Taki polski paradoks: niby kicz i megalomania, a wszyscy o tym pisz\u0105. Od prawa do lewa, katolicy i atei\u015bci. W Konotopie stan\u0119\u0142a najwy\u017csza w Europie figura Matki Boskiej. W „Polityce” opisa\u0142 j\u0105, jak zwykle cienkim pi\u00f3rem, Marcin Ko\u0142odziejczyk, mistrz reporta\u017cu spo\u0142eczno-kulturowego. W OKO.press mamy wywiad z prof. Semprinem o „nadobecno\u015bci” Maryi w polskim katolicyzmie.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Konstrukcj\u0119 sfinansowa\u0142 z w\u0142asnej kieszeni miejscowy biznesmen. Jego pieni\u0105dze, jego decyzja. Ale publiczno\u015b\u0107, niekoniecznie wierz\u0105ca, zastanawia si\u0119, na co mog\u0142yby p\u00f3j\u015b\u0107 jego miliony zamiast na kolejny, po Jezusie ze \u015awiebodzina, symbol kulturowej dominacji katolicyzmu w Polsce. Oczywi\u015bcie, \u017ce przyda\u0142yby si\u0119 np. s\u0142u\u017cbie zdrowia albo publicznej edukacji. Jednak p\u00f3ki mamy wolno\u015b\u0107 wydawania w\u0142asnych pieni\u0119dzy po w\u0142asnym uwa\u017caniu, musimy si\u0119 pogodzi\u0107 z polskim „\u015bwi\u0119tym kiczem” finansowanym przez prywatne osoby, a nie przez pa\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n
Szczerze m\u00f3wi\u0105c, kiczu ci u nas dostatek, tak\u017ce \u015bwieckiego i dworuj\u0105cego sobie na pot\u0119g\u0119 z uczu\u0107 religijnych. Przyk\u0142ady znajdziemy bez trudu we wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze masowej, od Monty Pythona po darcie Biblii przez Nergala czy zdj\u0119cia JPII przez Sinead O\u2019Connor (sk\u0105din\u0105d znakomitej) albo czarne msze satanist\u00f3w. A mnie si\u0119 nie podoba jedno i drugie, cho\u0107 Monty Python i mnie bawi, bo lubi\u0119 brytyjskie poczucie humoru, dosadne, lecz zwykle nieprzekraczaj\u0105ce czerwonych linii. Nale\u017cy do nich szacunek dla zwyk\u0142ych ludzi, cho\u0107by biednych, niewykszta\u0142conych, mierz\u0105cych si\u0119 z \u017cyciem z pomoc\u0105 wiary. Co innego estetyczna ocena religijnej gigantomanii, a co innego ludzie, kt\u00f3rzy odczuwaj\u0105 potrzeb\u0119 obcowania z widzialnymi znakami wiary, kt\u00f3r\u0105 wyznaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nie znam tak kpi\u0105cych krytyk jak te polskie, odnosz\u0105cych si\u0119 do gigantycznych figur Buddy, np. w Kamakurze czy w Afganistanie, niestety wysadzonej przez talib\u00f3w dynamitem. Przeciwnie, uwa\u017camy je za imponuj\u0105ce i warte ochrony zabytki ludzkiej kultury duchowej. I tego si\u0119 trzymam: jest wolno\u015b\u0107 do religii, nawet dla religijnego kiczu, tandety i dewocji, p\u00f3ki nie narusza ona wolno\u015bci od <\/strong>religii, kt\u00f3ra te\u017c nie zawsze imponuje wysokim artyzmem i smakiem.<\/p>\n\n\n\n Moje zainteresowanie wzbudza bardziej postawa ludzi religijnych wobec z\u0142a spo\u0142ecznego. Bo mamy w\u0142a\u015bnie rosn\u0105c\u0105 fal\u0119 uprzedze\u0144, nienawi\u015bci, a nawet atak\u00f3w fizycznych na Ukrai\u0144c\u00f3w, \u017byd\u00f3w i wszelkich „obcych” w naszym kraju. Niewiele warta jest religijno\u015b\u0107, kt\u00f3ra to z\u0142o ignoruje lub wr\u0119cz popiera. Na tym polu oczekuj\u0119 reakcji i od zwyk\u0142ych wierz\u0105cych, i od duchownych wszystkich szczebli. Mamy dzi\u015b deficyt reakcji negatywnych, wzywaj\u0105cych do opami\u0119tania si\u0119 i porzucenia tej drogi, za to znaczn\u0105 „nadobecno\u015b\u0107” pozytywnych, pr\u00f3buj\u0105cych usprawiedliwia\u0107 bicie lub zniewa\u017canie na polskich ulicach takich Bogu ducha winnych os\u00f3b. Dlatego za wa\u017cne uwa\u017cam publiczne wypowiedzi na ten straszny temat zadomowiania si\u0119 w Polsce nienawi\u015bci. Szczeg\u00f3lnie os\u00f3b wierz\u0105cych. Pokroju ks. Lema\u0144skiego, siostry Chmielewskiej czy kardyna\u0142a Rysia.<\/p>\n\n\n\n Po raz kolejny kardyna\u0142 da\u0142 przyk\u0142ad katolikom polskim w li\u015bcie duszpasterskim do wiernych z okazji Wniebowzi\u0119cia Maryi, datowanym na 12 sierpnia, a przygotowanym w Rzymie, gdzie Ry\u015b za\u0142atwia ko\u015bcielne sprawy (w\u0142a\u015bnie papie\u017c Leon mianowa\u0142 go cz\u0142onkiem watyka\u0144skiej Rady do spraw Ekonomicznych). W tym li\u015bcie po\u015bwi\u0119conym g\u0142\u00f3wnie kwestiom „mariologicznym” polski hierarcha, uwa\u017cany w kr\u0119gach katolik\u00f3w soborowych za nieformalnego lidera Ko\u015bcio\u0142a w Polsce, wspomina o nienawi\u015bci na tle narodowo\u015bciowym.<\/p>\n\n\n\n „Nie ma dnia, aby media nie informowa\u0142y nas o nowych aktach przemocy: wobec dzieci i m\u0142odzie\u017cy, wobec kobiet, wobec migrant\u00f3w, szczeg\u00f3lnie Ukrai\u0144c\u00f3w. M\u00f3wimy o tym ju\u017c chyba wszyscy. Przemoc jest grzechem. Oboj\u0119tno\u015b\u0107 wobec niej r\u00f3wnie\u017c. W jaki wi\u0119c spos\u00f3b mo\u017cna si\u0119 temu przeciwstawi\u0107? Gdzie znajduje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142o tych postaw? Sk\u0105d si\u0119 to bierze? Czy nie st\u0105d w\u0142a\u015bnie, \u017ce widzimy i podchodzimy do drugichz g\u00f3ry \u2013 jako ci, kt\u00f3rzy zawsze stoj\u0105 wy\u017cej, wiedz\u0105 lepiej, mog\u0105 wi\u0119cej? Rozeznajemy rzeczywisto\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 nas ci\u0105gle z perspektywy si\u0142y i w\u0142adzy. Czasami \u2013 i to jest jeszcze gorsze \u2013 z pozycji w\u0142adzy utraconej. Widz\u0105c utrat\u0119 pozycji, autorytetu i wp\u0142yw\u00f3w, tym bardziej chcemy ich broni\u0107, tupi\u0105c, wykrzykuj\u0105c i \u017c\u0105daj\u0105c. Im bardziej s\u0142abn\u0105ca pozycja \u2013 tym wi\u0119cej agresji. Ale b\u0142\u0105d jest najpierw na poziomie widzenia \u2013 zawsze z g\u00f3ry, nigdy z pozycji maluczkich. A to widzenie nie tylko g\u0142\u0119boko fa\u0142szywe, ale tak\u017ce rujnuj\u0105ce wszelkie ludzkie spotkania i relacje”.<\/p>\n\n\n\n Takiej refleksji oczekuj\u0119 nie tylko od duchownych, ale te\u017c od polityk\u00f3w, na czele z prezydentem, premierem i ministrami polskiego rz\u0105du. S\u0142owa robi\u0105 polityk\u0119 tak samo jak dzia\u0142ania. Ale nie cieszmy si\u0119 przesadnie. W jednym z ko\u015bcio\u0142\u00f3w krakowskich z tego fragmentu listu metropolity odczytuj\u0105cy go ksi\u0105dz usun\u0105\u0142 jedno s\u0142owo. Nietrudno zgadn\u0105\u0107 jakie: „Ukrai\u0144cy”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Taki polski paradoks: niby kicz i megalomania, a wszyscy o tym pisz\u0105. Od prawa do lewa, katolicy i atei\u015bci. W Konotopie stan\u0119\u0142a najwy\u017csza w Europie figura Matki Boskiej. W „Polityce” opisa\u0142 j\u0105, jak zwykle cienkim pi\u00f3rem, Marcin Ko\u0142odziejczyk, mistrz reporta\u017cu spo\u0142eczno-kulturowego. W OKO.press mamy wywiad z prof. Semprinem o „nadobecno\u015bci” Maryi w polskim katolicyzmie.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-18393","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gra-w-klasy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18393"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18404,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18393\/revisions\/18404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}