Tu rozmawiam<\/a> na ten temat ze znawc\u0105 Rosji, prezesem polskiego Pen Clubu Adamem Pomorskim.<\/p>\n\n\n\nNaturalnie, nie tylko maszyna narracyjna Kremla produkuje takie wrzutki do demokratycznej debaty publicznej, bo te\u017c antyliberalne od\u0142amy prawos\u0142awia, katolicyzmu czy protestantyzmu, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o islamie. Trzeba to dostrzega\u0107 i reagowa\u0107. Zachodnie raporty potwierdzaj\u0105, \u017ce kremlowscy hakerzy usi\u0142uj\u0105 wygrywa\u0107 wybory w zachodnich demokracjach, wspieraj\u0105c w nich kandydat\u00f3w skrajnie prawicowych lub uderzaj\u0105cych w UE i NATO.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei w samej Rosji rywale polityczni Putina s\u0105 zabijani. Tak samo jak dziennikarze \u015bledczy. By\u0107 mo\u017ce Anna Politkowskaja zgin\u0119\u0142a z r\u0119ki nas\u0142anych na ni\u0105 Czeczen\u00f3w Kadyrowa lub czyich\u015b innych, jednak wci\u0105\u017c nie wiemy, kto zleci\u0142 morderstwo i dlaczego. Zatem wolno i trzeba pyta\u0107: jaki masz stosunek do pr\u00f3by otrucia Aleksieja Nawalnego; wierzysz zaprzeczeniom Kremla, czy widzisz wci\u0105\u017c ten sam schemat dzia\u0142ania rosyjskich s\u0142u\u017cb specjalnych?<\/p>\n\n\n\n
Czy takie pytania to pr\u00f3by sprowadzania dyskusji do absurdu? Nie. S\u0105 uzasadnione historycznie, politycznie i moralnie. To samo dotyczy hitleryzmu i jego metod pozyskiwania poparcia spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n
To nie ten, kto stawia te pytania lub snuje takie analogie, przegrywa w dyskusji, tylko ten, kto unika rzeczowej odpowiedzi i refleksji nad nasz\u0105 histori\u0105 i czasem obecnym. Historia si\u0119 mo\u017ce nie powtarza, ale powtarzaj\u0105 si\u0119 metody walki o w\u0142adz\u0119 przy pomocy k\u0142amstw, znies\u0142awiania i oczerniania przeciwnik\u00f3w, teorii spiskowych, a w ko\u0144cu przemocy.<\/p>\n\n\n\n
Te chwyty maj\u0105 broni\u0107 przed zarzutem, \u017ce si\u0119 jest u\u017cytecznym idiot\u0105 Putina lub admiratorem Hitlera, czyli \u017ce si\u0119 popiera ich ideologie lub z nimi sympatyzuje. Ale\u017c nie, nie jestem u\u017cytecznym idiot\u0105 Putina lub chwalc\u0105 Hitlera – brzmi wykr\u0119t – tylko uwa\u017cam, \u017ce kto\u015b, kto nie zgadza si\u0119 we wszystkim z krytykami Putina czy Hitlera, nie staje si\u0119 od razu putinist\u0105 czy hitlerowcem.<\/p>\n\n\n\n
W wersji drwi\u0105cej obrona polega na odwracaniu kota ogonem: czy zarzucisz sympati\u0119 do Hitlera organizatorom kampanii antynikotynowych lub prowegetaria\u0144skich, bo Hitler by\u0142 przeciwnikiem palenia i wegetarianinem? Albo: czy zarzucisz sympati\u0119 do Putina aktywistkom praw kobiet, bo Putin (cho\u0107 dzi\u015b promuje ultrakonserwatywne prawos\u0142awie) to jednak nie zakaza\u0142 aborcji (cho\u0107 zakaza\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stw homoseksualnych)?<\/p>\n\n\n\n
Naturalnie, \u017ce wegetarian, ekolog\u00f3w, dzia\u0142aczy praw zwierz\u0105t nie mo\u017cna wrzuca\u0107 do wora z neonazistami. A czuj\u0105cych mi\u0119t\u0119 do putinowskiego despotyzmu do wora ze stalinistami, kt\u00f3rzy chcieliby odbudowa\u0107 ZSRR i reaktywowa\u0107 obozy pracy niewolniczej. Ale powinni\u015bmy wiedzie\u0107, czy i jakie elementy hitleryzmu czy putinizmu akceptuj\u0105 dzi\u015b ich zwolennicy.<\/p>\n\n\n\n
Co im si\u0119 podoba, a co nie? Jaki maj\u0105 stosunek do wykorzystywania antysemityzmu i niech\u0119ci do mniejszo\u015bci narodowych czy seksualnych w walce o w\u0142adz\u0119, do idei wy\u017cszo\u015bci bia\u0142ej rasy, likwidacji si\u0142\u0105 opozycji politycznej i niezale\u017cno\u015bci kultury od rz\u0105du? Czy poci\u0105ga ich walka z bezrobociem metod\u0105 militaryzacji gospodarki i spo\u0142ecze\u0144stwa?<\/p>\n\n\n\n
A co mo\u017ce si\u0119 podoba\u0107 zwolennikom putinizmu? Agresywna polityka zagraniczna, retoryka walki z dominacj\u0105 Zachodu, z rzekom\u0105 zgnilizn\u0105 moraln\u0105, dekadencj\u0105 i bezbo\u017cnictwem, kt\u00f3re Zach\u00f3d przywlek\u0142 do by\u0142ych demokracji ludowych, aby je rozbroi\u0107 kulturowo i zaku\u0107 w neokolonialne („neoliberalne”) kajdany? A mo\u017ce podoba si\u0119 kontrola polityczna Kremla nad gospodark\u0105 i prawem lojalnych wobec niego przedsi\u0119biorc\u00f3w do zbijania astronomicznych fortun? Taka\u017c kontrola nad wyborami, mediami i organizacjami spo\u0142ecznymi, u\u0142atwiaj\u0105ca koncentracj\u0119 w\u0142adzy w r\u0119kach Kremla?<\/p>\n\n\n\n
Samoobronne chwyty retoryczne nie zablokuj\u0105 stawiania tych pyta\u0144. Za to daj\u0105ce si\u0119 zweryfikowa\u0107 odpowiedzi na takie pytania pomog\u0105 nam wyrobi\u0107 sobie zdanie, czy mamy do czynienia z admiratorami polityki Hitlera lub\/i Putina, czy nie. W tym sensie postawienie pytania, czy nie dostrzega si\u0119 podobie\u0144stwa mi\u0119dzy polityk\u0105 nazist\u00f3w wobec wsp\u00f3\u0142obywateli pochodzenia \u017cydowskiego a polityk\u0105 ultraprawicowych wsp\u00f3\u0142czesnych populist\u00f3w wobec wsp\u00f3\u0142obywateli o innej ni\u017c dominuj\u0105ca orientacji seksualnej – ma sens. Merytoryczny (zbie\u017cno\u015b\u0107 metod) i ostrzegawczy (mo\u017cliwe skutki). Bo nie wolno k\u0142a\u015b\u0107 uszu po sobie. Tu nie chodzi tylko o histori\u0119, tu chodzi o prawa, a czasem o \u017cycie wsp\u00f3\u0142obywateli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nawet Rados\u0142aw Sikorski, cz\u0142owiek bywa\u0142y w \u015bwiecie i racjonalny w polityce, pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 tym chwytem. S\u0105 w modzie dwa zwroty, oba \u0142aci\u0144skie, klony najbardziej znanego „reductio ad absurdum” (sprowadzenie czego\u015b do absurdu).<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":11090,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11050"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11050"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11050\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11093,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11050\/revisions\/11093"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11090"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11050"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11050"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11050"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}