W walce z konfederack\u0105 neotargowic\u0105 Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski nie przebiera w s\u0142owach. Prof. Micha\u0142 Rusinek uku\u0142 termin „jaros\u0142owa\u201d na te wybryki prezesa PiS. Ja bym pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 terminem „jaromowa\u201d. Mam na my\u015bli stary dobry pomys\u0142 George’a Orwella, kt\u00f3ry w swej antyutopii „Rok 1984\u201d nazwa\u0142 j\u0119zyk systemu totalnego „nowomow\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
To j\u0119zyk propagandy komunistycznej, ale i faszystowskiej, polegaj\u0105cy na odwracaniu znacze\u0144. Przyk\u0142adem klasycznym mo\u017ce by\u0107 freudowska pomy\u0142ka Kaczy\u0144skiego w przem\u00f3wieniu sejmowym, kiedy oznajmi\u0142 z m\u00f3wnicy, atakuj\u0105c \u00f3wczesn\u0105 opozycj\u0119 platformian\u0105, \u017ce – jak wiadomo – czarne jest bia\u0142e, a bia\u0142e jest czarne. Orwell, opisuj\u0105c fikcyjn\u0105 totalitarn\u0105 dyktatur\u0119, przedstawia system og\u0142upiania i dyscyplinowania obywateli przez w\u0142adz\u0119.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142u\u017cy temu m.in. ministerstwo propagandy i dezinformacji, nosz\u0105ce dumn\u0105 nazw\u0119 „ministerstwa prawdy\u201d. W prywatnych mieszkaniach wisz\u0105 ekrany, z kt\u00f3rych „Wielki Brat\u201d (w\u0142a\u015bciwie „starszy brat”, big brother<\/em>, ale przyj\u0119\u0142o si\u0119 u nas to pierwsze t\u0142umaczenie) sieje nienawi\u015b\u0107 do wyimaginowanych wrog\u00f3w „Oceanii\u201d, pa\u0144stwa pozornie socjalistycznego. S\u0105 nimi dla niego tak\u017ce obywatele niepodatni na propagand\u0119.<\/p>\n\n\n\n Orwell, demokratyczny socjalista i antystalinista, chcia\u0142 zdemaskowa\u0107 mechanizm i metody podporz\u0105dkowania spo\u0142ecze\u0144stwa totalnej inwigilacji, kt\u00f3ra mia\u0142a zdusi\u0107 wszelk\u0105 opozycj\u0119. Antyutopia Orwella (w\u0142a\u015bciwie Ericka Blaira) do dzi\u015b jest ostrze\u017ceniem przed totalizmem, przemocowym d\u0105\u017ceniem do rz\u0105d\u00f3w dyktatorskich, wyj\u0119tych spod wszelkiej kontroli spo\u0142ecznej, wykorzystuj\u0105cym nie tylko „policj\u0119 my\u015bli\u201d i zmonopolizowane przez Parti\u0119 media, ale te\u017c j\u0119zyk.<\/p>\n\n\n\n A \u017ceby to dzia\u0142a\u0142o, j\u0119zyk musi by\u0107 uproszczony, sprowadzony do pospolitej, a czasem nawet wulgarnej mowy potocznej, a odarty z stylistycznych i literackich ozdobnik\u00f3w. Powinien te\u017c wskazywa\u0107 obywatelom, co dla w\u0142adzy jest prawd\u0105 i dobrem, a co z\u0142em, i nazywa\u0107 przeciwnik\u00f3w czy dysydent\u00f3w wrogami, agentami i zdrajcami.<\/p>\n\n\n\n Chodzi o to, by ludzie wyzbyli si\u0119 krytycznego my\u015blenia, tylko bezrefleksyjnie przyj\u0119li przekaz propagandowy i sami zacz\u0119li m\u00f3wi\u0107 i my\u015ble\u0107 nowomow\u0105. Dla wolnej debaty publicznej w takim systemie nie ma miejsca.<\/p>\n\n\n\n I oto Kaczy\u0144ski na kolejnej miesi\u0119cznicy smole\u0144skiej nazwa\u0142 protestuj\u0105cych przeciwko pisowskim teoriom spiskowym (kt\u00f3rych celem jest oczywi\u015bcie, jak w ca\u0142ej ich propagandzie, „re\u017cim Tuska\u201d) „\u015bmieciami po S\u0142u\u017cbie Bezpiecze\u0144stwa\u201d. I grozi\u0142 im wi\u0119zieniem, gdy odzyska w\u0142adz\u0119. Agnieszka Kublik w „GW” skomentowa\u0142a to tak: „jest w Kaczy\u0144skim co\u015b, co sprawia, \u017ce u\u017cywa j\u0119zyka jak PRL-owska propaganda\u201d. Niby si\u0119 od tamtych czas\u00f3w odcina, ale powtarza jej podstawowy chwyt: „kto nie z nami, ten przeciwko nam\u201d.<\/p>\n\n\n\n Zagadni\u0119ty o ten kolejny wybryk j\u0119zykowy Kaczy\u0144skiego pose\u0142 PiS Pawe\u0142 Jab\u0142o\u0144ski niby si\u0119 zdystansowa\u0142, ale r\u00f3wnie skandalicznie o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce zamiast s\u0142owa „\u015bmieci\u201d woli u\u017cy\u0107 s\u0142owa „byd\u0142o\u201d. Skoro elicie pisowskiej tak wolno, to prawicowym prostakom te\u017c: niech si\u0119 wy\u017cyj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie ma wi\u0119c przeciwnik\u00f3w, s\u0105 tylko wrogowie. Taka zerojedynkowa opozycja zabija debat\u0119 demokratyczn\u0105. Bez wolnej debaty publicznej nie ma demokracji.<\/p>\n\n\n\n W znakomicie udokumentowanej, a przez to instruktywnej, ale i pora\u017caj\u0105cej ksi\u0105\u017cce „Dobra zmiana, czyli jak rz\u0105dzi\u0107 \u015bwiatem za pomoc\u0105 s\u0142\u00f3w\u201d, j\u0119zykoznawcy Katarzyna K\u0142osi\u0144ska i Micha\u0142 Rusinek zinwentaryzowali alfabetycznie na prawie 400 (!) stronach s\u0142owa klucze pisowskiej nowomowy. Jeste\u015bmy od lat atakowani t\u0105 nowomow\u0105, a to ma swoje konsekwencje.<\/p>\n\n\n\n „J\u0119zyk rz\u0105dz\u0105cych [tu: zjednoczonej prawicy, ale dzi\u015b dosz\u0142a nowomowa konfederacka – os\u0142awiona „pi\u0105tka Mentzena\u201d i negacjonistyczna Brauna] nie tylko przenika do naszej mowy codziennej, ale r\u00f3wnie\u017c kreuje nasz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107” \u2013 napisa\u0142 o „Dobrej zmianie\u201d prof. Micha\u0142 G\u0142owi\u0144ski. „Ta ksi\u0105\u017cka pokazuje, jak poprzez manipulowanie s\u0142owami partia rz\u0105dz\u0105ca nie tylko zmienia ich znaczenia, ale te\u017c buduje fa\u0142szywe \u015bwiaty, pr\u00f3buj\u0105c narzuci\u0107 odbiorcom swoje pogl\u0105dy\u201d.<\/p>\n\n\n\n I teraz pytanie: czy broni\u0105c si\u0119 przed obecn\u0105 prawicow\u0105 ofensyw\u0105 manipulator\u00f3w, mo\u017cna samemu si\u0119gn\u0105\u0107 po ich metody? Jak dot\u0105d politycy koalicji demokratycznej tego nie robi\u0105. I s\u0142usznie, bo zasada „hejt za hejt\u201d generuje tylko wi\u0119cej hejtu.<\/p>\n\n\n\n Ale w internecie nie maj\u0105 z tym problemu niekt\u00f3rzy zwolennicy obozu demokratycznego. Pisz\u0105 to, czego nie mo\u017ce (i nie chce) napisa\u0107 premier Tusk ani jego koalicjanci. Czy taki „podzia\u0142 pracy\u201d w ramach dawania odporu „jaromowie\u201d pomo\u017ce ocali\u0107 przed ni\u0105 debat\u0119 publiczn\u0105? Na razie nic na to, niestety, nie wskazuje i nic dobrego z tego nie wyniknie. Lecz ostrzega\u0107 i broni\u0107 si\u0119 trzeba. Orwell da\u0142 przyk\u0142ad.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W walce z konfederack\u0105 neotargowic\u0105 Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski nie przebiera w s\u0142owach. Prof. Micha\u0142 Rusinek uku\u0142 termin „jaros\u0142owa\u201d na te wybryki prezesa PiS. Ja bym pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 terminem „jaromowa\u201d. Mam na my\u015bli stary dobry pomys\u0142 George’a Orwella, kt\u00f3ry w swej antyutopii „Rok 1984\u201d nazwa\u0142 j\u0119zyk systemu totalnego „nowomow\u0105\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17153"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17153"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17153\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17159,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17153\/revisions\/17159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17153"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17153"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17153"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}