Trybuna\u0142 Konstytucyjny, S\u0105d Najwy\u017cszy, s\u0105dy powszechne \u2013 wszystkie doczeka\u0142y si\u0119 ju\u017c \u201edobrej zmiany\u201d. Przynajmniej ustawowej. A s\u0105downictwo administracyjne jako\u015b \u201edobra zmiana\u201d omija.
\n
\nA\u017c dziw bierze, bo to ono s\u0105dzi spory obywateli z w\u0142adz\u0105 \u2013 t\u0105 lokaln\u0105 i t\u0105 centraln\u0105, tam, gdzie chodzi o decyzje administracyjne. Na przyk\u0142ad decyzje ministra czy wojewody. W\u0142a\u015bnie w\u0142adza PiS przegra\u0142a siedem spraw przed Wojew\u00f3dzkim S\u0105dem Administracyjnym w Gda\u0144sku. S\u0105d uchyli\u0142 tzw. zarz\u0105dzenie zast\u0119pcze wojewody, kt\u00f3ry \u2013 wbrew w\u0142adzom samorz\u0105dowym \u2013 \u201ezdekomunizowa\u0142\u201d siedem gda\u0144skich ulic. W tym ul. D\u0105browszczak\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 przechrzci\u0142 na Lecha Kaczy\u0144skiego. S\u0119dziowie Jacek Hyla (delegowany z Naczelnego S\u0105du Administracyjnego) i Alina Dominiak orzekli, \u017ce je\u015bli wojewoda ingeruje w dziedziny, kt\u00f3re ustawowo i konstytucyjnie nale\u017c\u0105 do samorz\u0105du lokalnego \u2013 a tak\u0105 jest nadawanie nazw ulicom \u2013 to musi to by\u0107 ingerencja uzasadniona, konieczna i proporcjonalna do usprawiedliwionego spo\u0142ecznie celu. A tak w tym przypadku nie by\u0142o. Wojewoda zapewne odwo\u0142a si\u0119 do NSA.<\/p>\n
Ma\u0142o prawdopodobne, by PiS odpu\u015bci\u0142 sobie \u201edobr\u0105 zmian\u0119” w s\u0105dach administracyjnych. To, \u017ce wszyscy \u2013 w tym s\u0119dziowie tych s\u0105d\u00f3w \u2013 si\u0119 jej spodziewaj\u0105, wisi jak miecz Damoklesa. I mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 tzw. efekt mro\u017c\u0105cy u s\u0119dzi\u00f3w: lepiej z w\u0142adz\u0105 nie zadziera\u0107, bo przyjdzie \u201edobra zmiana\u201d.<\/p>\n
Orzecznictwo NSA w sprawach wa\u017cnych dla w\u0142adzy mo\u017cna ocenia\u0107 w\u0142a\u015bnie w kategoriach takiego \u201eefektu mro\u017c\u0105cego\u201d. Na przyk\u0142ad o ile WSA w Warszawie wstrzyma\u0142 wykonanie zarz\u0105dzenia ministra kultury Piotra Gli\u0144skiego o po\u0142\u0105czeniu muze\u00f3w Westerplatte i II Wojny \u015awiatowej (to by\u0142 pretekst do zmiany kierownictwa Muzeum II Wojny), o tyle NSA uchyli\u0142 to wstrzymanie, uznaj\u0105c, \u017ce zarz\u0105dzenie ministra to akt wewn\u0119trzy, kt\u00f3rego s\u0105dy administracyjne w og\u00f3le nie mog\u0105 ocenia\u0107. Czyli zszed\u0142 z linii strza\u0142u. To samo by\u0142o w sprawie zarz\u0105dzenia ministra \u015brodowiska Jana Szyszki w sprawie wycinki Puszczy Bia\u0142owieskiej: akt wewn\u0119trzny, nie podlega kontroli. Pomijaj\u0105c ju\u017c ca\u0142y kontekst polityczny obu spraw, to po prostu niebezpieczne, je\u015bli s\u0105d sam zaw\u0119\u017ca swoj\u0105 kontrol\u0119 nad w\u0142adz\u0105 wykonawcz\u0105. To nie tylko samoubezw\u0142asnowolnienie. To rozstrzygni\u0119cie maj\u0105ce daleko id\u0105ce konsekwencje dla pa\u0144stwa – cz\u0119\u015b\u0107 akt\u00f3w w\u0142adzy wykonawczej nie podlega w og\u00f3le jakiejkolwiek zewn\u0119trznej, niezale\u017cnej kontroli.<\/p>\n
Po wyroku WSA w Gda\u0144sku do NSA trafi kolejna wra\u017cliwa dla PiS sprawa: dekomunizacja ulic. A tak naprawd\u0119 podzia\u0142u w\u0142adzy pomi\u0119dzy samorz\u0105dow\u0105 (jeszcze przez PiS nieprzej\u0119t\u0105) a centraln\u0105. I zakres kontroli w\u0142adzy centralnej nad samorz\u0105dow\u0105.<\/p>\n
A s\u0119dziowie NSA czekaj\u0105: przyjdzie do nich \u201edobra zmiana\u201d czy nie?<\/p>\n
Ju\u017c cz\u0119\u015bciowo ich dopad\u0142a: jak obliczy\u0142 portal OKO.press, 22 na 105 s\u0119dzi\u00f3w orzekaj\u0105cych dzi\u015b w NSA osi\u0105gn\u0119\u0142o lub w najbli\u017cszym czasie osi\u0105gnie nowy, obni\u017cony wiek spoczynku. S\u0119dziowie NSA, kt\u00f3rzy nie tak dawno zdali sobie spraw\u0119, \u017ce nowa ustawa o S\u0105dzie Najwy\u017cszym w kwestii wieku emerytalnego dotyczy tak\u017ce ich, nie wiedz\u0105, jak si\u0119 zachowa\u0107: prosi\u0107 prezydenta \u2013 a wi\u0119c przedstawiciela w\u0142adzy wykonawczej – by pozwoli\u0142 im orzeka\u0107 dalej, czy nie prosi\u0107, uznaj\u0105c, \u017ce przepis, kt\u00f3ry ich do tego zmusza, jest sprzeczny z zasad\u0105 niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w i niezawi\u0142o\u015bci s\u0119dzi\u00f3w.<\/p>\n
Wszelkie mo\u017cliwe cia\u0142a – od Komisji Weneckiej, OBWE, Komisji Europejskiej, przez S\u0105d Najwy\u017cszy, KRS sprzed \u201edobrej zmiany\u201d, samorz\u0105dy zawod\u00f3w prawniczych, organizacje s\u0119dziowskie polskie i mi\u0119dzynarodowe, organizacje pozarz\u0105dowe zajmuj\u0105ce si\u0119 kwestiami pa\u0144stwa prawa i praw cz\u0142owieka, po sejmowych i senackich ekspert\u00f3w Biura Legislacyjnego \u2013 wszystkie stwierdzi\u0142y, \u017ce pisowskie \u201ereformy\u201d s\u0105downictwa \u0142ami\u0105 standardy pa\u0144stwa prawa.<\/p>\n
Ale s\u0119dziowie NSA si\u0119 zastanawiaj\u0105. A w sekretariacie NSA le\u017c\u0105 \u2013 dla ch\u0119tnych \u2013 druki do wype\u0142nienia, gdyby kto\u015b zdecydowa\u0142 si\u0119 wyst\u0105pi\u0107 do prezydenta o pozwolenie na orzekanie. Jak si\u0119 dowiedzia\u0142am, druk sformu\u0142owano tak, by nie urazi\u0107 godno\u015bci s\u0119dziego, kt\u00f3ry chcia\u0142by go z\u0142o\u017cy\u0107. Kancelaria prezydenta podobno daje nieoficjalne sygna\u0142y, \u017ce \u015bmia\u0142o mog\u0105 te wnioski sk\u0142ada\u0107 \u2013 nie b\u0119d\u0105 odrzucane. Tylko je\u015bli je z\u0142o\u017c\u0105, wezm\u0105 tym samym udzia\u0142 w niekonstytucyjnym procederze. Podobnie jak Pierwsza Prezes SN Ma\u0142gorzata Gersdorf, je\u015bli zwo\u0142a posiedzenie niekonstytucyjnie obsadzonej KRS.<\/p>\n
W nowy wiek stanu spoczynku wejdzie te\u017c urz\u0119duj\u0105cy prezes NSA Marek Zirk-Sadowski. Swojego czasu, jako p.o. prezesa, d\u0142ugo czeka\u0142 na nominacj\u0119 prezydenta Andrzeja Dudy, bo poprzedni \u2013 Roman Hauser \u2013 zosta\u0142 wybrany do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego i jest w\u015br\u00f3d tych s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rych do dzi\u015b prezydent Duda nie zaprzysi\u0105g\u0142, zaprzysi\u0119gaj\u0105c na ich miejsca dubler\u00f3w.<\/p>\n
By\u0107 mo\u017ce s\u0119dziowie czekaj\u0105, co zrobi prezes Zirk-Sadowski. Jaki wyznaczy standard?<\/p>\n
A prezes Zirk-Sadowski w sprawie \u201ereformy\u201d wymiaru sprawiedliwo\u015bci prezentuje postaw\u0119 niekonfrontacyjn\u0105 wobec w\u0142adzy wykonawczej. W odr\u00f3\u017cnieniu od prezes Gersdorf nie wypowiada si\u0119 publicznie na ich temat. NSA nie sporz\u0105dza\u0142 \u017cadnych opinii na temat projekt\u00f3w ustaw dotycz\u0105cych s\u0105downictwa. A prezes Zirk-Sadowski zosta\u0142 w grudniu utrwalony w materiale \u201eFakt\u00f3w\u201d TVN, jak stoi z kieliszkiem w r\u0119ku, gaw\u0119dz\u0105c z Jaros\u0142awem Kaczy\u0144skim podczas \u201elampki szampana\u201d, jak\u0105 PiS zorganizowa\u0142 w Sejmie z okazji uzyskania \u2013 w grudniu zesz\u0142ego roku – wotum zaufania dla rz\u0105du Mateusza Morawieckiego. T\u0142umaczy\u0142 potem, \u017ce to by\u0142 przypadek, po prostu szed\u0142 w kuluarach Sejmu i natkn\u0105\u0142 si\u0119 na \u015bwi\u0119tuj\u0105cych. Mo\u017ce wykorzysta\u0142 ten przypadek do wysondowania, czy szykuje si\u0119 \u201edobra zmiana\u201d tak\u017ce w NSA?<\/p>\n
By\u0107 mo\u017ce to, i\u017c ona do tej pory nie nast\u0105pi\u0142a, s\u0105downictwo administracyjne zawdzi\u0119cza w\u0142a\u015bnie prezesowi Zirk-Sadowskiemu i jego niekonfrontacyjnej postawie. Gorzej, je\u015bli ta niekonfrontacyjna postawa przenosi si\u0119 na orzecznictwo s\u0105du w postaci unikania dra\u017cnienia w\u0142adzy.<\/p>\n
PiS nie odpu\u015bci sobie s\u0105d\u00f3w administracyjnych. Tam te\u017c b\u0119dzie \u201edobra zmiana\u201d, wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej. Pytanie, czy wezm\u0105 j\u0105 na siebie s\u0119dziowie, nie nara\u017caj\u0105c si\u0119 orzecznictwem, czy te\u017c PiS b\u0119dzie jej musia\u0142 dokona\u0107 \u2013 jak w S\u0105dzie Najwy\u017cszym czy KRS \u2013 w\u0142asnymi r\u0119kami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
PiS nie odpu\u015bci sobie s\u0105d\u00f3w administracyjnych.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":843,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/838"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=838"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":845,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/838\/revisions\/845"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/siedlecka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}