Powyborczy raport znanych socjolog\u00f3w, Sierakowskiego i Sadury, stawia tez\u0119, \u017ce po wyborach prezydenckich nast\u0105pi\u0142a zmiana g\u0142\u00f3wnej osi konfliktu w polskiej polityce i spo\u0142ecze\u0144stwie. Autorzy raportu pod sensacyjnym tytu\u0142em „Nowy duopol obali ten system\u201d, twierdz\u0105, \u017ce „duopol\u201d PiS\/PO zast\u0105pi duopol antysystemowych partii radykalnych.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Na razie jednak tego nowego „duopolu\u201d nie wida\u0107 zbyt wyra\u017anie w polityce, bo o\u015b konfliktu si\u0119 nie zmieni\u0142a po wyborach prezydenckich i od samego pocz\u0105tku naszej ustrojowej transformacji. To konflikt mi\u0119dzy zwolennikami demokracji a zwolennikami autorytaryzmu, mi\u0119dzy nacjonalistyczn\u0105 i izolacjonistyczn\u0105 „naszo\u015bci\u0105\u201d a Polsk\u0105 trwale osadzon\u0105 w demokratycznej wsp\u00f3lnocie Zachodu.<\/p>\n\n\n\n
Za demokracj\u0105 s\u0105 partie proeuropejskie i prodemokratyczne, za autorytaryzmem \u2013 prawica, ta stara, pisowska, i ta nowa, skrajna, Mentzena oraz jawnie faszystowska Brauna. Rywalizacja mi\u0119dzy mentzenistami i zandbergistami \u2013 radykaln\u0105 prawic\u0105 i radykaln\u0105 lewic\u0105 – toczy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w ich ba\u0144kach, w mediach, kr\u0119gach akademickich, w m\u0142odym aktywnym pokoleniu.<\/p>\n\n\n\n
Autorzy raportu maj\u0105 serce po lewej stronie, a ich ciekawe dzie\u0142o ma by\u0107 – tak je odczytuj\u0119 – ostrze\u017ceniem, \u017ce Polacy radykalizuj\u0105 si\u0119 politycznie. I \u017ce na tym tle „duopol\u201d PiS\/PO zast\u0105pi duopol Konfederacja\/Razem.<\/p>\n\n\n\n
C\u00f3\u017c, uwa\u017cam samo poj\u0119cie „duopolu\u201d za myl\u0105ce. Nabra\u0142o ono u nas znaczenia pejoratywnego. Zar\u00f3wno na prawicy, jak i na lewicy u\u017cywa si\u0119 go nie opisowo, ale krytycznie: dwie g\u0142\u00f3wne si\u0142y w polityce, PO\/KO i PiS, niebezpiecznie dominuj\u0105 nad innymi opcjami polityczno-ideowymi, utrudniaj\u0105c im rozwini\u0119cie skrzyde\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Widz\u0119 to inaczej: w ci\u0105gu trzech dekad ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 u nas, w wyniku decyzji wyborc\u00f3w, system dw\u00f3ch rywalizuj\u0105cych partii, kt\u00f3re ideowo, politycznie i programowo dzieli prawie wszystko. Tak samo jak prawie wszystko \u2013 poza obywatelstwem polskim i j\u0119zykiem polskim \u2013 dzieli ich elektoraty. Pejoratywne zestawienie ich w jednym szeregu to zabieg propagandowy tych, kt\u00f3rzy, jak dot\u0105d, nie s\u0105 w stanie samodzielnie ich pokona\u0107. Poparcie dla lewicy si\u0119ga 10 proc., poparcie dla skrajnej prawicy jest dwa razy wy\u017csze, ale wci\u0105\u017c ni\u017csze ni\u017c dla KO albo PiS.<\/p>\n\n\n\n
Nie przecz\u0119, \u017ce widzimy radykalizacj\u0119 polityczn\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie, a przede wszystkim w internecie i mediach prawicowych. Ubolewam nad tym, ale nie widz\u0119 ani w Konfederacji, ani tym bardziej w Razem potencja\u0142u do obj\u0119cia samodzielnej w\u0142adzy. „Duopol\u201d Mentzen\/Zandberg to dla mnie fantazja polityczna. Znacz\u0105cy pr\u00f3g, kt\u00f3rego przekroczenie mo\u017ce realnie zwi\u0119kszy\u0107 ich wp\u0142yw na polityk\u0119, wynosi 40 i wi\u0119cej procent poparcia w wyborach parlamentarnych. Oba ugrupowania s\u0105 wci\u0105\u017c daleko od tego wyniku. Du\u017co bli\u017cej s\u0105 g\u0142\u00f3wni antagoni\u015bci: ob\u00f3z Tuska przeciw obozowi Kaczy\u0144skiego i vice versa.<\/p>\n\n\n\n
Na dzi\u015b uk\u0142ad si\u0142 jest taki sam jak w ostatnich dekadach: lewicowi, „symetrystyczni\u201d („jedno z\u0142o”) i skrajnie prawicowi krytycy tego stanu rzeczy ch\u0119tnie nazywaj\u0105 go „duopolem\u201d i uwa\u017caj\u0105 za wyczerpany i szkodliwy. Rzeczywisto\u015b\u0107 m\u00f3wi co\u015b wr\u0119cz przeciwnego: za Trzaskowskim i za Nawrockim g\u0142osowa\u0142o po 10 mln wyborc\u00f3w, dwie trzecie ca\u0142ego elektoratu. Obu kandydat\u00f3w wystawi\u0142y partie „starego duopolu\u201d. Gdzie wi\u0119c przestrze\u0144 dla nowego? Chyba tylko w najm\u0142odszym i cz\u0119\u015bciowo troch\u0119 starszym elektoracie. To na razie za ma\u0142o, by z\u0142o\u017cy\u0107 w grobie „stary\u201d duopol.<\/p>\n\n\n\n
A najbli\u017csze wybory maj\u0105 by\u0107 za dwa lata i wszystko nawet w tych kohortach mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107. Zw\u0142aszcza \u017ce formacje i elektoraty skrajnie prawicowe i skrajnie lewicowe znane s\u0105 z niezdolno\u015bci do trwa\u0142ej konsolidacji. Poniewa\u017c \u017cywi\u0105 si\u0119 teoriami spiskowymi, wci\u0105\u017c wynajduj\u0105 nowych wrog\u00f3w i wsz\u0119dzie tropi\u0105 zdrajc\u00f3w, same skazuj\u0105 si\u0119 na permanentn\u0105 gor\u0105czk\u0119, a ta nie s\u0142u\u017cy jasno\u015bci my\u015blenia politycznego.<\/p>\n\n\n\n
Tam, gdzie pojawia si\u0119 figura „wroga\u201d i „zdrajcy\u201d, ko\u0144czy si\u0119 polityka demokratyczna, a zaczyna konfrontacyjna, na wyniszczenie, wymian\u0119 wszystkiego, zrywanie ci\u0105g\u0142o\u015bci pa\u0144stwa i prawa. Dlatego wojny ekstremizm\u00f3w politycznych Polsce \u017cyczy\u0107 nie nale\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
Mariusz Janicki nazywa w naszym tygodniku stan obecny „now\u0105 epok\u0105 poczerwcow\u0105\u201d, pe\u0142n\u0105 traumy po mniemanej pora\u017cce Trzaskowskiego (bo przecie\u017c wynik Nawrockiego nie jest zweryfikowany). Ale zaznacza, \u017ce to „tylko prze\u0142om epok: sko\u0144czy\u0142 si\u0119 romantyzm, zacz\u0105\u0142 pozytywizm\u201d. I ostrzega: „kto si\u0119 obra\u017ca [na rzeczywisto\u015b\u0107 polityczn\u0105], ten przegrywa\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli odnie\u015b\u0107 metafor\u0119 romantyzm\/pozytywizm, atrakcyjn\u0105 w analizie polskiej polityki, do tezy Sierakowskiego i Sadury o nowej osi konfliktu, powiedzieliby\u015bmy, \u017ce „skrajna prawica i skrajna lewica\u201d to epoka raczej romantyczna ni\u017c pozytywistyczna. Karmi\u0105ca si\u0119 mitami i fantazjami, godno\u015bciowa, samoobronnie alergiczna na ka\u017cd\u0105 pr\u00f3b\u0119 pokazania zawi\u0142o\u015bci polskiej historii \u2013 najnowszy przyk\u0142ad to wystawa „Nasi ch\u0142opcy\u201d – i swojska wersja ruchu Make Poland Great Again, czysty populistyczny nacjonalizm mocny w g\u0119bie, dysfunkcjonalny w rz\u0105dzeniu.<\/p>\n\n\n\n
„Pozytywizm\u201d reprezentowaliby w takiej optyce polityczni reali\u015bci i pragmatycy, typu Tuska i Sikorskiego, \u015bwiadomi jednak, \u017ce s\u0105 granice, kt\u00f3rych nie wolno im przekracza\u0107. Na przyk\u0142ad w polityce zagranicznej \u2013 azymut zachodni – i wewn\u0119trznej: demokratyczne pa\u0144stwo prawa. G\u0142\u00f3wnym i wci\u0105\u017c silnym rzecznikiem takiego pozytywizmu jest KO i jej elektorat.<\/p>\n\n\n\n
PiS i jego wyborcy \u2013 niekoniecznie. Kaczy\u0144ski jest zdecydowanie izolacjonistyczny, antyzachodni, antyniemiecki, antybrukselski. Jego stosunek do demokratycznego pa\u0144stwa prawa widzieli\u015bmy w ostatnich latach. Je\u015bli demokracja, to tylko pod kontrol\u0105 PiS. I to mi\u0119dzy tymi dwoma si\u0142ami \u2013 a nie skrajn\u0105 prawic\u0105 i skrajn\u0105 lewic\u0105, cho\u0107 z ich udzia\u0142em \u2013 toczy si\u0119 wci\u0105\u017c sp\u00f3r o Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Zacz\u0105\u0142 si\u0119 on jeszcze za komuny i podczas 15 miesi\u0119cy wolno\u015bci zwie\u0144czonych zjazdem Solidarno\u015bci, gdzie „prawdziwi Polacy\u201d starli si\u0119 z demokratyczn\u0105 opozycj\u0105 korowsk\u0105, ci\u0105gn\u0105\u0142 w ponurych latach stanu wojennego i rozpali\u0142 na nowo po prze\u0142omie 1989 r. Ju\u017c wtedy podwa\u017cano sens umowy Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u i do\u0142\u0105czenia Polski do instytucji Zachodu. \u00d3wczesna prawica sz\u0142a tu r\u0119ka w r\u0119k\u0119 z w\u0142adzami Ko\u015bcio\u0142a. Podwa\u017cano sens wst\u0105pienia do Unii Europejskiej. Wida\u0107 wi\u0119c ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 i si\u0142\u0119 tego sporu. Ma d\u0142ugie korzenie historyczne i mentalno\u015bciowe, charakterystyczne dla spo\u0142ecze\u0144stwa peryferyjnego, kt\u00f3re boryka si\u0119 od wiek\u00f3w z brzemieniem kompleks\u00f3w wy\u017cszo\u015bci i ni\u017cszo\u015bci wzgl\u0119dem cywilizacyjnego centrum w Europie Zachodniej.<\/p>\n\n\n\n
Powt\u00f3rz\u0119: osi\u0105 konfliktu jest wci\u0105\u017c sp\u00f3r mi\u0119dzy praworz\u0105dn\u0105 demokracj\u0105 konstytucyjn\u0105 a autorytaryzmem uwa\u017caj\u0105cym demokracj\u0119 za prze\u017cytek i zawad\u0119 przeszkadzaj\u0105c\u0105 skutecznie rz\u0105dzi\u0107 „lewackim\u201d spo\u0142ecze\u0144stwem. Nowa prawica chcia\u0142aby pa\u0144stwa korporacji, zarz\u0105dzanego niczym \u015bredniowieczne monarchie feudalne.<\/p>\n\n\n\n
Ludzie g\u0142osuj\u0105cy na ob\u00f3z Tuska w 2023 r. chcieli przyjaznej obywatelom demokracji, kt\u00f3ra pozwala \u017cy\u0107 ka\u017cdemu, jak chce, byle z poszanowaniem prawa. Nie chcieli pa\u0144stwa urz\u0105dzaj\u0105cego im \u017cycie prywatne i publiczne z waln\u0105 pomoc\u0105 kleru rzymskokatolickiego.<\/p>\n\n\n\n
To sp\u00f3r kulturowy, cywilizacyjny i polityczny, kt\u00f3ry przerasta zasoby intelektualne i polityczne \u017c\u00f3\u0142todziob\u00f3w od Mentzena czy Zandberga. Ani totalna deregulacja, ani totalna regulacja nie s\u0105 odpowiedzi\u0105 na kryzys, z jakim boryka si\u0119 obecnie Zach\u00f3d, a w znacznym stopniu i Polska. Czy nam si\u0119 to podoba czy nie, dzi\u015b polityka w Europie przesuwa si\u0119 na prawo na tle tych zmaga\u0144. Na razie na szcz\u0119\u015bcie nie w kierunku antydemokratycznego zamordyzmu, lecz raczej w stron\u0119 zawieszania „romantycznej\u201d agendy progresywnej, przynajmniej do czasu, kiedy wzburzone \u017cywio\u0142y polityczne si\u0119 uspokoj\u0105, co szybko niestety nie nast\u0105pi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Powyborczy raport znanych socjolog\u00f3w, Sierakowskiego i Sadury, stawia tez\u0119, \u017ce po wyborach prezydenckich nast\u0105pi\u0142a zmiana g\u0142\u00f3wnej osi konfliktu w polskiej polityce i spo\u0142ecze\u0144stwie. Autorzy raportu pod sensacyjnym tytu\u0142em „Nowy duopol obali ten system\u201d, twierdz\u0105, \u017ce „duopol\u201d PiS\/PO zast\u0105pi duopol antysystemowych partii radykalnych.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17084"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17084"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17084\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17088,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17084\/revisions\/17088"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17084"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17084"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17084"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}