Dw\u00f3ch rosyjskich noblist\u00f3w oprotestowa\u0142o pe\u0142zaj\u0105c\u0105 klerykalizacj\u0119 pa\u0144stwa rosyjskiego. W li\u015bcie do prezydenta Putina nie ustrzegli si\u0119 kiks\u00f3w typowych dla profesury wychowanej w czasach radzieckich. W g\u0142owie im si\u0119 nie mie\u015bci, jak teologia mo\u017ce by\u0107 wyk\u0142adana na uniwersytetach, jakby na r\u00f3wni z naukami przyrodniczymi. (Jak wiadomo, na Zachodzie tak by\u0142o i jest od wiek\u00f3w, mimo Kopernika, Newtona, Darwina i Einstseina).<\/p>\n
Ale to s\u0105 drobiazgi. Co w tym prote\u015bcie mnie frapuje to to, \u017ce ca\u0142a sprawa w jaki\u015b spos\u00f3b potwierdza, \u017ce by\u0142o co\u015b na rzeczy, kiedy Aleksander Kaczorowski w ,,Newsweeku”, a p\u00f3\u017aniej prof. Geremek w prasie w\u0142oskiej, snuli analogie mi\u0119dzy systemem budowanym u nas przez premiera Kaczy\u0144skiego a ,,demokracj\u0105 suwerenn\u0105” budowan\u0105 przez Putina w Rosji.<\/p>\n
<\/p>\n
Ma\u0142o komu przysz\u0142o jednak poszuka\u0107 analogii w\u0142a\u015bnie w stosunku obu liderow do roli religii w pa\u0144stwie, o jakim marz\u0105. Jest to stosunek czysto instrumentalny, manipulacyjny. Chodzi o to, by zrobi\u0107 z religii rodzaj ideologii pa\u0144stwowo-narodowej, nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na to, jak wygl\u0105daj\u0105 dzi\u015b cywilizowane standardy w tej delikatnej dziedzinie.
\nW Polsce t\u0105 ideologi\u0105 mia\u0142by by\u0107 katolicyzm, w Rosji – prawos\u0142awie. Co sobie my\u015bl\u0105 i w co wierz\u0105 liderzy, to sprawa ich i ewentualnie Pana Boga, co my\u015bl\u0105 miliony obywateli – to te\u017c ich prywatna sprawa. Pa\u0144stwo to ja, o\u015bwiadcza lider, i dekretuje, \u017ce skuteczn\u0105 tam\u0105 przeciwko pustce etycznej wsp\u00f3\u0142czesnej kultury masowej mo\u017ce by\u0107 tylko dominuj\u0105ca u nas religia. Na przyk\u0142ad przez obowi\u0105zkowe lekcje religii i matur\u0119 z religii.<\/p>\n
W Rosji list akademik\u00f3w Alfierowa i Ginzburga zbieg\u0142 si\u0119 z kolejnym etapem pe\u0142zaj\u0105cej ,,ortodoksyzacji” pa\u0144stwa. Zapowiedziano, \u017ce w kolejnych obwodach wprowadzony zostanie do szk\u00f3\u0142 przedmiot o pozornie niewinnej nazwie: podstawy kultury prawos\u0142awnej. Kto by nie chcia\u0142 pozna\u0107 podstaw w\u0142asnej kultury? W ko\u0144cu prawos\u0142awie wyda\u0142o wielu wielkich pisarzy i my\u015blicieli religijnych czy fanatystyczne malarstwo religijne.<\/p>\n
Mo\u017cna by\u0107 nie wierz\u0105cym, ale wypada te rzeczy zna\u0107, bo jak inaczej rozumie\u0107 kod kultury (to samo jest dla mnie mocnym argumentem za niekonfesyjnym nauczaniem o religii i religiach w polskich szko\u0142ach \u015brednich). Tymczasem w praktyce te ,,podstawy” sprowadzaj\u0105 si\u0119 do zwyk\u0142ych lekcji religii prowadzonych przez katechet\u00f3w aprobowanych przez Cerkiew. A w Cerkwi pokomunistycznej tonu nie nadaj\u0105`wielcy pisarze religijni, tylko duchowni z patraiarch\u0105 Aleksym II na czele, przeciwnikiem teorii Darwina. Brzmi znajomo? Ale i tak przegonili\u015bmy Rosj\u0119 Putina, bo aktywni antydarwini\u015bci dostali od premiera posady w resorcie o\u015bwiaty.<\/p>\n
Umacnianie sojuszu Putina z Aleksym walnie oczywi\u015bcie w innych ,,konkurent\u00f3w” – tak tradycyjnie patrzy na nich Cerkiew – do rz\u0105d\u00f3w dusz rosyjskich, od katolik\u00f3w przez protestant\u00f3w, na muzu\u0142manach sko\u0144czywszy. Rosja inaczej ni\u017c my jest wci\u0105\u017c pa\u0144stwem prawdziwie wieloetnicznym i wielokulturowym i forsowanie przez Kreml jakiej\u015b jednej ,,ideologii religijnej” jest i nie do pogodzenia z wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 zachodni\u0105 norm\u0105, i politycznie wydaje si\u0119 niebezpieczne. Na dodatek praktykuj\u0105cych prawos\u0142awie obywateli Rosji jest wszystkiego kilka procent (cho\u0107 lekcje ,,podstaw kultury” maj\u0105 znacznie wi\u0119ksze poparcie, pono\u0107 ok. 40 proc. – wida\u0107 rodzice chc\u0105, by pa\u0144stwo wyr\u0119czy\u0142o ich i w dziedzinie transmisji warto\u015bci).<\/p>\n
A mo\u017ce si\u0119 ono zwi\u0119kszy\u0107, bo spo\u0142ecze\u0144stwo jest przecie\u017c zapatrzone i zas\u0142uchane w Putina. Putin wydaje mi si\u0119 zreszt\u0105 religijnym analfabet\u0105, kt\u00f3ry ani nie zna kultury prawos\u0142awnej, ani wsp\u00f3\u0142czesnego,m\u00f3wi\u0105c delikatnie, arcykonserwatywnego oblicza swej religii. Chce po prostu mie\u0107 swoj\u0105 religi\u0119 pa\u0144stwow\u0105 – jak przysta\u0142o staro-nowemu imperium. A Cerkiew naturalnie zaciera tylko r\u0119ce. Idea rozdzia\u0142u pa\u0144stwa i religii to przecie\u017c bezbo\u017cna nowinka Zachodu i aberracja Watykanu.<\/p>\n
W\u0142adza w narodach pokomunistycznych jest du\u017co silniejsza ni\u017c w liberalnych demokracjach obywatelskich w tym sensie, \u017ce silniej poci\u0105ga swoim przyk\u0142adem. Dwa lata polityki historycznej braci K. uczyni\u0142y z Powstania Warszawskiego gor\u0105cy temat polityczny, kt\u00f3rym Powstanie ju\u017c przestawa\u0142o by\u0107 w skali spo\u0142ecznej. Podobnie z Radiem Maryja. Pod wp\u0142ywem cz\u0119stych wizyt polityk\u00f3w rz\u0105du u ks. Rydzyka, Rydzyk i jego ,,opcja” wesz\u0142y do g\u0142\u00f3wnego nurtu polskiego \u017cycia publicznego, w kt\u00f3rym wcze\u015bniej, czy za prawicy czy za lewicy, nie wyst\u0119powa\u0142y.\u00a0\u00a0<\/p>\n
Efekt na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie mo\u017ce by\u0107 dobry. Religia narzucana przez pa\u0144stwo pod tak\u0105 czy inn\u0105 postaci\u0105, ,,lekcji podstaw kultury prawos\u0142awnej” czy legitymizowania Radia Maryja, budzi dzi\u015b w demokratycznej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa naturalny i zdrowy odruch odrzutu. Putin i premier Kaczy\u0144ski wyrz\u0105dzaj\u0105 w istocie niepowetowan\u0105 szkod\u0119 swym spo\u0142ecze\u0144stwom i Ko\u015bcio\u0142om, a Ko\u015bcio\u0142y korzystaj\u0105ce z takiej oferty dora\u017anego sojuszu z w\u0142adz\u0105, strzelaj\u0105 sobie gola samob\u00f3ja.<\/p>\n
Na szcz\u0119\u015bcie tu analogia si\u0119 ko\u0144czy. Pod wieloma innymi wzgl\u0119dami – cho\u0107 te\u017c nie bez zgrzyt\u00f3w i napi\u0119\u0107 – III RP wypracowa\u0142a i wdro\u017cy\u0142a ca\u0142kiem przyzwoity model stosunk\u00f3w pa\u0144stwo – pluralistyczne religijnie spo\u0142ecze\u0144stwo. Tu Rosji do nas chyba bardzo\u00a0 daleko.<\/p>\n
PS. Helena – good point! Gabisiek, Wolly, Maciek – witam i dzi\u0119kuj\u0119; Szestow1 – sprowadzanie problemu RM do folkloru, kt\u00f3ry wzbogaca \u017cycie naszego Ko\u015bcio\u0142a, mnie zupe\u0142nie nie przekonuje. Nie mam nic przeciwko ludowej i\u00a0tradycyjnej\u00a0pobo\u017cno\u015bci, mam przeciw postawie jednego konkretnego kap\u0142ana i\u00a0uwa\u017cam, \u017ce dla dobra Ko\u015bcio\u0142a trzeba ukr\u00f3ci\u0107 polityczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 tego kap\u0142ana. Qba – ale kiedy Ko\u015bci\u00f3\u0142 zachowywa\u0142 si\u0119 jak pa\u0144stwo ideologiczne? A PRL i komunizm\u00a0sko\u0144czy\u0142y si\u0119 raptem nieca\u0142e 20 lat temu.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dw\u00f3ch rosyjskich noblist\u00f3w oprotestowa\u0142o pe\u0142zaj\u0105c\u0105 klerykalizacj\u0119 pa\u0144stwa rosyjskiego. W li\u015bcie do prezydenta Putina nie ustrzegli si\u0119 kiks\u00f3w typowych dla profesury wychowanej w czasach radzieckich. W g\u0142owie im si\u0119 nie mie\u015bci, jak teologia mo\u017ce by\u0107 wyk\u0142adana na uniwersytetach, jakby na r\u00f3wni z naukami przyrodniczymi. (Jak wiadomo, na Zachodzie tak by\u0142o i jest od wiek\u00f3w, mimo Kopernika, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=227"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}