Wielkanoc. A wi\u0119c jajka \u2013 symbol \u017cycia. Jajka, a wi\u0119c kury. Jestem wegank\u0105, wi\u0119c nie jem jajek \u2013 nawet na Wielkanoc. Ludzie pytaj\u0105: nawet od „szcz\u0119\u015bliwych kurek”? I daj\u0105 do zrozumienia, \u017ce to ju\u017c przesadne doktrynerstwo. Wtedy pytam, czy znaj\u0105 kur\u0119, kt\u00f3ra gdy przesta\u0142a si\u0119 ju\u017c nie\u015b\u0107, posz\u0142a na emerytur\u0119.
\n
\n\u201eWed\u0142ug ustale\u0144 G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Statystycznego z 2012 roku hodowla kur niosek stanowi 44 111 860 sztuk. Kury nie\u015bne produkuj\u0105 jaja spo\u017cywcze, po spadku nie\u015bno\u015bci s\u0105 oddawane do rze\u017ani i wykorzystywane w kierunku mi\u0119snym\u201d – czytam na portalu Rynek-Rolny.pl.<\/p>\n
A tak\u0105 wymian\u0119 my\u015bli przeczyta\u0142am na jednym z for\u00f3w internetowych:<\/p>\n
gregor: Jak w temacie, ile lat warto trzyma\u0107 kur\u0119? Zamierzam kupi\u0107 oko\u0142o 10 kur niosek na u\u017cytek w\u0142asny i ewentualnie dla obdarowania rodziny \ud83d\ude42 W jakim wieku kury nios\u0105 najwi\u0119cej jaj i kiedy efektywno\u015b\u0107 zaczyna spada\u0107?
\ndonald: Kury nioski najlepiej nios\u0105 przez pierwszy rok, w drugim roku te\u017c nios\u0105, ale ju\u017c por\u00f3wnywalnie mniej ni\u017c w tym pierwszym, tak\u017ce po drugim roku mo\u017cesz ju\u017c je wyrzuci\u0107.\n<\/p><\/blockquote>\nDalej w\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 inne osoby, dziel\u0105ce si\u0119 do\u015bwiadczeniami. Bo niekoniecznie trzeba \u201ewyrzuci\u0107\u201d po roku. B\u0119d\u0105 si\u0119 nie\u015b\u0107, ale gorzej, wi\u0119c warto dokupi\u0107 nowe, a stare jeszcze z rok poci\u0105gn\u0105\u0107 przed \u201ewyrzuceniem\u201d. Ta wymiana zda\u0144 dotyczy tzw. szcz\u0119\u015bliwych kurek czy – jak kto woli – \u201ewolnych\u201d albo \u201egrzebi\u0105cych\u201d.<\/p>\n
Kura, gdyby jej nie \u201ewyrzuca\u0107\u201d, \u017cyje od 10 do kilkunastu lat.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie, dla kury prze\u017cy\u0107 nawet tylko rok, ale w \u201eludzkich\u201d warunkach, to i tak lepiej, ni\u017c prze\u017cy\u0107 je w obozie koncentracyjnym, gdzie kilka tysi\u0119cy osobnik\u00f3w siedzi w klatkach, w kt\u00f3rych nie tylko nie mo\u017ce \u201egrzeba\u0107\u201d, ale nawet si\u0119 obr\u00f3ci\u0107. I w kt\u00f3rych zdzieraj\u0105 sobie nie tylko pi\u00f3ra, ale i sk\u00f3r\u0119, nie m\u00f3wi\u0105c o ranieniu \u0142ap o metalow\u0105 siatk\u0119, na kt\u00f3rej stoj\u0105. To te\u017c lepiej ni\u017c prze\u017cy\u0107 \u00f3w rok w tzw. chowie \u015bci\u00f3\u0142kowym, czyli w wielkiej hali, gdzie jest tysi\u0105ce osobnik\u00f3w, co powoduje u kur dezorientacj\u0119 i skrajny stres. Najcz\u0119\u015bciej nie wychodz\u0105 na dw\u00f3r, a po roku si\u0119 je \u201ewyrzuca\u201d.<\/p>\n
\u201eZu\u017cyte\u201d kury najcz\u0119\u015bciej trafiaj\u0105 do rze\u017ani, a potem do puszek dla kot\u00f3w i ps\u00f3w, bo s\u0105 zbyt marne, by przeznacza\u0107 je na mi\u0119so dla ludzi. Ale cz\u0119\u015b\u0107 umiera sama, od ran, ze stresu lub zadziobana. S\u0142ysza\u0142am te\u017c o innej metodzie \u201ewyrzucania\u201d kur, stosowanej w chowie klatkowym: do cz\u0119\u015bci hali, w kt\u00f3rej stoj\u0105 klatki ze \u201ezu\u017cytymi\u201d kurami, przestaje si\u0119 nosi\u0107 karm\u0119.<\/p>\n
Odk\u0105d do ludzi dotar\u0142o, jak wygl\u0105da ch\u00f3w klatkowy kur, ruszy\u0142o ich sumienie. Wykorzystali to hodowcy i handlowcy. Nawet w hipermarketach s\u0105 dzi\u015b jaja \u201ez wolnego wybiegu\u201d, z oznakowaniem \u201e0\u201d. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o bazarach, na kt\u00f3rych jajkami od \u201eszcz\u0119\u015bliwych\u201d lub \u201ewiejskich\u201d (jakby by\u0142y te\u017c hodowle \u201emiejskie\u201d) handluje si\u0119 z ci\u0119\u017car\u00f3wek wype\u0142nionych kartonowymi pojemnikami. A w wersji bardziej swojskiej siedzi \u201ebaba\u201d z koszykiem jaj, a gdy jej \u201ewyjd\u0105\u201d – idzie uzupe\u0142ni\u0107 zapas do ci\u0119\u017car\u00f3wki.<\/p>\n
Czy zastanawiali si\u0119 kiedy\u015b Pa\u0144stwo, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce raptem tylu hodowc\u00f3w przesz\u0142o na ten zdecydowanie dro\u017cszy i bardziej pracoch\u0142onny spos\u00f3b hodowania kur niosek? Mnie to nurtowa\u0142o. Od obro\u0144c\u00f3w zwierz\u0105t dowiedzia\u0142am si\u0119 o praktyce odkupowania jaj odrzucanych w skupie jako nietrzymaj\u0105cych norm: za du\u017ce, za ma\u0142e, za brudne. Takie cz\u0119sto nie maj\u0105 \u017cadnego stempla. Maj\u0105 za to zdecydowanie cz\u0119\u015bciej po dwa \u017c\u00f3\u0142tka. I o innej praktyce: hodowca \u201ekoncentracyjny\u201d rejestruje te\u017c hodowl\u0119 \u201eekologiczn\u0105\u201d kur – ma kurnik z wybiegiem na kilkana\u015bcie\u2013kilkadziesi\u0105t ptak\u00f3w. Jak ju\u017c dostanie ekologiczny certyfikat, nikt nie bada, z kt\u00f3rej hodowli – wolnowybiegowej czy koncentracyjnej \u2013 pochodzi konkretne jajko czy partia jaj.<\/p>\n
Trafi\u0142am – przez przypadek zreszt\u0105 \u2013 na stron\u0119 internetowego marketu spo\u017cywczego, gdzie mo\u017cna zamawia\u0107 zakupy z dostaw\u0105 do domu. W zak\u0142adce „produkty ekologiczne\u201d znalaz\u0142am jajka \u201eod szcz\u0119\u015bliwych kurek\u201d. A w zak\u0142adce \u201enabia\u0142\u201d \u2013 jajka \u201ezwyk\u0142e\u201d. Jedne i drugie pochodzi\u0142y od tego samego hodowcy. Oferowane w ogromnych ilo\u015bciach.<\/p>\n
Ludzka potrzeba czystego sumienia jest zaspokojona dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bci kupna jaj \u201eod szcz\u0119\u015bliwych kurek\u201d. A hodowcy mog\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jaj sprzeda\u0107 dro\u017cej. Same korzy\u015bci. Kury jako\u015b skorzysta\u0142y na tym mniej. Dalej s\u0142u\u017c\u0105 do znoszenia jaj, \u201ezu\u017cywaj\u0105 si\u0119\u201d po roku \u2013 dw\u00f3ch. Business is business.<\/p>\n
Mo\u017cna powiedzie\u0107: \u201eto tylko kury\u201d. Co one tam w tym kurzym m\u00f3\u017cd\u017cku wiedz\u0105?<\/p>\n
A kurzy m\u00f3\u017cd\u017cek ma\u0142y jest, owszem, ale pojemny. Na przyk\u0142ad jako istoty spo\u0142eczne s\u0105 bardzo podobne do ludzi – tak jak my rozpoznaj\u0105 i identyfikuj\u0105 miejsce w \u201ekolejce dziobania\u201d ok. 150 osobnik\u00f3w. To m.in. dlatego przebywanie w kilkutysi\u0119cznym stadzie jest dla nich tak wielkim, czasem \u015bmiertelnym stresem. Badania prowadzone na Facebooku stwierdzaj\u0105, \u017ce dok\u0142adnie tylu \u201eznajomych\u201d rozpoznajemy, niezale\u017cnie od tego, jak wielu zdo\u0142amy ich skolekcjonowa\u0107 na swoim koncie.<\/p>\n
Kury maj\u0105 sw\u00f3j j\u0119zyk \u2013 na razie naukowcy zidentyfikowali i odkryli znaczenie 24 rodzaj\u00f3w wydawanych przez nie odg\u0142os\u00f3w. Maj\u0105 r\u00f3\u017cne osobowo\u015bci. Potrafi\u0105 liczy\u0107: pi\u0119ciodniowe piskl\u0119ta, kt\u00f3rym zaprezentowano dwa zestawy przedmiot\u00f3w, a nast\u0119pnie zas\u0142oni\u0119to, by\u0142y w stanie skutecznie \u015bledzi\u0107, gdzie jest wi\u0119ksza \u201ekupka\u201d. Kwoka potrafi liczy\u0107 swoje piskl\u0119ta i wie, gdy kt\u00f3rego\u015b brakuje. Podejmuj\u0105c decyzje, kury opieraj\u0105 si\u0119 na wcze\u015bniejszych do\u015bwiadczeniach. Potrafi\u0105 powstrzyma\u0107 si\u0119 od natychmiastowego zjedzenia pokarmu, je\u015bli wiedz\u0105, \u017ce b\u0119dzie to premiowane \u201edok\u0142adk\u0105\u201d. S\u0105 zdolne do empatii: \u201ezara\u017caj\u0105 si\u0119\u201d stanem emocjonalnym towarzyszek. Potrafi\u0105 te\u017c oszukiwa\u0107, by odnie\u015b\u0107 korzy\u015b\u0107.<\/p>\n
Kura potrafi si\u0119 przywi\u0105za\u0107 do cz\u0142owieka, towarzyszy\u0107 mu, stawa\u0107 w jego obronie. Powsta\u0142a nawet ostatnio moda trzymania w blokach kur jako zwierz\u0105t towarzysz\u0105cych \u2013 jak pies czy kot. A mo\u017ce wr\u00f3ci\u0142a? W latach 50. ludzie, emigruj\u0105c ze wsi do miast, brali je czasem ze sob\u0105. Z dzieci\u0144stwa (w Warszawie) pami\u0119tam kur\u0119, kt\u00f3ra mieszka\u0142a nad nami, na trzecim pi\u0119trze, i podr\u00f3\u017cowa\u0142a wind\u0105. Czeka\u0142a, a\u017c kto\u015b b\u0119dzie wsiada\u0142, a lokatorzy podwozili j\u0105 na jej pi\u0119tro. Czasem je\u017adzi\u0142a sobie wind\u0105 dla przyjemno\u015bci. I towarzystwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201eZu\u017cyte\u201d kury najcz\u0119\u015bciej trafiaj\u0105 do rze\u017ani, a potem do puszek dla kot\u00f3w i ps\u00f3w, bo s\u0105 zbyt marne, by przeznacza\u0107 je na mi\u0119so dla ludzi.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":825,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/808"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=808"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":815,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/808\/revisions\/815"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/825"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}