Ogl\u0105daj\u0105c sceny walk ulicznych w Chile po \u015bmierci gen. Pinocheta, przypomnia\u0142em sobie, jak moi przyjaciele Chilijczycy,muzycy, plastycy i aktorzy, polityczni uciekinierzy spod dyktatury, naturalnie socjali\u015bci – kto inny m\u00f3g\u0142 trafi\u0107 pod opiek\u0119 Polski Ludowej w latach 70? – opowiadali mi o tym, co prze\u017cyli podczas tamtej ,,nocy genera\u0142\u00f3w”. Razem z innymi polskimi studentami s\u0142ucha\u0142em tych opowie\u015bci ze \u015bci\u015bni\u0119tym gard\u0142em. Solidaryzowa\u0142em si\u0119 z\u00a0emigrantami ca\u0142kowicie. Potem opowiadali\u015bmy im, jak jest u nas: o rodz\u0105cej si\u0119 demokratycznej opozycji, o cenzurze, fa\u0142szowaniu historii, k\u0142opotach \u017cycia codziennego. Nie bardzo wiedzieli, co z tym zrobi\u0107, bo z jednej strony nam wierzyli, jak to ideowi\u00a0m\u0142odzi m\u0142odym, a z drugiej poczuwali si\u0119 do lojalno\u015bci wobec re\u017cimu, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 ich na utrzymanie. Z tym dylematem dotrwali do czasu Solidarno\u015bci.<\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 jeszcze przed 13 grudnia ,,zdradzi\u0142a” Polsk\u0119 Ludow\u0105 i wspomaga\u0142a Solidarno\u015b\u0107. Jeden z tych Chilijczyk\u00f3w odwiedzi\u0142 mnie kiedy\u015b w kwaterze Solidarno\u015bci w Przemy\u015blu, zakasa\u0142 r\u0119kawy i pomaga\u0142 nam w drukowaniu niecenzurowanego biuldetynu na zwi\u0105zkowym powielaczu. Po 13 grudnia kontakty si\u0119 urwa\u0142y – i my, i oni bali\u015bmy si\u0119, \u017ceby si\u0119 niechc\u0105cy nie wystawi\u0107 nawzajem na niebezpiecze\u0144stwo ze strony SB – ale w ko\u0144cu ca\u0142a ta grupa opu\u015bci\u0142a Polsk\u0119 – emigrowa\u0142a gdzie\u015b dalej, zwykle do Francji. Kraj\u00f3w demokracji ludowej jednak mieli ju\u017c do\u015b\u0107. Potem wracali do Chile. Jeden, ten od powielacza, zrobi\u0142 wielk\u0105 karier\u0119 w przemy\u015ble filmowym. Teraz pewno ciesz\u0105 si\u0119 ze \u015bmierci genera\u0142a.<\/p>\n
Przypominam sobie te\u017c polskie dyskusje o Pinochecie i rodzaj osobliwej mi\u0142o\u015bci, jak\u0105 pa\u0142a\u0142a do\u0144 grupa inteligentnych publicyst\u00f3w konserwatywnych. Jeden z nich chcia\u0142 osobi\u015bcie wr\u0119czy\u0107 Pinochetowi ryngraf z Matk\u0105 Bo\u017c\u0105 Cz\u0119stochowsk\u0105 jako dar wdzi\u0119czno\u015bci za uratowanie Chile przed losem satelity Sowiet\u00f3w i Kuby w Ameryce \u0141aci\u0144skiej.Jak to? pomy\u015bla\u0142em. Takie wotum oznacza\u0142oby po\u015brednio rogrzeszenie genera\u0142a Jaruzelskiego. Cel polityczny – co z tego, \u017ce ca\u0142kiem inny w Chile i Polsce 1981 roku – u\u015bwi\u0119ca\u0142by \u015brodki. Nie mo\u017cna pochwala\u0107 czy cho\u0107by milcz\u0105co akceptowa\u0107 tortur i zabijania bez sprawiedliwego s\u0105du ludzi uznanych za wrog\u00f3w pa\u0144stwa. Pod tym wzgl\u0119dem konto gen. Pinocheta jest du\u017co bardziej obci\u0105\u017cone ni\u017c gen. Jaruzelskiego, ale problem moralnej winy i politycznej odpowiedzialno\u015bci pozostaje. Z drugiej strony interwencja Pinocheta mia\u0142a podstawy, jakich nie mia\u0142 stan wojenny w Polsce: Chile naprawd\u0119 grozi\u0142a anarchia i wojna domowa, Polsce – nie. Jak\u0105\u015b cz\u0119\u015b\u0107 tej winy obaj zmazali, nie blokuj\u0105c – cho\u0107 wci\u0105\u017c mogli – nadej\u015bcia demokracji. Ale bilans ko\u0144cowy przez krew przelan\u0105 w Chile i Polsce po tych\u00a0puczach wojskowych nigdy nie b\u0119dzie pozytywny. Gdybym by\u0142 Chilijczykiem, nie skaka\u0142bym z rado\u015bci po \u015bmierci Pinocheta, ale te\u017c bym mu nie dzi\u0119kowa\u0142. Miejsce takich jak on jest w czy\u015b\u0107cu pami\u0119ci zbiorowej. Tak d\u0142ugo, a\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 spojrzy na nich inaczej ni\u017c pokolenie ofiar – je\u015bli spojrzy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ogl\u0105daj\u0105c sceny walk ulicznych w Chile po \u015bmierci gen. Pinocheta, przypomnia\u0142em sobie, jak moi przyjaciele Chilijczycy,muzycy, plastycy i aktorzy, polityczni uciekinierzy spod dyktatury, naturalnie socjali\u015bci – kto inny m\u00f3g\u0142 trafi\u0107 pod opiek\u0119 Polski Ludowej w latach 70? – opowiadali mi o tym, co prze\u017cyli podczas tamtej ,,nocy genera\u0142\u00f3w”. Razem z innymi polskimi studentami s\u0142ucha\u0142em tych […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}