Kiedy pracowa\u0142em w polskiej sekcji BBC World Service, mieli\u015bmy szkolenia o tym, jak relacjonowa\u0107 wojny i tragedie, w kt\u00f3rych gin\u0105 niewinni ludzie. Zasada by\u0142a taka: rzetelnie, lecz z empati\u0105 wobec ofiar.<\/p>\n\n\n\n
Chronimy uczucia ofiar, nie pokazujemy ich cierpienia z bliska, nie pokazujemy w zbli\u017ceniu ich twarzy, gdy p\u0142acz\u0105. Nie pokazujemy z bliska cia\u0142 zabitych, zw\u0142aszcza ich twarzy czy zmasakrowanych cia\u0142. Obrazy przemawiaj\u0105 mocniej ni\u017c s\u0142owa, dlatego powinni\u015bmy bardzo z nimi uwa\u017ca\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cemy pokaza\u0107 szczeg\u00f3\u0142 symbolizuj\u0105cy tragedi\u0119. Na przyk\u0142ad bucik dziecka, ofiary zamachu lub ataku. Mo\u017cemy pokaza\u0107 uroczysto\u015bci religijne lub \u015bwieckie zwi\u0105zane z tragedi\u0105, bliskich wyg\u0142aszaj\u0105cych mowy po\u017cegnalne nad trumn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Powinni\u015bmy szanowa\u0107 prawo do intymno\u015bci. Do prze\u017cywania cierpienia poza ch\u0142odnym okiem kamer telewizyjnych i aparat\u00f3w fotograficznych. Nic naszym widzom z tego nie przyjdzie, \u017ce b\u0119d\u0105 podgl\u0105da\u0107 cierpi\u0105ce ofiary w b\u00f3lu, rozpaczy i gniewie. Media i dziennikarze musz\u0105 uwa\u017ca\u0107, by nie przekroczy\u0107 granicy, za kt\u00f3r\u0105 zaczyna si\u0119 pornografia cierpienia i \u015bmierci. Przecie\u017c mog\u0105 sobie zada\u0107 pytanie, czy chcieliby, \u017ceby pokazywa\u0107 ich w\u0142asne zakrwawione zw\u0142oki, gdyby sami zgin\u0119li, wykonuj\u0105c obowi\u0105zki reporterskie. Albo twarze ich cierpi\u0105cych bliskich?<\/p>\n\n\n\n
Teraz to wyzwanie zawodowo-etyczne staje przed korespondentami wojennymi w Ukrainie. BBC nadal trzyma si\u0119 swych zasad. Po ataku na dworzec kolejowy w Kramatorsku jej dziennikarze pokazuj\u0105 w relacjach z miejsca kolejnej zbrodni porzucone torby podr\u00f3\u017cne, wypalone samochody osobowe na parkingu przed dworcem, a je\u015bli cia\u0142a zabitych os\u00f3b cywilnych, to z oddalenia – tak \u017ceby niechc\u0105cy nie ujawni\u0107 ich to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W mediach widzimy te\u017c szczeg\u00f3\u0142y: zdarty lakier na paznokciach z d\u0142oni zabitej kobiety, przewr\u00f3cony rower przy zw\u0142okach zabitego m\u0119\u017cczyzny, psa waruj\u0105cego przy nie\u017cywym panu, zwi\u0105zane r\u0119ce rozstrzelanych, sportowy but wystaj\u0105cy spod zwa\u0142u piachu, kt\u00f3rym przysypano wrzuconych do zbiorowego grobu. Te zdj\u0119cia pokazuj\u0105 zbrodni\u0119 \u015bwiatu, nie przekraczaj\u0105c czerwonej linii. Podobnie jak zdj\u0119cia czarnych work\u00f3w z cia\u0142ami zabitych. Najtrudniej by\u0142o patrze\u0107 na martw\u0105 dziewczynk\u0119 w ukrai\u0144skiej chu\u015bcie na ramionach, le\u017c\u0105c\u0105 przy kraw\u0119\u017cniku, ale z twarz\u0105 do jezdni.<\/p>\n\n\n\n
A co z zabitymi zbrodniarzami? W naszej kulturze ich te\u017c powinny obj\u0105\u0107 te same zasady poszanowania intymno\u015bci. Nie m\u015bcimy si\u0119 na zw\u0142okach, nie czerpiemy dwuznacznej satysfakcji z ich pokazywania. Ju\u017c ponie\u015bli najwy\u017cszy wymiar kary. W moim odczuciu nie powinno si\u0119 wi\u0119c epatowa\u0107 nawet zdj\u0119ciami powieszonych zbrodniarzy hitlerowskich czy rozstrzelanych ma\u0142\u017conk\u00f3w Ceausescu. Te zdj\u0119cia nic nie wnosz\u0105 do oceny ich zbrodni.<\/p>\n\n\n\n
Wyj\u0105tkiem s\u0105 zdj\u0119cia dokumentuj\u0105ce zbrodnie wojenne. Ale one s\u0105 potrzebne przede wszystkim \u015bledczym, prokuratorom i s\u0119dziom. Opinia publiczna mo\u017ce je zobaczy\u0107 za ich zgod\u0105. Tak by\u0142o po wojnie Hitlera, gdy filmowano \u017cywe i martwe ofiary kacet\u00f3w i oboz\u00f3w zag\u0142ady \u017byd\u00f3w i Rom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
A i tak do dzi\u015b s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy w tamte zbrodnie nie wierz\u0105. Nie wierz\u0105, \u017ce nazizm zgotowa\u0142 \u017bydom Holokaust. Dok\u0142adnie tak jak teraz ludzie w Rosji nie wierz\u0105, \u017ce Putin wyda\u0142 Ukrainie zbrodnicz\u0105 wojn\u0119. Wierz\u0105 pa\u0144stwowej propagandzie, \u017ce chce j\u0105 „wyzwoli\u0107”. A Bucza, Kramatorsk, Mariupol to inscenizacje w re\u017cyserii ukrai\u0144skich „nazist\u00f3w” we wsp\u00f3\u0142pracy z nienawidz\u0105cym Rosji Zachodem. Wierz\u0105 nawet, gdy ogl\u0105daj\u0105 te same co my relacje z frontu tej brudnej wojny.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego rzetelne media nie mog\u0105 odpu\u015bci\u0107, cho\u0107 nawet nie wszyscy ich u\u017cytkownicy (a co dopiero kibice Putina) chc\u0105 ogl\u0105da\u0107 te straszne wojenne zdj\u0119cia. One s\u0105 dowodem, oskar\u017ceniem i przestrog\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kiedy pracowa\u0142em w polskiej sekcji BBC World Service, mieli\u015bmy szkolenia o tym, jak relacjonowa\u0107 wojny i tragedie, w kt\u00f3rych gin\u0105 niewinni ludzie. Zasada by\u0142a taka: rzetelnie, lecz z empati\u0105 wobec ofiar. Chronimy uczucia ofiar, nie pokazujemy ich cierpienia z bliska, nie pokazujemy w zbli\u017ceniu ich twarzy, gdy p\u0142acz\u0105. Nie pokazujemy z bliska cia\u0142 zabitych, zw\u0142aszcza […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":13031,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13028"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13028"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13030,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13028\/revisions\/13030"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}