Arcybiskup Grzegorz Ry\u015b w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dyskusj\u0119 o wypowiedzi profesor Barbary Engelking dotycz\u0105cej postawy Polak\u00f3w wobec tragedii \u017byd\u00f3w podczas niemieckiej okupacji. Nie po\u015brednio, bez wymienienia nazwiska badaczki, kt\u00f3r\u0105 wzi\u0105\u0142 na celownik minister Czarnek, ale jednak. W debacie z rabinem Dawidem Szuchowskim, podczas uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 w Przysusze. Pozosta\u0142 po niej tylko cmentarz. Debata dotyczy\u0142a stosunk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskich. Ry\u015b ostatnio napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 dok\u0142adnie na ten temat.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Poniewa\u017c zewsz\u0105d, nie tylko w Polsce, nap\u0142ywaj\u0105 sygna\u0142y, \u017ce antysemityzm zn\u00f3w podnosi plugawy \u0142eb, warto odnotowa\u0107 t\u0119 wypowied\u017a metropolity \u0142\u00f3dzkiego. Jest zgodna z prawd\u0105 historyczn\u0105 i w tym sensie nie stanowi jakiej\u015b rewelacji, ale zdarzy\u0142a si\u0119 w czasie, gdy przypominanie historycznych fakt\u00f3w o antysemityzmie w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan nie jest mile widziane w kr\u0119gach ko\u015bcielnych ani politycznych.<\/p>\n\n\n\n
Gdy w czasie debaty pad\u0142o pytanie, jak chrze\u015bcija\u0144ski antysemityzm ma si\u0119 do wydarze\u0144 ostatniej wojny, abp Ry\u015b nie zrobi\u0142 uniku. Najpierw stre\u015bci\u0142 t\u0142o, potem odpowiedzia\u0142. Mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce m\u00f3wi w obecno\u015bci rabina, a nie tylko katolik\u00f3w, zreszt\u0105 ludzi dobrej woli, bo dobrowolnie zaanga\u017cowanych w akt przywracania pami\u0119ci o wymordowanych przez hitlerowc\u00f3w \u017byd\u00f3w Przysuchy. Na terenie cmentarza pracowa\u0142a mi\u0119dzynarodowa grupa naukowc\u00f3w i student\u00f3w, kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 miejsce poch\u00f3wku ofiar niemieckiej zbrodni. W porz\u0105dkowaniu cmentarza bra\u0142 udzia\u0142 abp Ry\u015b.<\/p>\n\n\n\n
Jego odpowied\u017a (za GW Radom) brzmia\u0142a w skr\u00f3cie tak: nazi\u015bci wymy\u015blili doktryn\u0119 o wy\u017cszo\u015bci rasy, ale to chrze\u015bcijanie wymy\u015blili getta w formie fizycznej i w formie mentalno\u015bci zniech\u0119caj\u0105cej \u017byd\u00f3w do wychodzenia poza mury getta. Chrze\u015bcijanie wymy\u015blili opaski identyfikuj\u0105ce \u017byd\u00f3w i ostrzegaj\u0105ce przed kontaktami z nimi. Opaski mia\u0142y \u017c\u00f3\u0142ty kolor, by kojarzy\u0142y si\u0119 z pieni\u0105dzem, kt\u00f3ry symbolizuje ten kolor. A pieni\u0105dz mia\u0142 si\u0119 kojarzy\u0107 z Judaszem. Chciano wywo\u0142a\u0107 ci\u0105g negatywnych skojarze\u0144: pieni\u0105dz-Judasz- zdrajca. No i do dzi\u015b zdarza si\u0119 w Polsce, \u017ce zrzuca si\u0119 z wie\u017cy kuk\u0142\u0119 Judasza o \u017cydowskich rysach (lub ok\u0142ada j\u0105 kijami, o czym hierarcha nie wspomnia\u0142).<\/p>\n\n\n\n
Ale bezpo\u015bredniego zwi\u0105zku z tym „ludowym” antysemityzmem a ludob\u00f3jstwem \u017byd\u00f3w podczas ostatniej wielkiej wojny bp Ry\u015b nie widzi: „Zag\u0142ada nie jest wytworem chrze\u015bcija\u0144stwa, jest wytworem nazizmu, rasowego antysemityzmu”.<\/p>\n\n\n\n
Puenta jasna, ale mocno dyskusyjna. Bo nazizm mia\u0142 poparcie w\u015br\u00f3d niemieckich chrze\u015bcijan, a cz\u0119\u015b\u0107 z nich bra\u0142a udzia\u0142 w Holokau\u015bcie. Przez wieki Ko\u015bci\u00f3\u0142 wpaja\u0142 wiernym, \u017ce \u017bydzi jako „bogob\u00f3jcy” zas\u0142u\u017cyli na sw\u00f3j los obywateli drugiej kategorii, kt\u00f3rych prawa w chrze\u015bcija\u0144skich krajach nale\u017cy ograniczy\u0107. Nazizm pod tym wzgl\u0119dem by\u0142 produktem ko\u0144cowym d\u0142ugiego pasma transmisyjnego niech\u0119ci, nienawi\u015bci, uprzedze\u0144 i irracjonalnych l\u0119k\u00f3w dotycz\u0105cych obecno\u015bci \u017byd\u00f3w w tych krajach. Przed Holokaustem by\u0142y pogromy, czystki, dyskryminacja i wykluczenie. Nie by\u0142o \u015brodk\u00f3w i zasob\u00f3w pozwalaj\u0105cych na masow\u0105 eksterminacj\u0119. Te zdobyli dopiero nazi\u015bci wyniesieni do w\u0142adzy przez chrze\u015bcija\u0144skie masy niemieckie wychowywane w duchu antysemickim.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie by\u0142o u nas. Nie wzywano do ludob\u00f3jstwa, ale do „od\u017cydzenia”. Powstawa\u0142y getta \u0142awkowe na uczelniach i plany „wyeksportowania” ludno\u015bci \u017cydowskiej poza Polsk\u0119. Ju\u017c podczas wojny znana pisarka katolicka Zofia Kossak-Szczucka w podziemnym apelu og\u0142oszonym podczas masowej wyw\u00f3zki na \u015bmier\u0107 getta warszawskiego latem 1942 r. pot\u0119pi\u0142a zbrodnie niemieckie i wzywa\u0142a do przerwania milczenia na Zachodzie i w kraju na temat losu \u017byd\u00f3w. A jednocze\u015bnie w tym samym apelu znajdujemy straszliwe zdanie, \u017ce Polacy katolicy nie przestaj\u0105 ich uwa\u017ca\u0107 za politycznych, gospodarczych i ideowych wrog\u00f3w Polski i \u017ce \u017bydzi nienawidz\u0105 Polak\u00f3w bardziej ni\u017c Niemc\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni polscy antysemici i nacjonali\u015bci mo\u017ce nawet nie znaj\u0105 tego dokumentu, ale zajmuj\u0105 podobn\u0105 postaw\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Abp Ry\u015b zna go na pewno. Mia\u0142 w Przysusze okazj\u0119, by si\u0119 do apelu odnie\u015b\u0107 jako historyk, duszpasterz i rzecznik dialogu katolicko-\u017cydowskiego. Niestety, nie skorzysta\u0142. <\/p>\n\n\n\n
PS. A jednak skorzysta\u0142. Abp Ry\u015b napisa\u0142 do mnie po lekturze mego felietonu (podzi\u0119kowa\u0142 za zauwa\u017cenie zdarzenia), \u017ce podczas debaty wspomnia\u0142 o apelu Kossak-Szczuckiej i swojej rozmowie o nim z prof. W\u0142adys\u0142awem Bartoszewskim. Szkoda, \u017ce nie ma tej wzmianki w znanych mi relacjach. Poprosi\u0142em, by stre\u015bci\u0142 ten w\u0105tek, a ja ch\u0119tnie do\u0142\u0105cz\u0119. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Arcybiskup Grzegorz Ry\u015b w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dyskusj\u0119 o wypowiedzi profesor Barbary Engelking dotycz\u0105cej postawy Polak\u00f3w wobec tragedii \u017byd\u00f3w podczas niemieckiej okupacji. Nie po\u015brednio, bez wymienienia nazwiska badaczki, kt\u00f3r\u0105 wzi\u0105\u0142 na celownik minister Czarnek, ale jednak. W debacie z rabinem Dawidem Szuchowskim, podczas uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 w Przysusze. Pozosta\u0142 po niej tylko cmentarz. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14001,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13998"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13998"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13998\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14005,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13998\/revisions\/14005"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}