sprawiedliwo\u015bci\u0105\u201d). Obecni s\u0119dziowie, kt\u00f3rzy w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci maj\u0105 oko\u0142o 40 lat, nie mog\u0105 odpowiada\u0107 za to, \u017ce politycy 30 lat temu nie wprowadzili oczekiwanego przez pana premiera systemu weryfikacyjnego.<\/p>\n Poza tym s\u0119dziowie sk\u0142adaj\u0105 od kilkunastu lat o\u015bwiadczenia lustracyjne, w kt\u00f3rych musz\u0105 ujawni\u0107, czy byli wsp\u00f3\u0142pracownikami tajnych s\u0142u\u017cb w czasach komunizmu. Z\u0142o\u017cenie fa\u0142szywego o\u015bwiadczenia lustracyjnego wi\u0105\u017ce si\u0119 z post\u0119powaniem dyscyplinarnym, skutkuj\u0105cym z\u0142o\u017ceniem s\u0119dziego z urz\u0119du (zob. np wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 17 maja 2005 roku w sprawie SNO 22\/05).<\/p>\n Mateusz Morawiecki:<\/strong> Oni przeszli z poprzedniej epoki, w kt\u00f3rej istnia\u0142a minimalna niezale\u017cno\u015b\u0107 i maksymalna odpowiedzialno\u015b\u0107, na odwr\u00f3t do stanu: minimalna odpowiedzialno\u015b\u0107, ale maksymalna niezale\u017cno\u015b\u0107. Izba dyscyplinarna nie dzia\u0142a\u0142a. Jedyna lustracja, przedstawiona w 1998 roku, by\u0142a nieskuteczna, poniewa\u017c z 48 spraw wniesionych przez to ustawodawstwo s\u0119dziowie oceniaj\u0105cy innych s\u0119dzi\u00f3w doszli do wniosku, \u017ce \u017caden z s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rzy wyra\u017anie winni byli przest\u0119pstw s\u0105dowych, nie mo\u017ce by\u0107 \u015bcigany s\u0105downie lub podlega\u0107 jakimkolwiek dzia\u0142aniom dyscyplinarnym. Ta grupa ciesz\u0105ca si\u0119 ca\u0142kowit\u0105 niezale\u017cno\u015bci\u0105 nie by\u0142a w stanie usun\u0105\u0107 z siebie zepsucia.<\/p>\n Iustitia:<\/strong> Zob. jak wy\u017cej, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 s\u0119dzi\u00f3w jest w wieku oko\u0142o 40 lat. W roku 1989, kiedy upad\u0142 komunizm, mieli po 11 lat… W 1990 roku by\u0142o jeszcze stu s\u0119dzi\u00f3w, pochodz\u0105cych z najmroczniejszej komunistycznej ery, pope\u0142niaj\u0105cych zbrodnie s\u0105dowe, kt\u00f3rzy wydawali wyroki \u015bmierci dla naszych bohater\u00f3w walcz\u0105cych o demokracj\u0119 w latach 50., 60. I \u017caden z nich nie by\u0142 \u015bcigany. Je\u015bli zapytasz kogo\u015b na ulicy: gdyby ci s\u0119dziowie z czas\u00f3w stalinowskich byli naprawd\u0119 winni, kiedy milicja strzela\u0142a do robotnik\u00f3w na ulicy, wszyscy lub 99 proc. powiedzieliby: oczywi\u015bcie, to byli bardzo \u017ali ludzie. Ale nic si\u0119 nie sta\u0142o. Z tych, kt\u00f3rzy nadal \u017cyj\u0105, w 1990 roku nikt nie by\u0142 nigdy s\u0105dzony ani \u015bcigany. S\u0119dzia orzekaj\u0105cy w latach 50., zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce mia\u0142 wtedy 30 lat, w roku 1990 mia\u0142by 70 lat, czyli pozostawa\u0142 w stanie spoczynku. Wi\u0119c pan premier si\u0119 troszk\u0119 zagalopowa\u0142.<\/p>\n Dlaczego po 30 latach niepodleg\u0142ej Rzeczypospolitej 30-, 40-letni s\u0119dziowie wykszta\u0142ceni i powo\u0142ani na urz\u0119dy przez demokratyczne w\u0142adze demokratycznego kraju, osoby, kt\u00f3re otrzyma\u0142y nominacje s\u0119dziowskie od prezydent\u00f3w wolnej Polski, maj\u0105 ponosi\u0107 wyimaginowan\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za s\u0119dzi\u00f3w orzekaj\u0105cych 68 lat wcze\u015bniej, w czasach stalinowskich?<\/p>\n Poza tym, je\u015bli Mateusz Morawiecki zna jakie\u015b kryminalne przypadki dotycz\u0105ce s\u0119dzi\u00f3w, to zamiast wyg\u0142asza\u0107 og\u00f3lniki, powinien zg\u0142osi\u0107 pope\u0142nienie przest\u0119pstwa czy te\u017c zainicjowa\u0107 post\u0119powanie karne, czego nigdy nie zrobi\u0142. To rol\u0105 prokuratury jest zebra\u0107 dowody pope\u0142nienia zbrodni s\u0105dowej w jednostkowych wypadkach i sformu\u0142owa\u0107 akt oskar\u017cenia. Argumenty przywo\u0142ywane przez premiera nie mog\u0105 by\u0107 pretekstem do politycznego podporz\u0105dkowania s\u0105downictwa \u2013 dok\u0142adnie takiego podporz\u0105dkowania jak w czasach komunistycznych.<\/p>\n Mateusz Morawiecki:<\/strong> (Mamy) sytuacje w systemie s\u0105dowym, kt\u00f3re s\u0105 wyj\u0105tkowo przera\u017caj\u0105ce, pal\u0105ce. Reforma wprowadza losowy przydzia\u0142 spraw. Wcze\u015bniej dziennikarz zadzwoni\u0142 do s\u0119dziego Milewskiego, a s\u0119dzia Milewski powiedzia\u0142, \u017ce w najwi\u0119kszej aferze bankowej w tym kraju (Amber Gold) on przydzieli spraw\u0119 do odpowiedniego s\u0119dziego, aby pan premier si\u0119 nie obawia\u0142, wszystko b\u0119dzie dobrze. Nie przejmuj si\u0119 tym. I nic si\u0119 nie sta\u0142o. Ten s\u0119dzia nadal pe\u0142ni urz\u0105d w Bia\u0142ymstoku. Zosta\u0142 przeniesiony z Gda\u0144ska do Bia\u0142egostoku. W mojej opinii obra\u017ca to nasz\u0105 demokracj\u0119.<\/p>\n Iustitia:<\/strong> S\u0119dzia Milewski zosta\u0142 skazany na drug\u0105 co do surowo\u015bci kar\u0119 dyscyplinarn\u0105, to jest przeniesienie do innego s\u0105du, po\u0142o\u017conego kilkaset kilometr\u00f3w od jego miejsca zamieszkania. Wbrew sugestii zawartej w powy\u017cszej wypowiedzi nie mia\u0142 on wp\u0142ywu na przydzia\u0142 sprawy konkretnemu s\u0119dziemu, jak r\u00f3wnie\u017c wyznaczenie konkretnego terminu rozprawy wskazanej sprawy.<\/p>\n W orzeczeniu dyscyplinarnym S\u0105du Najwy\u017cszego wskazano: \u201ePrzewinienie obwinionego nale\u017cy zakwalifikowa\u0107 do kategorii ci\u0119\u017ckich przewinie\u0144 dyscyplinarnych. Nie oznacza to jednak, aby uzna\u0107 go za osob\u0119, kt\u00f3rej mo\u017cna przypisa\u0107 ca\u0142kowity brak przymiot\u00f3w niezb\u0119dnych do sprawowania funkcji s\u0119dziego. Z czynu udowodnionego obwinionemu nie wynika, aby nale\u017ca\u0142o uwa\u017ca\u0107, \u017ce w toku rozmowy telefonicznej wykazywa\u0142 pe\u0142n\u0105 uleg\u0142o\u015b\u0107 i realn\u0105 dyspozycyjno\u015b\u0107 wzgl\u0119dem przedstawicieli organ\u00f3w rz\u0105dowych wraz z gotowo\u015bci\u0105 podporz\u0105dkowania si\u0119 ich poleceniom. Jak zosta\u0142o ustalone, sk\u0142ad s\u0105du do rozpoznania za\u017calenia na aresztowanie prezesa A.G. SA by\u0142 ju\u017c wyznaczony przed sprowokowan\u0105 rozmow\u0105 telefoniczn\u0105, podobnie jak termin rozpoznania za\u017calenia, jednak obwiniony zachowywa\u0142 si\u0119 podczas tej rozmowy tak, jakby od niego zale\u017ca\u0142o, jakie decyzje w podanych kwestiach zostan\u0105 podj\u0119te i \u017ce got\u00f3w jest je podj\u0105\u0107 w spos\u00f3b oczekiwany przez rozm\u00f3wc\u0119. Mimo to zbyt daleko idzie twierdzenie skar\u017c\u0105cego o naruszeniu przez obwinionego podstawowych zasad ustrojowych funkcjonowania w\u0142adzy s\u0105downiczej i jej niezale\u017cno\u015bci od w\u0142adzy wykonawczej w my\u015bl postanowie\u0144 Konstytucji RP. Je\u015bli tak, to nie jest zasadne domaganie si\u0119 najwy\u017cszej kary dyscyplinarnej, czyli z\u0142o\u017cenia obwinionego z urz\u0119du s\u0119dziego, a kara orzeczona przez s\u0105d pierwszej instancji nie jest ra\u017c\u0105co \u0142agodna. Nale\u017cy j\u0105 jednak uzna\u0107 za zbyt \u0142agodn\u0105, a wi\u0119c wymagaj\u0105c\u0105 podwy\u017cszenia i w rezultacie za w\u0142a\u015bciw\u0105 uzna\u0107 dla obwinionego kar\u0119 przeniesienia na inne miejsce s\u0142u\u017cbowe\u201d.<\/p>\n Premier powo\u0142uje si\u0119 na spraw\u0119 Milewskiego, gdy tymczasem od roku w \u015bwiat\u0142ach kamer dokonuje si\u0119 de facto korupcja polityczna. To w\u0142a\u015bnie na mocy nowych przepis\u00f3w zwi\u0119kszono zale\u017cno\u015b\u0107 prezes\u00f3w s\u0105d\u00f3w od ministra sprawiedliwo\u015bci (zarazem szefa prokuratury), gdy\u017c mo\u017ce on w nieskr\u0119powany spos\u00f3b odwo\u0142ywa\u0107 prezes\u00f3w s\u0105d\u00f3w, a tak\u017ce powo\u0142ywa\u0107 nowych bez konsultacji z s\u0119dziami.<\/p>\n Opini\u0119 spo\u0142eczn\u0105 bulwersuj\u0105 takie sprawy jak przyk\u0142ad s\u0119dziego Sowula, kt\u00f3ry na dziesi\u0119\u0107 dni przed wydaniem wyroku w sprawie odwo\u0142awczej przeciwko krytykom obecnej w\u0142adzy odby\u0142 spotkanie z wiceministrem sprawiedliwo\u015bci \u0141ukaszem Piebiakiem. Wyrok s\u0119dziego Sowuli by\u0142 po my\u015bli w\u0142adzy, po czym s\u0119dzia ten w kr\u00f3tkim czasie zosta\u0142 powo\u0142any na prezesa s\u0105du – po wcze\u015bniejszym odwo\u0142aniu poprzedniego prezesa. Do tej pory odwo\u0142ano ponad stu prezes\u00f3w i wiceprezes\u00f3w s\u0105d\u00f3w (ta liczba ro\u015bnie z dnia na dzie\u0144), cz\u0119sto odwo\u0142ani dowiadywali si\u0119 o tym z faksu lub informacji na stronie internetowej ministerstwa<\/a>.<\/p>\n Wielu z nowo powo\u0142anych prezes\u00f3w to osoby, kt\u00f3re maj\u0105 na swoim koncie orzeczenia dyscyplinarne, w tym r\u00f3wnie\u017c za zdefraudowanie maj\u0105tku s\u0105du (S\u0105d Rejonowy w Ole\u015bnie Opolskim) czy za mobbing (S\u0105d Rejonowy w Rybniku). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest powi\u0105zana towarzysko z pracownikami Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n Mateusz Morawiecki:<\/strong> Dw\u00f3ch s\u0119dzi\u00f3w, jeden z S\u0105du Najwy\u017cszego i jeden z Naczelnego S\u0105du Administracyjnego, zosta\u0142o nagranych zaledwie trzy lata temu. Uzgodnili decyzj\u0119, w jasny spos\u00f3b \u0142ami\u0105c procedury – i nic si\u0119 nie sta\u0142o. I jeden z s\u0119dzi\u00f3w m\u00f3wi\u0142, \u017ce wybiera si\u0119 do Tajlandii, wybaczcie Pa\u0144stwo m\u00f3j brutalny j\u0119zyk, odby\u0107 stosunek seksualny z bardzo m\u0142odymi lud\u017ami. To jest pedofilia. Nic si\u0119 nie sta\u0142o. \u017badne dzia\u0142ania dyscyplinarne nie zosta\u0142y podj\u0119te. Bez dzia\u0142a\u0144 dyscyplinarnych.<\/p>\n Iustitia:<\/strong> Z nagranej – nielegalnie zreszt\u0105 – rozmowy wcale nie wynika fakt uzgodnienia decyzji s\u0105du, a dyskusja dotyczy\u0142a tego, w jaki spos\u00f3b pisze si\u0119 konkretne pismo procesowe (skarg\u0119 kasacyjn\u0105). Przede wszystkim za\u015b prokuratura nie dopatrzy\u0142a si\u0119 \u017cadnych znamion przest\u0119pstwa, tak\u017ce prokuratorzy podlegli obecnemu ministrowi sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ry jest jednocze\u015bnie Prokuratorem Generalnym. Wypowied\u017a na temat pedofilii oznacza, \u017ce pan premier zn\u00f3w nie zawiadomi\u0142 organ\u00f3w \u015bcigania o przest\u0119pstwie zagro\u017conym kar\u0105 do 12 lat pozbawienia wolno\u015bci, wi\u0119c albo sam nie przestrzega prawa, albo doskonale zdaje sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce brak ku temu podstaw.<\/p>\n Mateusz Morawiecki:<\/strong> Nie chc\u0119, aby minister sprawiedliwo\u015bci kontrolowa\u0142 s\u0105downictwo. Chc\u0119, \u017ceby Izba Dyscyplinarna by\u0142a skuteczna. Przedtem Izba Dyscyplinarna by\u0142a kompletnie nieskuteczna, poniewa\u017c nigdy nie doprowadzi\u0142a do ko\u0144ca sprawy. By\u0142o odwrotnie. Czy mo\u017cesz sobie wyobrazi\u0107, \u017ce S\u0105d Najwy\u017cszy zdecydowa\u0142, \u017ce s\u0119dzia mo\u017ce k\u0142ama\u0107? Poniewa\u017c s\u0119dzia zosta\u0142 ukarany grzywn\u0105 za przekroczenie pr\u0119dko\u015bci, a jego twarz by\u0142a na kamerze tego fotoradaru, a potem ca\u0142a sprawa trafi\u0142a do S\u0105du Najwy\u017cszego i oczywi\u015bcie twarz by\u0142a tam. Ale s\u0119dzia m\u00f3wi\u0142: to nie jest moja twarz, ale ka\u017cde dziecko powie, \u017ce to twoja twarz. I S\u0105d Najwy\u017cszy powiedzia\u0142, \u017ce s\u0119dzia mo\u017ce k\u0142ama\u0107. A zwyk\u0142y obywatel w takiej sytuacji otrzyma\u0142by wysok\u0105 grzywn\u0119, a nawet wi\u0119zienie, zgodnie z polskim kodeksem karnym.<\/p>\n Iustitia:<\/strong> Polska jest (by\u0142a) pa\u0144stwem prawa. Oznacza to, \u017ce ka\u017cdy oskar\u017cony lub obwiniony, w tym r\u00f3wnie\u017c s\u0119dzia, mo\u017ce korzysta\u0107 ze swojego prawa do obrony, tak jak ka\u017cdy inny obywatel. S\u0119dzia przekroczy\u0142 administracyjnie dozwolon\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 o 14 km\/h i utrwalony zosta\u0142 na zdj\u0119ciu z fotoradaru. Nie przyzna\u0142 si\u0119 do winy, twierdz\u0105c, \u017ce nie by\u0142 kierowc\u0105. S\u0105d dyscyplinarny uzna\u0142 go za winnego uchybienia godno\u015bci urz\u0119du (jego twarz by\u0142a \u0142atwa do zidentyfikowania). Wni\u00f3s\u0142 on apelacj\u0119 do S\u0105du Najwy\u017cszego, kt\u00f3ry orzek\u0142, \u017ce wszyscy, w tym r\u00f3wnie\u017c s\u0119dzia, maj\u0105 konstytucyjne prawo do kwestionowania zarzut\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c prawo „nieprzyznania si\u0119 do winy” i u\u017cycia wszelkich, zgodnych z prawem, sposob\u00f3w obrony. S\u0105d Najwy\u017cszy uzna\u0142, \u017ce zachowanie s\u0119dziego mie\u015bci\u0142o si\u0119 w „minimalnych dopuszczalnych granicach prawa do obrony” przewidzianych przez Konstytucj\u0119 RP. Decyzja S\u0105du Najwy\u017cszego nie odnosi\u0142a si\u0119 do zagadnienia, czy s\u0119dzia jest winny przekroczenia pr\u0119dko\u015bci czy te\u017c nie. Chodzi\u0142o o jego konstytucyjne prawo do obrony.<\/p>\n Co do skuteczno\u015bci post\u0119powa\u0144 dyscyplinarnych, ju\u017c w 2015 roku Rz\u0105d „Prawa i Sprawiedliwo\u015bci”, w kt\u00f3rym Mateusz Morawiecki by\u0142 wicepremierem, a teraz premierem, powo\u0142a\u0142 specjaln\u0105 jednostk\u0119 prokuratorsk\u0105 maj\u0105c\u0105 na celu walk\u0119 z „przest\u0119pczo\u015bci\u0105” w s\u0105downictwie. Po 18 miesi\u0105cach pracy o\u015bmiu specjalnie skierowanych tam prokurator\u00f3w wszcz\u0119\u0142o zaledwie 20 dochodze\u0144, w wyniku kt\u00f3rych dw\u00f3m s\u0119dziom postawiono zarzuty pope\u0142nienia wykrocze\u0144 drogowych. Tymczasem s\u0119dziowie sami wszczynaj\u0105 i rozpatruj\u0105 co roku 50 spraw dotycz\u0105cych uchybie\u0144 w s\u0105dach. A w Polsce jest 10 tys. s\u0119dzi\u00f3w. Oznacza to, i\u017c powo\u0142ane przypadki dotycz\u0105 0,5 proc. og\u00f3\u0142u s\u0119dzi\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce s\u0105 inne, liczne przypadki, o kt\u00f3rych Mateusz Morawiecki wie i zapomnia\u0142 poinformowa\u0107 „jednostk\u0119 prokurator\u00f3w specjalnych”, ale jest to ma\u0142o prawdopodobne, poniewa\u017c zatajanie informacji o przest\u0119pstwie mog\u0142oby by\u0107 r\u00f3wnie\u017c potraktowanie jako pope\u0142nienie przest\u0119pstwa…<\/p>\n Mateusz Morawiecki:<\/strong> Mamy 10 tys. s\u0119dzi\u00f3w. We Francji jest 7,5 tys. s\u0119dzi\u00f3w, a Francja to znacznie wi\u0119kszy kraj. W Hiszpanii jest 5 tys. s\u0119dzi\u00f3w. Nasze wydatki na system s\u0105downiczy wynosz\u0105 1,77 vis \u00e1 vis naszego bud\u017cetu. \u015arednia dla UE wynosi 0,64. Wi\u0119c mamy zdecydowanie najmniej skuteczny system s\u0105downictwa. A czemu to? Poniewa\u017c mamy tak ograniczon\u0105, zamkni\u0119t\u0105 grup\u0119 ludzi, kt\u00f3rzy maj\u0105 ekstremalnie dobre warunki.<\/p>\n Iustitia:<\/strong> Premier nie myli si\u0119 co do liczby s\u0119dzi\u00f3w w Polsce. I tylko w Polsce. Hiszpania<\/a> w 2016 roku (dane pochodz\u0105 z hiszpa\u0144skiej krajowej rady s\u0105downictwa) mia\u0142a 7687 s\u0119dzi\u00f3w pokoju oraz 5692 s\u0119dzi\u00f3w zawodowych (\u0142\u0105cznie 13379 s\u0119dzi\u00f3w) We Francji w 2014 roku orzeka\u0142o 6935 s\u0119dzi\u00f3w zawodowych, 24921 sta\u0142ych s\u0119dzi\u00f3w niezawodowych oraz 510 s\u0119dzi\u00f3w niezawodowych, orzekaj\u0105cych okazyjnie (Systemes judiciaire europ\u00e9en. Efficacit\u00e9 et qualit\u00e9 de la justice, nr 23, dane za rok 2014, opracowanie dost\u0119pne tutaj<\/a>). Razem w Francji jest 31856 s\u0119dzi\u00f3w orzekaj\u0105cych stale, faktycznie rozpoznaj\u0105c sprawy, i 510 okazyjnie (w charakterze \u0142awnik\u00f3w itp.). Dane statystyczne INSEE<\/a> wskazuj\u0105 odpowiednio: 31036 (za rok 2014) i 31641 (za rok 2015) odpowiednik\u00f3w pe\u0142nych etat\u00f3w s\u0119dziowskich. Je\u015bli chodzi o wydatki konkretnie na s\u0105dy, to lepiej ni\u017c premier Morawiecki obraz sytuacji pokazuj\u0105 oficjalne statystyki EU, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce polskie wydatki na s\u0105dy s\u0105 w \u015bredniej europejskiej (\u015brednia EU = 36 EUR\/per capita, Polska = 37 EUR\/per capita).<\/p>\n Je\u015bli za\u015b rozwa\u017cy\u0107 stosunek szybko\u015bci procedowania (4. miejsce w Europie) do wydatk\u00f3w na s\u0105downictwo (18. miejsce w Europie), to efektywno\u015b\u0107 s\u0105downictwa jawi si\u0119 ca\u0142kiem nie\u017ale.<\/p>\n Mateusz Morawiecki:<\/strong> Na przyk\u0142ad w Niemczech s\u0119dzia pocz\u0105tkuj\u0105cy zbli\u017ca si\u0119 do \u015bredniej pensji. W Polsce pensja s\u0119dziego jest w tym zakresie podw\u00f3jna. Jest wi\u0119c bardzo korzystne dla s\u0119dzi\u00f3w, aby dosta\u0107 si\u0119 do tego systemu.<\/p>\n Iustitia:<\/strong> \u017beby dosta\u0107 si\u0119 do tego systemu, przede wszystkim trzeba przej\u015b\u0107 bardzo d\u0142ug\u0105 edukacj\u0119 z szeregiem egzamin\u00f3w, wywiad\u00f3w \u015brodowiskowych, psychologicznych etc. Kazus niemiecki jest oczywi\u015bcie o tyle nietrafiony, \u017ce w ka\u017cdym landzie przyj\u0119to r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania. By\u0107 mo\u017ce w skali ca\u0142ego kraju s\u0105 tam landy, gdzie pocz\u0105tkuj\u0105cy s\u0119dzia – s\u0119dzia na pr\u00f3b\u0119 – zarabia oko\u0142o \u015bredniej, ale to bardzo szybko ulega znacz\u0105cej zmianie. Poza tym s\u0119dziowie polscy zarabiaj\u0105 mniej ni\u017c wielu prawnik\u00f3w innych profesji, jak notariusze, adwokaci. Wynagrodzenie s\u0119dziego w Polsce mie\u015bci si\u0119 w standardach Komisji Weneckiej, kt\u00f3ra zreszt\u0105 podaje nasze rozwi\u0105zanie za przyk\u0142ad. Wobec argumentu pana premiera nale\u017cy te\u017c zaznaczy\u0107, \u017ce s\u0119dziowie dyscyplinarni w S\u0105dzie Najwy\u017cszym b\u0119d\u0105 – zgodnie z now\u0105 ustaw\u0105 o SN – zarabiali 40 proc. wi\u0119cej ni\u017c pozostali s\u0119dziowie tego\u017c S\u0105du.<\/p>\n