Viktor Orb\u00e1n, m\u00f3j najwi\u0119kszy zaw\u00f3d w polityce Europy postkomunistycznej. Dawno temu, w PRL, kiedy udziela\u0142em si\u0119 w opozycji antysystemowej, ch\u0142on\u0119li\u015bmy wie\u015bci z innych „demolud\u00f3w\u201d o tamtejszych oddolnych ruchach przeciwko re\u017cimowi.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Przede wszystkim w \u00f3wczesnej Czechos\u0142owacji i na W\u0119grzech. Nazwisko Orb\u00e1na kojarzyli\u015bmy z w\u0119gierskimi liberalnymi demokratami. Pojawi\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017ano, kiedy system „realnego socjalizmu\u201d ju\u017c upada\u0142. Ale czuli\u015bmy rado\u015b\u0107, gdy wyst\u0105pi\u0142 publicznie w 1989 r. podczas powt\u00f3rnego pogrzebu przyw\u00f3dcy pami\u0119tnej rewolucji w\u0119gierskiej w 1956 Imre Nagya i za\u017c\u0105da\u0142 wolnych wybor\u00f3w oraz wycofania wojsk sowieckich z W\u0119gier, co nast\u0105pi\u0142o dwa lata p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n
Jakie\u017c rozczarowanie, \u017ce z m\u0142odego demokraty, stypendysty fundacji Sorosa na uniwersytecie w Oksfordzie, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciela Fideszu, zamieni\u0142 si\u0119 w piewc\u0119 „nieliberalnej\u201d – czyli fasadowej \u2013 demokracji i chwalc\u0119 autorytarnych system\u00f3w w Rosji, Chinach i Turcji, or\u0119downika antyliberalnych hase\u0142 skrajnej prawicy, a w ko\u0144cu w hamulcowego unijnej pomocy dla walcz\u0105cej z Putinem Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego rozczarownie i ostrze\u017cenie. Negatywny przyk\u0142ad ludowej m\u0105dro\u015bci, \u017ce punkt widzenia zale\u017cy od punktu siedzenia. Odk\u0105d Orb\u00e1n umo\u015bci\u0142 si\u0119 na z\u0142e w w\u0119gierskiej polityce, ow\u0142adn\u0119\u0142a nim podobna obsesja jak Kaczy\u0144skim Jaros\u0142awem: obsesja niekontrolowanej w\u0142adzy. Ni\u0105 powodowany, zmieni\u0142 konstytucj\u0119 w 2012 r. i usun\u0105\u0142 z oficjalnej nazwy kraju s\u0142owo „republika\u201d. Teraz oficjalna nazwa kraju brzmi po prostu „W\u0119gry\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Lecz za tym prostym posuni\u0119ciem kryje si\u0119 niezbyt skrywany rewizjonizm terytorialny. Bo W\u0119gry pod has\u0142em obrony praw mniejszo\u015bci w\u0119gierskiej w krajach s\u0105siednich krzywo patrz\u0105 np. na Ukrain\u0119: jeden pretekst wi\u0119cej do snucia mocarstwowych mrzonek o Wielkich W\u0119grzech z dawno minionej epoki. S\u0142owem: nacjonalizm, demon naszych czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c za miesi\u0105c b\u0119d\u0105 na W\u0119grzech wybory parlamentarne. Orb\u00e1n mo\u017ce je przegra\u0107 z konkurencyjn\u0105 parti\u0105 Tisza, utworzon\u0105 przez by\u0142ego dzia\u0142acza partii Orb\u00e1na, o jak\u017ce patriotycznym nazwisku Peter Magyar. W brukselskich kuluarach, a nawet na oficjalnych spotkaniach przedstawicieli UE, zaostrza si\u0119 krytyka polityki Orb\u00e1na i rosn\u0105 oczekiwania, \u017ce utraci w\u0142adz\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, takich Magyar\u00f3w mo\u017ce przybywa\u0107 w PiS po wecie Nawrockiego przeciwko unijnemu SAFE – Orb\u00e1n tego programu nie wetowa\u0142 – wyst\u0105pienie senatora W\u0142osowicza w obronie tego programu wbrew linii Kaczy\u0144skiego jest tego przyk\u0142adem. Wszak prawdziwa cnota krytyk si\u0119 nie boi. Pierwszy sprawiedliwy w Prawie i Sprawiedliwo\u015bci rych\u0142o mo\u017ce znale\u017a\u0107 na\u015bladowc\u00f3w rozczarowanych Kaczy\u0144skim jak Magyar Orb\u00e1nem.<\/p>\n\n\n\n
Jego ci\u0105g\u0142e szanta\u017ce wetem – ostatnio przeciwko przyznaniu przez UE 90 mld pomocy Ukrainie – czy kpiny i obelgi pod adresem „Brukselczyk\u00f3w” mobilizuj\u0105 unijn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 do debaty o likwidacji tego liberum veto jako narz\u0119dzia manipulacji. Bo przecie\u017c Orb\u00e1n nic nie zrobi\u0142, by si\u0119 w \u015blad cho\u0107by za Polsk\u0105 uniezale\u017cni\u0107 energetycznie od Rosji.<\/p>\n\n\n\n
Wielkie niezadowolenie wywo\u0142a\u0142o niedawne wezwanie Orb\u00e1na do odbudowy relacji Europy z Rosj\u0105 po zako\u0144czeniu wojny w Ukrainie. Tisza nie jest formacj\u0105 lewicow\u0105, lecz konserwatywno-liberaln\u0105. Je\u015bli wygra z Orb\u00e1nem, czeka j\u0105 trudny marsz od demokracji „nieliberalnej\u201d do normalnej. Trudniejszy nawet ni\u017c marsz koalicji Tuska.<\/p>\n\n\n\n
Dla Unii jednak by\u0142aby to wielka ulga, poniek\u0105d taka jak po zwyci\u0119stwie koalicji demokratycznej w Polsce w 2023 r. Kolejne pa\u0144stwo „nowej\u201d Unii wr\u00f3ci\u0142oby z populistycznego manowca na g\u0142\u00f3wny szlak. Trzymam kciuki z umiarkowanym optymizmem.<\/p>\n\n\n\n
Gdyby w przysz\u0142ym roku Tusk wygra\u0142 wybory \u2013 co prawdopodobne, cho\u0107 sformowanie rz\u0105du pewne nie jest \u2013 stare, ale jare powiedzenie o Polakach i W\u0119grach jako bratankach odzyska\u0142oby tre\u015b\u0107.\u00a0Genera\u0142 Bem, antyimperialny rewolucjonista Kossuth, powsta\u0144cy 1956 r. nie walczyli o orbanowskie W\u0119gry.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Viktor Orb\u00e1n, m\u00f3j najwi\u0119kszy zaw\u00f3d w polityce Europy postkomunistycznej. Dawno temu, w PRL, kiedy udziela\u0142em si\u0119 w opozycji antysystemowej, ch\u0142on\u0119li\u015bmy wie\u015bci z innych „demolud\u00f3w\u201d o tamtejszych oddolnych ruchach przeciwko re\u017cimowi.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17701"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17701"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17701\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17706,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17701\/revisions\/17706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}