W ten weekend Czesi wybior\u0105 sobie prezydenta. Po raz pierwszy w formule powszechnej, a nie parlamentarnej. Nie wnikam w (bardzo ciekawe) czeskie szczeg\u00f3\u0142y wyborcze, cho\u0107 po prezydencie Klausie, euro-fobie, p\u0142aka\u0142 nie b\u0119d\u0119. Wystarczy, \u017ce p\u0142acz\u0105 Czesi, z kt\u00f3rymi odchodz\u0105cy prezydent \u017cegna si\u0119 amnestiami dla kryminalist\u00f3w. <\/p>\n
Czy bracia Czesi nie wpadn\u0105 jednak z deszczu pod rynn\u0119? Czy system powszechnych wybor\u00f3w prezydenckich sprawdza si\u0119 lepiej ni\u017c wybory prezydenta przez parlament? Mam w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n
W Polsce przedwojennej prezydenta wybiera\u0142 parlament, o czym jeszcze d\u0142ugo b\u0119dzie nam przypomina\u0142 los Gabriela Narutowicza, pierwszego w naszej historii demokratycznie wybranego prezydenta zamordowanego przez endeckiego fanatyka. ,,Win\u0105” Narutowicza by\u0142o, \u017ce wygra\u0142 w parlamencie g\u0142osami lewicy i reprezentant\u00f3w mniejszo\u015bci narodowych.<\/p>\n
Zabrak\u0142o wyobra\u017ani politycznej, \u017ceby budowa\u0107 w odrodzonej Polsce zal\u0105\u017cek narodu obywatelskiego, b\u0119d\u0105cego wsp\u00f3lnot\u0105 szersz\u0105 ni\u017c czysto etniczna. Mimo tej tragicznej inauguracji i fatalnego w skutkach zamachu majowego Pi\u0142sudskiego, przedwojenny model prezydentury by\u0142 wydolny i chyba sprawdzi\u0142 si\u0119 te\u017c w ekstremalnej sytuacji wojenno-wygna\u0144czej.<\/p>\n
Jednak po 1989 r. przyj\u0119to model zbli\u017cony do niemieckiego je\u015bli chodzi o premiera, i zbli\u017cony do francuskiego je\u015bli chodzi o prezydenta. Premier jak kanclerz, a prezydent, cho\u0107 presti\u017cowo silny, bo z wyboru powszechnego, w istocie reprezentacyjny, zn\u00f3w jak w Niemczech (ale tam wybiera go parlament).Powsta\u0142o w ten spos\u00f3b potencjalne \u017ar\u00f3d\u0142o napi\u0119\u0107 a nawet konflikt\u00f3w politycznych mi\u0119dzy premierem a prezydentem. M\u0119czymy si\u0119 z tym do dzi\u015b.<\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce u progu III RP lepiej by\u0142o wr\u00f3ci\u0107 do formu\u0142y przedwojennej. Tak by\u0142oby bardziej sp\u00f3jnie ustrojowo. Niestety, jak zwykle u nas emocje wzi\u0119\u0142y g\u00f3r\u0119 nad rozumem politycznym. Bo przecie\u017c Wa\u0142\u0119sa musia\u0142 mie\u0107 mandat ,,lepszy” ni\u017c Jaruzelski, wybrany jednym g\u0142osem przez przej\u015bciowy parlament. No i si\u0119 zacz\u0119\u0142o.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie to dzi\u015b polityczna mrzonka, by\u015bmy wybierali prezydenta przez naszych przedstawicieli w parlamencie. Praw raz przyznanych w demokracji bez wa\u017cnych powod\u00f3w si\u0119 nie odbiera. Na domiar z\u0142ego, czy taki parlament, jak obecny, by\u0142by w og\u00f3le w stanie wybra\u0107 jakiegokolwiek prezydenta?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W ten weekend Czesi wybior\u0105 sobie prezydenta. Po raz pierwszy w formule powszechnej, a nie parlamentarnej. Nie wnikam w (bardzo ciekawe) czeskie szczeg\u00f3\u0142y wyborcze, cho\u0107 po prezydencie Klausie, euro-fobie, p\u0142aka\u0142 nie b\u0119d\u0119. Wystarczy, \u017ce p\u0142acz\u0105 Czesi, z kt\u00f3rymi odchodz\u0105cy prezydent \u017cegna si\u0119 amnestiami dla kryminalist\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1762"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1762"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1762\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1766,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1762\/revisions\/1766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}