Rado\u015b\u0107 z wypuszczenia z wi\u0119zie\u0144 \u0141ukaszenki ponad setki politycznych, w tym noblisty Alesia Bialackiego, ale smutek, \u017ce nie ma wsr\u00f3d nich redaktora Poczobuta. Pog\u0142oski o jego zwolnieniu kr\u0105\u017cy\u0142y w\u015br\u00f3d dziennikarzy od czwartku. A jednak nie wypu\u015bcili.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Mo\u017ce odm\u00f3wi\u0142, bo w wolno\u015bciowym pakiecie by\u0142a zgoda na wyjazd z Bia\u0142orusi, a on nie zamierza emigrowa\u0107. Mo\u017ce nie zgodzili si\u0119 Rosjanie, bo Kreml musia\u0142by patrze\u0107, jak minister Sikorski fetuje zwyci\u0119stwo polskiej dyplomacji. A mo\u017ce sam \u0141ukaszenka chce wci\u0105\u017c mie\u0107 kart\u0119 przetargow\u0105 w osobie Poczobuta. Musimy wi\u0119c dalej czeka\u0107 na jego uwolnienie, zgrzytaj\u0105c z\u0119bami.<\/p>\n\n\n\n
Sukces mo\u017ce og\u0142osi\u0107 dyplomacja ameryka\u0144ska, ale ma on cen\u0119 z\u0142agodzenia izolacji re\u017cimu \u0141ukaszenki. Lekcja jest wi\u0119c prosta: re\u017cim dalej b\u0119dzie handlowa\u0142 lud\u017ami, kt\u00f3rych wtr\u0105ca do wi\u0119zienia pod sfabrykowanymi oskar\u017ceniami.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 z nich wysz\u0142a na wolno\u015b\u0107 w sobot\u0119, kiedy przypad\u0142a kolejna rocznica „nocy genera\u0142\u00f3w”. Chc\u0119 jej po\u015bwi\u0119ci\u0107 kilka uwag.<\/p>\n\n\n\n
W latach 80., ostatniej dekady PRL – niby dawno, a dla mnie jak przedwczoraj – zdarzy\u0142y si\u0119 cztery wydarzenia o wielkiej wadze: powstanie Solidarno\u015bci, zamach na Jana Paw\u0142a II, stan wojenny nosz\u0105cy znamiona zamachu stanu i porozumienie Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u. Zmieni\u0142y nie tylko bieg historii Polski, ale i Europy. Szczeg\u00f3lne jest miejsce zamachu na papie\u017ca, te\u017c bezprecedensowego. Mia\u0142 zlikwidowa\u0107 symbol i autorytet niezale\u017cny od \u00f3wczesnej w\u0142adzy, z\u0142ama\u0107 ducha pokojowego, obywatelskiego niepos\u0142usze\u0144stwa, odebra\u0107 wszelk\u0105 nadziej\u0119. Podobnie zreszt\u0105 jak zamordowanie ks. Popie\u0142uszki.\u00a0Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako instytucja samosterowna by\u0142 tak samo nie do przyj\u0119cia dla komunist\u00f3w jak Solidarno\u015b\u0107. Mieli dwie opcje: tolerowa\u0107 albo uderzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
W niedawno wyprodukowanym filmie „Zamach na papie\u017ca” w re\u017cyserii i na podstawie scenariusza Pasikowskiego – obejrza\u0142em na Netflixie i nie \u017ca\u0142uj\u0119 – obowi\u0105zuje teza o spisku specs\u0142u\u017cb polskich, sowieckich i bu\u0142garskich przeciwko papie\u017cowi z Polski. Wynaj\u0119ty kiler Agca, turecki nacjonalista, prawdopodobnie nawet nie wiedzia\u0142, komu s\u0142u\u017cy. Do zamachu dosz\u0142o 13 maja 1981 r., gdy w Polsce trwa\u0142 wolno\u015bciowy zryw pod egid\u0105 Solidarno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Ta zbie\u017cno\u015b\u0107 raczej nie by\u0142a przypadkowa. Jan Pawe\u0142 II razem z niekontrolowanym przez komunist\u00f3w oddolnym ruchem spo\u0142ecznym by\u0142 postrzegany jako zagro\u017cenie ideologiczne w bloku sowieckim, a szczeg\u00f3lnie w PRL. Siedem miesi\u0119cy po strza\u0142ach na placu \u015bw. Piotra na ulice polskich miast wyprowadzono \u017co\u0142nierzy i milicjant\u00f3w, zacz\u0119\u0142y si\u0119 masowe aresztowania lider\u00f3w, dzia\u0142aczy i sympatyk\u00f3w Solidarno\u015bci i pacyfikacje strajkuj\u0105cych zak\u0142ad\u00f3w pracy. W\u0142adza zaatakowa\u0142a w\u0142asnych obywateli pod has\u0142em, \u017ce komuni\u015bci b\u0119d\u0105 broni\u0107 socjalizmu jak niepodleg\u0142o\u015bci.\u00a0Dowodz\u0105cy dowiezieniem mnie do miejsca internowania w Uhercach powiedzia\u0142 mi w twarz, \u017ce gdyby mia\u0142 taki rozkaz, zastrzeli\u0142by mnie na miejscu bez wahania.<\/p>\n\n\n\n
Do nieudanego zamachu na papie\u017ca doszed\u0142 zamach stanu. Pierwszy si\u0119 nie powi\u00f3d\u0142, drugi owszem. Gospodarka si\u0119 sypa\u0142a, ale w przemocy byli dobrzy. Niekt\u00f3rzy do dzi\u015b broni\u0105 gen. Jaruzelskiego, \u017ce dzi\u0119ki zamachowi, jaki przeprowadzi\u0142 na Solidarno\u015b\u0107, uratowa\u0142 Polsk\u0119 przed napa\u015bci\u0105 Sowiet\u00f3w. Mnie to nie przekonuje, bo je\u015bli naprawd\u0119 kierowa\u0142 si\u0119 patriotyzmem, a nie ch\u0119ci\u0105 utrzymania w\u0142adzy i autorytarnego systemu, to m\u00f3g\u0142 przygotowa\u0107 plan obrony przed inwazj\u0105 sowieck\u0105 zamiast planu ataku na Solidarno\u015b\u0107, kt\u00f3ra chcia\u0142a demokratyzacji, a w dalszej perspektywie pe\u0142nej niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Gdyby do napa\u015bci dosz\u0142o, powinien stawi\u0107 jej op\u00f3r razem z Wa\u0142\u0119s\u0105 i innymi przyw\u00f3dcami Solidarno\u015bci. Niekoniecznie militarny. Wystarczy\u0142by moralny i polityczny. Sowiety mog\u0142yby w obliczu takiego protestu wstrzyma\u0107 agresj\u0119 i zostawi\u0107 spraw\u0119 do rozstrzygni\u0119cia samym Polakom, jak si\u0119 ostatecznie sta\u0142o przy Okr\u0105g\u0142ym Stole. Jaruzelski wybra\u0142 jednak przemoc jako metod\u0119 rozwi\u0105zania konfliktu. Tego si\u0119 nie zapomina.<\/p>\n\n\n\n
Spo\u0142ecze\u0144stwu dano przyk\u0142ad, \u017ce tylko si\u0142a si\u0119 liczy, a reszta to dekoracje. Lekcja przemocy zapad\u0142a w pami\u0119\u0107 spo\u0142eczn\u0105 g\u0142\u0119boko: a wi\u0119c tak mo\u017cna. Wi\u0119c nie dziwmy si\u0119, \u017ce Braunowi, pierwszemu jawnemu przemocowcowi w III RP, przybywa zwolennik\u00f3w. Gen przemocy zakodowany w stanie wojennym reaktywowano na skrajnej prawicy. Idealnie wpisuje si\u0119 to strategi\u0119 walki z demokracj\u0105 po obu stronach Atlantyku.<\/p>\n\n\n\n
Jednak Jaruzelskiemu trzeba odda\u0107, \u017ce porozumienia przy Okr\u0105g\u0142ym Stole dotrzyma\u0142. To te\u017c by\u0142 bezprecedensowy, bo bezkrwawy prze\u0142om. Poniewa\u017c polega\u0142 na (racjonalnym) kompromisie, napotka\u0142 sprzeciw po obu stronach. Do dzi\u015b niekt\u00f3rzy ludzie dawnej opozycji uwa\u017caj\u0105 go za zmow\u0119 elit.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Ja te\u017c mia\u0142em wtedy w\u0105tpliwo\u015bci, ale da\u0142em si\u0119 przekona\u0107 m\u0105drzejszym ode mnie, \u017ce je\u015bli chcemy demokracji, musimy godzi\u0107 si\u0119 na kompromisy, bo polityka w stylu „wszystko albo nic” przed\u0142u\u017cy wychodzenie z \u00f3wczesnego totalnego kryzysu. B\u0119dziemy si\u0119 d\u0142u\u017cej m\u0119czy\u0107, ponosi\u0107 koszta zapa\u015bci, strach i niepewno\u015b\u0107 by\u0142yby dalej g\u0142\u00f3wnymi doradcami w naszym \u017cyciu prywatnym i obywatelskim. Najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem pierwszej Solidarno\u015bci by\u0142o prze\u0142amanie strachu w spo\u0142ecze\u0144stwie. Nie wr\u00f3ci\u0142 po 13 grudnia roku pami\u0119tnego i dzi\u0119ki temu \u00f3wczesna w\u0142adza z linii walki musia\u0142a przej\u015b\u0107 na lini\u0119 negocjacyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Pisowska opozycja nazywa obecn\u0105 koalicj\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105 obra\u017aliwie koalicj\u0105 13 grudnia. Zestawia j\u0105 zatem z zamachem komunist\u00f3w pod wodz\u0105 Jaruzelskiego. Podwa\u017ca s\u0142uszno\u015b\u0107 obrad Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u, przemilczaj\u0105c, \u017ce siedzieli przy nim bracia Kaczy\u0144scy. Zamachem stanu nazywa powstanie i dzia\u0142ania obecnego demokratycznego rz\u0105du. Pe\u0142ni\u0105cy obowi\u0105zki g\u0142owy pa\u0144stwa stara si\u0119 sabotowa\u0107 i delegitymizowa\u0107 jego prace.<\/p>\n\n\n\n
Wysuwane oskar\u017cenia podmywaj\u0105 zaufanie do rz\u0105du i pa\u0144stwa\u00a0w momencie, gdy Rosja uczyni\u0142a z nas g\u0142\u00f3wnego wroga.\u00a0Kremlowska propaganda i rosyjskie s\u0142u\u017cby podsycaj\u0105 konflikty w polskiej polityce wewn\u0119trznej i zagranicznej, by zwi\u0119kszy\u0107 szanse doj\u015bcia u nas do w\u0142adzy si\u0142 antyukrai\u0144skich i prorosyjskich. Kompromis jako racjonalny cel polityczny zn\u00f3w jest odrzucany. Lekcja lat 80. idzie w zapomnienie, a przecie\u017c bez niej nie by\u0142oby wolnej Polski.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rado\u015b\u0107 z wypuszczenia z wi\u0119zie\u0144 \u0141ukaszenki ponad setki politycznych, w tym noblisty Alesia Bialackiego, ale smutek, \u017ce nie ma wsr\u00f3d nich redaktora Poczobuta. Pog\u0142oski o jego zwolnieniu kr\u0105\u017cy\u0142y w\u015br\u00f3d dziennikarzy od czwartku. A jednak nie wypu\u015bcili.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17511"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17518,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17511\/revisions\/17518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}