To te\u017c moja osobista rocznica. Stan wojenny, czyli pucz zbrojny maj\u0105cy zniszczy\u0107 Solidarno\u015b\u0107 i uratowa\u0107 system autorytarny, to by\u0142o do\u015bwiadczenie mojego pokolenia. Na w\u0142asnej sk\u00f3rze, cz\u0119sto dos\u0142ownie, uczyli\u015bmy si\u0119, \u017ce ten system nie ma hamulc\u00f3w, gdy w oczy zagl\u0105da mu ostateczny upadek.\u00a0<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Przecie\u017c puczy\u015bci wiedzieli, \u017ce moralnie ju\u017c si\u0119 z tego nie podnios\u0105. Mog\u0105 zniszczy\u0107 infrastruktur\u0119 instytucjonaln\u0105, uwi\u0119zi\u0107 przyw\u00f3dc\u00f3w i dzia\u0142aczy, posia\u0107 strach, wymusi\u0107 pos\u0142uch zastraszonych, zmilitaryzowa\u0107 pa\u0144stwo, zmobilizowa\u0107 nomenklatur\u0119 i jej klient\u00f3w do poparcia, ale naga przemoc wobec w\u0142asnego spo\u0142ecze\u0144stwa definitywnie odbiera mandat do rz\u0105dzenia krajem autorom i gorliwym egzekutorom zamachu stanu. Przemoc mo\u017ce zdusi\u0107, zamrozi\u0107 konflikt, ale nie mo\u017ce go rozwi\u0105za\u0107. Mo\u017ce podtrzyma\u0107 na d\u0142u\u017cej lub na kr\u00f3cej rozpadaj\u0105cy si\u0119 system, ale nie przywr\u00f3ci mu wiarygodno\u015bci ani atrakcyjno\u015bci w oczach zaatakowanej cz\u0119\u015bci narodu.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Przemoc jest skuteczna dora\u017anie, ale bezsilna na d\u0142ug\u0105 met\u0119. Niszczy wi\u0119\u017a spo\u0142eczn\u0105, identyfikacj\u0119 z pa\u0144stwem i jego instytucjami, ch\u0119\u0107 do udzielania si\u0119 w \u017cyciu publicznym. Odbiera nadziej\u0119 na normalno\u015b\u0107, wyzwala najgorsze emocje: m\u015bciwo\u015b\u0107 atakuj\u0105cych, za\u0142atwianie osobistych porachunk\u00f3w, oportunistyczn\u0105 deprawacj\u0119 moraln\u0105, polityczn\u0105 korupcj\u0119 wymiaru sprawiedliwo\u015bci, komunikowania si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, edukacji i kultury. Komisarze polityczni zast\u0119puj\u0105 szanowane autorytety w podstawowych dziedzinach funkcjonowania pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa. Totalna niekompetencja lojalist\u00f3w przemocy i propagandy sypie piach w tryby administracji i gospodarki.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Pucz Jaruzelskiego zablokowa\u0142 reformy polityczne i gospodarcze na siedem d\u0142ugich lat, pog\u0142\u0119biaj\u0105c zap\u00f3\u017anienie cywilizacyjne Polski. Gdy puczy\u015bci i ich zwolennicy zmienili kurs, godz\u0105c si\u0119 na rozmowy z os\u0142abion\u0105, ale wci\u0105\u017c aktywn\u0105 opozycj\u0105, kraj by\u0142 w g\u0142\u0119bokim kryzysie, go\u0142ym okiem widocznym nawet dla lojalist\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna spekulowa\u0107, czy gdyby Jaruzelski zamiast po zamach stanu si\u0119gn\u0105\u0142 po inne \u015brodki w konfrontacji z ruchem Solidarno\u015bci, przed\u0142u\u017cy\u0142by \u017cycie ,,realnemu socjalizmowi\u2019\u2019 w jego polskim wydaniu. Wybieraj\u0105c przemoc, przes\u0105dzi\u0142 o dalszym biegu wydarze\u0144, kt\u00f3rych efektem by\u0142o rozmontowanie systemu autorytarnego i zast\u0105pienie go demokratycznym. Nie jestem jednak fanem ,,historii alternatywnej\u2019\u2019. Szanuj\u0119 \u00a0i komentuj\u0119 fakty.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Jaruzelski pozostanie w mojej ocenie negatywn\u0105 postaci\u0105 naszej historii z powod\u00f3w, o kt\u00f3rych napisa\u0142em wy\u017cej: pokaza\u0142 Polakom, \u017ce realny i uzasadniony trosk\u0105 o przysz\u0142o\u015b\u0107 kraju konflikt mo\u017cna zdusi\u0107 si\u0142\u0105. Da\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwu lekcj\u0105 autorytaryzmu w mundurze. Mia\u0142 udzia\u0142 w haniebnych wydarzeniach: zd\u0142awieniu czechos\u0142owackiej pr\u00f3by demokratyzacji ,,realnego socjalizmu\u2019\u2019, grudniowej masakrze robotnik\u00f3w Wybrze\u017ca, antysemickiej czystce roku 1968. By\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 i podpor\u0105 systemu autorytarnego. Przez d\u0142ugie lata po upadku PRL utrzymywa\u0142 popularno\u015b\u0107 w sonda\u017cach raczej za wprowadzenie stanu wojennego ni\u017c za zgod\u0119 na prze\u0142omowy Okr\u0105g\u0142y St\u00f3\u0142 i lojaln\u0105 akceptacj\u0119 zmian, do kt\u00f3rych tamte bezprecedensowe w bloku radzieckim rozmowy doprowadzi\u0142y.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Nie obra\u017cam si\u0119 za poparcie dla puczu w sporej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Cho\u0107 nie by\u0142 mi mi\u0142y widok ludzi beztrosko pla\u017cuj\u0105cych nas Sanem, gdy zwolniono mnie z p\u00f3\u0142rocznego internowania w Bieszczadach i wpisano na kilka lat na \u00f3wczesn\u0105\u00a0czarn\u0105 list\u0119 obj\u0119tych zakazem pracy w pa\u0144stwowych (czyli prawie wszystkich) instytucjach. Dotkliwa dla mnie represja to jednak nic w por\u00f3wnaniu z losem pomordowanych g\u00f3rnik\u00f3w ,,Wujka\u2019\u2019 czy wieloletnimi wyrokami wi\u0119zienia dla wielu przyw\u00f3dc\u00f3w, dzia\u0142aczy, zwolennik\u00f3w Solidarno\u015bci i \u00f3wczesnej antykomunistycznej opozycji politycznej. <\/p>\n\n\n\n
Dostrzegam, \u017ce poparcie dla puczu mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 r\u00f3\u017cnie: zm\u0119czeniem ,,karnawa\u0142em\u2019\u2019 Solidarno\u015bci, kt\u00f3remu nie towarzyszy\u0142a poprawa poziomu \u017cycia, oficjaln\u0105 partyjno-rz\u0105dow\u0105 propagand\u0105 strasz\u0105c\u0105 wojn\u0105 domow\u0105 i t\u0105 szeptan\u0105, strasz\u0105c\u0105 dodatkowo interwencj\u0105 sowieck\u0105 (nie musieli ,,wchodzi\u0107\u2019\u2019, mieli bazy i garnizony w Polsce), niezrozumieniem cel\u00f3w ruchu Solidarno\u015bci lub zwyczajn\u0105 oboj\u0119tno\u015bci\u0105 na jego has\u0142a i przes\u0142anie.\u00a0Zgadzam si\u0119 z Rakowskim, \u017ce dla wielu cz\u0142onk\u00f3w i sympatyk\u00f3w PZPR, ,,zn\u0119canie si\u0119\u2019\u2019 nad parti\u0105 by\u0142o jak zn\u0119canie si\u0119 nad w\u0142asnym \u017cyciem, ale dla mnie nie by\u0142o, bo do niej nie nale\u017ca\u0142em, tylko z ni\u0105 pokojowo walczy\u0142em na demokratyczne argumenty. <\/p>\n\n\n\n
Solidarno\u015b\u0107 u szczytu dzia\u0142ania skupi\u0142a blisko 10 mln ludzi, ogromnie wielu, ale po relegalizacji ju\u017c tylko ok. miliona. \u00a0W historycznych wyborach\u00a04 czerwca g\u0142osowa\u0142o zaledwie 62,3 proc. Woleli zosta\u0107 w domu, gdy po raz pierwszy od czterech dekad mogli decydowa\u0107 o tym, kto b\u0119dzie nimi rz\u0105dzi\u0142. Oczywi\u015bcie nie znikn\u0119li te\u017c ludzie zwi\u0105zani z PRL interesami osobistymi i sentymentem, kt\u00f3rych trybun\u0105 sta\u0142o si\u0119 po zmianie ustroju ,,Nie\u2019\u2019 Jerzego Urbana. W swoim apogeum monopartia, ko\u015bciec PRL, liczy\u0142a 3 mln cz\u0142onk\u00f3w, po\u00a013 grudnia\u00a0straci\u0142a (zaledwie?) nieca\u0142y milion.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Lekcja autorytarna to najgorsza spu\u015bcizna po Jaruzelskim. Aktywni w dobrej sprawie Polacy zostali potraktowani przez w\u0142adz\u0119 z wojskowego i milicyjnego buta. Takiego do\u015bwiadczenia si\u0119 nie zapomina, nie da si\u0119 na nim zbudowa\u0107 niczego trwa\u0142ego i pozytywnego, mo\u017cna tylko wymusi\u0107 g\u0142uche milczenie i \u015blepe pos\u0142usze\u0144stwo. Tak zatomizowane i podzielone spo\u0142ecze\u0144stwo mo\u017ce trwa\u0107, ale nie mo\u017ce si\u0119 swobodnie i tw\u00f3rczo rozwija\u0107. Jak to si\u0119 ma do obecnego czasu, w kt\u00f3rym demokracja pasuje si\u0119 z wsp\u00f3\u0142czesnym autorytaryzmem?<\/p>\n\n\n\n
Rz\u0105dy z wolnego demokratycznego wyboru te\u017c mog\u0105 ulec pokusie autorytarnej. Pokusie przemocy\u00a0jako metody duszenia konfliktu, z kt\u00f3rym sobie nie radz\u0105, lub z pokus\u0105 utrzymania si\u0119 u w\u0142adzy za wszelk\u0105 cen\u0119. Mamy tego \u015bwie\u017ce przyk\u0142ady u nas, w Europie, w USA. <\/p>\n\n\n\n
Otwarta praworz\u0105dna demokracja zmaga si\u0119 dzi\u015b z wrogami od zewn\u0105trz i od wewn\u0105trz. Z\u0142owroga idea rz\u0105d\u00f3w twardej r\u0119ki zn\u00f3w wydaje si\u0119 wielu ludziom celem u\u015bwi\u0119caj\u0105cym \u015brodki. Umy\u015blnie stwarzany i podsycany konflikt i podzia\u0142 w spo\u0142ecze\u0144stwie zn\u00f3w staje si\u0119 kusz\u0105c\u0105 metod\u0105 sprawowania w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n
Prawdziwi, a dzi\u015b politycznie niepoprawni dla obecnej w\u0142adzy, bohaterowie s\u0105 znies\u0142awiani, lansowani s\u0105 antykomuni\u015bci ostatniej godziny, kt\u00f3rzy obudzili si\u0119 po upadku komunizmu. Na wolno\u015b\u0107 powo\u0142uj\u0105 si\u0119 zamordy\u015bci, zaw\u0142aszczone media k\u0142ami\u0105 i manipuluj\u0105 jak umundurowani lektorzy Dziennika Telewizyjnego w stanie wojennym. Wtedy bronili ,,socjalizmu jak niepodleg\u0142o\u015bci\u2019\u2019, dzi\u015b g\u0119by za nar\u00f3d krzycz\u0105ce broni\u0105 nacjonalizmu jak niepodleg\u0142o\u015bci.\u00a0A kto broni Polski? Nie jako takiego czy innego ,,projektu\u2019\u2019 ideologicznego, ale jako wsp\u00f3lnoty niewykluczaj\u0105cej nikogo, komu nie jest oboj\u0119tne, kto i jak rz\u0105dzi ojczyzn\u0105? <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
To te\u017c moja osobista rocznica. Stan wojenny, czyli pucz zbrojny maj\u0105cy zniszczy\u0107 Solidarno\u015b\u0107 i uratowa\u0107 system autorytarny, to by\u0142o do\u015bwiadczenie mojego pokolenia. Na w\u0142asnej sk\u00f3rze, cz\u0119sto dos\u0142ownie, uczyli\u015bmy si\u0119, \u017ce ten system nie ma hamulc\u00f3w, gdy w oczy zagl\u0105da mu ostateczny upadek.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":12710,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12702"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12702"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12702\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12718,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12702\/revisions\/12718"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}