{"id":18503,"date":"2026-09-07T14:49:09","date_gmt":"2026-09-07T12:49:09","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/?p=18503"},"modified":"2026-09-07T20:12:51","modified_gmt":"2026-09-07T18:12:51","slug":"wiecej-bismarcka-mniej-hitlera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/2026\/09\/07\/wiecej-bismarcka-mniej-hitlera\/","title":{"rendered":"„Wi\u0119cej Bismarcka, mniej Hitlera”"},"content":{"rendered":"\n

Tak stre\u015bci\u0142 lini\u0119 programow\u0105 AfD jeden z jej dzia\u0142aczy. To oczywi\u015bcie zmy\u0142ka w reakcji na oskar\u017cenia, \u017ce ta nowa si\u0142a w niemieckiej polityce kojarzy si\u0119 przede wszystkim z faszyzmem i nacjonalizmem. Zmy\u0142ka polega na dw\u00f3ch sztuczkach: dzia\u0142acze AfD podkre\u015blaj\u0105, \u017ce s\u0105 demokratami i dlatego oburza ich, \u017ce inne partie odmawiaj\u0105 z nimi rozmowy – a przecie\u017c z ka\u017cdym obywatelem warto i trzeba rozmawia\u0107 – oraz na pr\u00f3bie pomniejszania znaczenia epoki Hitlera, bo przecie\u017c c\u00f3\u017c to jest 12 lat na tle wielowiekowej historii Germanii. Zamiast wci\u0105\u017c si\u0119 kaja\u0107, Niemcy powinni by\u0107 dumni, \u017ce wydali Bismarcka i tylu wielkich poet\u00f3w i filozof\u00f3w. Rzecz jasna ciemne strony cesarstwa niemieckiego, cho\u0107by w kolonialnej Namibii, czy kulturkampf<\/em>, walka z katolicyzmem jako ostoj\u0105 polsko\u015bci, nie powinny by\u0107 eksponowane w narodowej pedagogice pod nadzorem AfD.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

AfD gotowa jest wi\u0119c napisa\u0107 na nowo histori\u0119 Niemiec tak, aby kolejne pokolenia nie musia\u0142y ju\u017c \u015bl\u0119cze\u0107 godzinami nad genez\u0105, rz\u0105dami i upadkiem nazizmu, a wi\u0119cej czasu po\u015bwi\u0119ca\u0142y wspania\u0142ym rozdzia\u0142om historii i kultury narodu niemieckiego. Ten j\u0119zyk przypomina lamenty naszej prawicy nad „przemys\u0142em pogardy i wstydu”, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym polem natarcia na patriotycznych Polak\u00f3w jest rzekomo szanta\u017c moralny zmuszaj\u0105cy ich do ci\u0105g\u0142ego przepraszania za udzia\u0142 w Holokau\u015bcie i innych zbrodniach na mniejszo\u015bciach narodowych.<\/p>\n\n\n\n

Tak wyobra\u017caj\u0105 sobie ideolodzy AfD radykaln\u0105 przebudow\u0119 systemu edukacji publicznej i publicznych medi\u00f3w pod swoimi przysz\u0142ymi rz\u0105dami. W jej ramach zaka\u017ce si\u0119 „sztuki antyniemieckiej” i dotowania instytucji kultury z bud\u017cetu pa\u0144stwa oraz niekt\u00f3rych organizacji spo\u0142ecznych dzia\u0142aj\u0105cych jak „przemys\u0142 pogardy” wzgl\u0119dem Niemc\u00f3w. Sk\u0105d my to znamy? Oczywi\u015bcie z historii III Rzeszy: punktem zwrotnym polityki kulturalnej hitleryzmu by\u0142o palenie na stosie ksi\u0105\u017cek autor\u00f3w lewicowych i antynazistowskich oraz os\u0142awiona wystawa sztuki „zwyrodnia\u0142ej” w 1937 r.<\/p>\n\n\n\n

Nie twierdz\u0119, \u017ce AfD wygra\u0142o mia\u017cd\u017c\u0105co wybory landowe w Saksonii-Anhalt, bo jest parti\u0105 neonazistowsk\u0105 udaj\u0105c\u0105 demokratyczn\u0105. Powod\u00f3w by\u0142o wiele. Przypomnijmy jednak, \u017ce ten land jest jednym z najmniejszych w\u015br\u00f3d 16 niemieckich kraj\u00f3w federalnych, najs\u0142abszych ekonomicznie, wyludniaj\u0105cym si\u0119, bo m\u0142odzi szukaj\u0105 przysz\u0142o\u015bci w Niemczech zachodnich, a nie postkomunistycznych. Mo\u017cliwe, \u017ce wyborcy g\u0142osowali na AfD pod lokalnym przewodem by\u0142ego specjalisty od klimatyzacji nie z nostalgii za nazizmem, lecz za z\u0142udn\u0105, ale jednak stabilizacj\u0105 czas\u00f3w NRD i z frustracji, \u017ce pa\u0144stwo o nich nie dba, jak kiedy\u015b. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w elicie AfD nostalgia za „Bismarckiem” oznacza gotowo\u015b\u0107 do redefinicji pa\u0144stwa niemieckiego i jego polityki, w tym polityki wschodniej w kierunku odbudowy przyjaznych stosunk\u00f3w z Rosj\u0105 i wycofania poparcia dla Ukrainy walcz\u0105cej z agresj\u0105 Putina.<\/p>\n\n\n\n

Gdyby doszli do w\u0142adzy na szczeblu federalnym, Unia Europejska znalaz\u0142aby si\u0119 w egzystencjalnym zagro\u017ceniu. Co oczywi\u015bcie cieszy Trumpa, Muska i skrajn\u0105 prawic\u0119 w Europie, ale powinno by\u0107 dla si\u0142 demokratycznych dzwonkiem alarmowym. Szczeg\u00f3lnie durna jest euforia nacjonalist\u00f3w polskich: je\u015bli AfD jako\u015b skleci rz\u0105d wi\u0119kszo\u015bciowy (brakuje trzech deputowanych, ale mog\u0105 ich podebra\u0107 z innych partii, np. bolszewizuj\u0105cej Sahry Wagenknecht), to Polsce nie b\u0119dzie przychylny, gdy\u017c uwa\u017caj\u0105 j\u0105 za wi\u0119ksze zagro\u017cenie ni\u017c Rosj\u0119!<\/p>\n\n\n\n

Na razie AfD Republik\u0105 Federaln\u0105 nie rz\u0105dzi, tylko jednym, ma\u0142o znacz\u0105cym landem. Rz\u0105dzi nadal kanclerz Merz i koalicja, kt\u00f3ra ma trzy lata, by si\u0119 ogarn\u0105\u0107 po szoku sakso\u0144skim. Szok jest wielki i szeroko komentowany poza Niemcami, bo dotyczy sprawy zasadniczej: zmaga\u0144 ze skrajn\u0105 prawic\u0105, kt\u00f3ra wsz\u0119dzie manipuluje emocjami patriotycznymi i antyimigranckimi, poczuciem dumy, godno\u015bci i to\u017csamo\u015bci narodowej. Dok\u0142adnie tak jak nacjonali\u015bci w Polsce. Nie do\u015b\u0107 zintegrowana Unia, borykaj\u0105ca si\u0119 z Trumpem, Rosj\u0105 i Chinami jednocze\u015bnie, naprawd\u0119 jest w potrzebie.<\/p>\n\n\n\n

Teraz Bruksela i inne unijne stolice, w tym Warszawa, w tym wyzwaniu mog\u0105 si\u0119 jednak doszuka\u0107 tak\u017ce elementu pozytywnego: b\u0119d\u0105 gromadzi\u0142y do\u015bwiadczenia w polityce niemieckiej, kt\u00f3ra jako pierwsza w pierwszej lidze unijnej b\u0119dzie si\u0119 uczy\u0142a, jak sobie radzi\u0107 z nacjonalpopulistami u w\u0142adzy.jest te\u017c drugi prawdopodobny bonus: mobilizacja si\u0142 nieprawicowych do wybor\u00f3w za trzy lata. M\u00f3wi\u0105c symbolicznie, szok sakso\u0144ski polega na tym, \u017ce pierwszy raz od zako\u0144czenia sprowokowanej przez Hitlera wojny \u015bwiatowej etyczne has\u0142o „Nigdy wi\u0119cej!” nie zadzia\u0142a\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tak stre\u015bci\u0142 lini\u0119 programow\u0105 AfD jeden z jej dzia\u0142aczy. To oczywi\u015bcie zmy\u0142ka w reakcji na oskar\u017cenia, \u017ce ta nowa si\u0142a w niemieckiej polityce kojarzy si\u0119 przede wszystkim z faszyzmem i nacjonalizmem. Zmy\u0142ka polega na dw\u00f3ch sztuczkach: dzia\u0142acze AfD podkre\u015blaj\u0105, \u017ce s\u0105 demokratami i dlatego oburza ich, \u017ce inne partie odmawiaj\u0105 z nimi rozmowy – a […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-18503","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gra-w-klasy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18503","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18503"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18503\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18509,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18503\/revisions\/18509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}