Jak odr\u00f3\u017cni\u0107 konserwatyst\u0119 od prawicowego populisty? Nie chodzi o niuanse politologiczne, tylko o wciskanie publice przez ob\u00f3z Kaczy\u0144skiego, \u017ce to s\u0105 konserwaty\u015bci. Konserwaty\u015bci \u2013 to brzmi lepiej ni\u017c skrajna prawica czy narodowo-katolicki populizm, st\u0105d ta manipulacja, do kt\u00f3rej ch\u0119tnie przylgn\u0119li niekt\u00f3rzy sympatycy Kaczy\u0144skiego z uniwersyteckim wykszta\u0142ceniem. Konserwatyzm to nurt polityki zachodniej o d\u0142ugiej tradycji i z osi\u0105gni\u0119ciami. Prawicowy populizm to fronda od tego konserwatyzmu.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Na miano konserwatyst\u00f3w zas\u0142uguj\u0105 dzi\u015b Aleksander Hall, Rafa\u0142 Matyja czy Tadeusz Syryjczyk. To antypody prawicowych populist\u00f3w, kt\u00f3rzy przenikn\u0119li do obozu obecnej w\u0142adzy czy do nisz politycznych w rodzaju Konfederacji. Jeszcze gorzej jest na skrajnej prawicy, kt\u00f3ra karmi si\u0119 prawie wy\u0142\u0105cznie kulturow\u0105 wojn\u0105 z liberaln\u0105 demokracj\u0105. Bo im ona nie smakuje.<\/p>\n\n\n\n
Zachodni konserwatyzm dzia\u0142a w ramach liberalnej demokracji, a nie przeciwko niej. Nie demoluje pa\u0144stwa prawa, strze\u017ce praw i swob\u00f3d obywatelskich. Nie ingeruje w \u017cycie prywatne, nie wchodzi do \u0142\u00f3\u017cka, zmienia to, co w \u017cyciu publicznym i w ustroju demokratycznym naprawd\u0119 wymaga zmiany. To, co si\u0119 sprawdza, co dzia\u0142a, pozostawia w spokoju. W tym duchu dzia\u0142aj\u0105 konserwaty\u015bci w Wielkiej Brytanii i republikanie w USA (dopiero trumpizm przewr\u00f3ci\u0142 tu stolik). Zajmuj\u0105 si\u0119 przede wszystkim gospodark\u0105 i polityk\u0105 zagraniczn\u0105, a nie \u2013 jak populistyczna prawica \u2013 przede wszystkim hamowaniem zmian kulturowych. U nas we wsp\u00f3\u0142pracy z Ko\u015bcio\u0142em.<\/p>\n\n\n\n
Skrajna prawica czerpie energi\u0119 z wojny kulturowej. U nas przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 minister Czarnek. Zamiast zajmowa\u0107 si\u0119 ratowaniem o\u015bwiaty publicznej, umacnia wp\u0142ywy Ko\u015bcio\u0142a w spo\u0142ecze\u0144stwie. Inni notable, na przyk\u0142ad minister Gli\u0144ski, wspieraj\u0105 „huby” ideologii narodowo-katolickiej. Niewa\u017cne, jaka Polska, byle by\u0142a katolicka. Taki jest ten ich „wielki projekt, Polska”: zawr\u00f3ci\u0107 Wis\u0142\u0119 ich prawicowym kijem.<\/p>\n\n\n\n
Prawdziwy konserwatyzm strze\u017ce wolno\u015bci do i od<\/strong> religii. Chce pa\u0144stwa niezale\u017cnego od wp\u0142yw\u00f3w tej czy innej ideologii religijnej. W parlamentach brytyjskim i ameryka\u0144skim nie wisz\u0105 krzy\u017ce, lecz chrze\u015bcijanie mog\u0105 swobodnie wyznawa\u0107 i praktykowa\u0107 swoj\u0105 wiar\u0119, podobnie jak wyznawcy innych religii i niewierz\u0105cy. Byle w ramach demokratycznie stanowionego prawa.<\/p>\n\n\n\n Jak rozpozna\u0107 skrajnie prawicowych populist\u00f3w wojuj\u0105cych z wolno\u015bci\u0105, demokracj\u0105 i prawami cz\u0142owieka? Po pierwsze po tym, \u017ce przedstawiaj\u0105 si\u0119 jako obro\u0144cy wolno\u015bci, praw cz\u0142owieka oraz demokracji. Lecz ich dzia\u0142ania zaprzeczaj\u0105 tym deklaracjom. System budowany przez ob\u00f3z Kaczy\u0144skiego w Polsce czy Orb\u00e1na na W\u0119grzech ogranicza wolno\u015b\u0107 i prawa cz\u0142owieka, a demokracj\u0119 zast\u0119puje fasad\u0105. Maj\u0105 usta pe\u0142ne frazes\u00f3w, a w praktyce kieruj\u0105 si\u0119 tylko interesem grupowym i chciwo\u015bci\u0105. Pod tym k\u0105tem prowadz\u0105 swoj\u0105 polityk\u0119. Po ich czynach poznajemy, czy s\u0105 konserwatystami, czy zwyk\u0142ymi prawicowymi populistami. W Rosji Putin drwi z bezbo\u017cnego i amoralnego Zachodu, a sam ka\u017ce Cyrylowi b\u0142ogos\u0142awi\u0107 zbrodnicz\u0105 wojn\u0119 z Ukrain\u0105.<\/p>\n\n\n\n Po drugie po tym, \u017ce ogromne \u015brodki \u0142aduj\u0105 w walk\u0119 ze zmianami kulturowymi, wynikaj\u0105cymi z post\u0119pu technologicznego w medycynie i z rosn\u0105cej naukowej wiedzy o cz\u0142owieku i spo\u0142ecze\u0144stwie. D\u0105\u017c\u0105 do ca\u0142kowitego zakazu aborcji, procedury in vitro, ma\u0142\u017ce\u0144stw os\u00f3b tej samej p\u0142ci, adopcji dzieci przez takie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, legalnie dost\u0119pnej i w\u0142asnowolnej eutanazji, procedur korekty p\u0142ci. Atakuj\u0105 ruchy kobiece i LGBT za domaganie si\u0119 r\u00f3wnych praw. Wspieraj\u0105 spychanie na margines organizacji spo\u0142ecznych zajmuj\u0105cych si\u0119 edukacj\u0105 seksualn\u0105, pomoc\u0105 dla wykluczanych mniejszo\u015bci, w tym dla migrant\u00f3w, szerzeniem tolerancji i idea\u0142\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa otwartego na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 etniczn\u0105, kulturow\u0105 i \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 w ramach prawa.<\/p>\n\n\n\n Najog\u00f3lniej mo\u017cna to uj\u0105\u0107 tak, \u017ce chodzi o opozycj\u0119 mi\u0119dzy postaw\u0105: \u017cyj i daj \u017cy\u0107 innym a postaw\u0105: macie \u017cy\u0107 tak, jak wam ka\u017cemy. Pierwsz\u0105 reprezentuj\u0105 ludzie o nastawieniu m\u0105drze liberalnym i konserwatywnym, drug\u0105 \u2013 ludzie o nastawieniu przemocowym i autorytarnym. Naturalnie nie wszyscy, tylko wodzireje, ale przekaz idzie w spo\u0142ecze\u0144stwo dzi\u0119ki rewolucji cyfrowej. Daje ona ogromne mo\u017cliwo\u015bci nie tylko szerzenia antysystemowych teorii spiskowych, ale te\u017c wp\u0142ywania na wybory polityczne. Dlatego musimy si\u0119 tym zajmowa\u0107, cho\u0107 prawdziwe problemy staj\u0105ce przed wolnym \u015bwiatem s\u0105 priorytetem.<\/p>\n\n\n\n Niestety, w Polsce ani konserwatyzm, ani klasyczny liberalizm nie zakorzeni\u0142y si\u0119 g\u0142\u0119biej ani w polityce, ani w spo\u0142ecze\u0144stwie. Konserwatyzm zredukowano do antyliberalnej wojny kulturowej, liberalizm do „neoliberalizmu”.<\/p>\n\n\n\n Od XIX w. rz\u0105dz\u0105 u nas dwie trumny: Pi\u0142sudskiego i Dmowskiego. Dosz\u0142a do nich trumna Jana Paw\u0142a II. To wok\u00f3\u0142 nich kszta\u0142tuje si\u0119 u nas wyobra\u017ania polityczna, stosunek do pa\u0144stwa i prawa, patriotyzmu i obecno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a w \u017cyciu publicznym. Narodowcy i socjali\u015bci to by\u0142y mocne to\u017csamo\u015bci ideowe, a mocne to\u017csamo\u015bci zwykle nie lubi\u0105 si\u0119 nawzajem. To prowadzi do podzia\u0142\u00f3w i ci\u0105g\u0142ych konflikt\u00f3w, op\u00f3\u017aniaj\u0105cych modernizacj\u0119 kraju. Idea kompromisu i konsensu jako g\u0142\u00f3wnej metody \u0142agodzenia napi\u0119\u0107 i sprzeczno\u015bci u nas traktowana jest jako podejrzany „mi\u0119kiszonizm”.<\/p>\n\n\n\n Historycznie bior\u0105c, motorem post\u0119pu by\u0142o na Zachodzie mieszcza\u0144stwo. U cienka warstwa szlachecka i ziemia\u0144ska nim gardzi\u0142a. \u017by\u0142a mitem „z polsk\u0105 szlacht\u0105 polski lud”. Ze zubo\u017ca\u0142ej pod zaborami szlachty wyros\u0142a inteligencja i to ona zaj\u0119\u0142a miejsce mieszcza\u0144stwa. Lud wyda\u0142 z siebie ruch zarazem narodowy, konserwatywny, post\u0119powy i antyklerykalny. Nie przeszli\u015bmy przez rewolucj\u0119 o\u015bwieceniow\u0105 ani przemys\u0142ow\u0105, bo utracili\u015bmy pa\u0144stwo i byli\u015bmy przedmiotem, a nie podmiotem proces\u00f3w historycznych. Przechodzili\u015bmy rewolucje polityczne. I to sprawi\u0142o, \u017ce wszystko sprowadzamy do polityki, co tylko utrudnia post\u0119p cywilizacyjny. Gdy u nas trwa\u0142o powstanie styczniowe, w Londynie ruszy\u0142a pierwsza linia kolei podziemnej.<\/p>\n\n\n\n Do dzi\u015b miotamy si\u0119 mi\u0119dzy neoendecj\u0105, obrotowymi ludowcami, kunktatorsk\u0105 zwykle lewic\u0105 i platformianymi pr\u00f3bami stworzenia nowoczesnej chadecji ze skrzyd\u0142em liberalnym i prawicowym. To nie jest mocna to\u017csamo\u015b\u0107, co u\u0142atwia „to\u017csamo\u015bciowym” populistom prawicowym i lewicowym jej atakowanie. W tym sensie nie dziwi, \u017ce stworzenie wsp\u00f3lnej listy opozycji demokratycznej idzie jak po grudzie.<\/p>\n\n\n\n Prawdziwe „zderzenie cywilizacji” to dzi\u015b nie antagonizm mi\u0119dzy wojowniczym islamem a wojowniczym chrze\u015bcija\u0144stwem \u2013 ten rozstrzygn\u0105\u0142 si\u0119 podczas ucieczki si\u0142 zachodnich z Afganistanu \u2013 lecz konfrontacja mi\u0119dzy antyliberalnymi si\u0142ami autorytarnymi a liberalnymi. W obozie szeroko rozumianego liberalizmu znajdziemy nie tylko libera\u0142\u00f3w, ale te\u017c umiarkowanych konserwatyst\u00f3w oraz post\u0119pow\u0105 spo\u0142ecznie i kulturowo lewic\u0119. Wsp\u00f3lnym mianownikiem s\u0105 prawa cz\u0142owieka i praworz\u0105dno\u015b\u0107. Si\u0142y antyliberalne chc\u0105 przerobi\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo, pa\u0144stwo i prawo na swoje kopyto, nie pytaj\u0105c innych o zdanie. Wyb\u00f3r wci\u0105\u017c nale\u017cy do nas.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jak odr\u00f3\u017cni\u0107 konserwatyst\u0119 od prawicowego populisty? Nie chodzi o niuanse politologiczne, tylko o wciskanie publice przez ob\u00f3z Kaczy\u0144skiego, \u017ce to s\u0105 konserwaty\u015bci. Konserwaty\u015bci \u2013 to brzmi lepiej ni\u017c skrajna prawica czy narodowo-katolicki populizm, st\u0105d ta manipulacja, do kt\u00f3rej ch\u0119tnie przylgn\u0119li niekt\u00f3rzy sympatycy Kaczy\u0144skiego z uniwersyteckim wykszta\u0142ceniem. Konserwatyzm to nurt polityki zachodniej o d\u0142ugiej tradycji i […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13833"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13833"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13837,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13833\/revisions\/13837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}