Nie wszyscy w Rosji stoj\u0105 murem za Putinem. Jest ich niewielu, ale to ich zapami\u0119ta historia, ich b\u0119d\u0105 pami\u0119ta\u0107 ludzie poza Rosj\u0105 zszokowani zbrojn\u0105 interwencj\u0105 rosyjsk\u0105 na Krymie. Ta tradycja osamotnionego sprzeciwu w obronie dobrej sprawy ma w Rosji d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119.<\/p>\n
Nale\u017c\u0119 do pokolenia Polak\u00f3w, kt\u00f3re podziwia\u0142o tak zwanych dysydent\u00f3w w ZSRR. Szczeg\u00f3lne wra\u017cenie zrobi\u0142 na mnie protest na Placu Czerwonym przeciwko interwencji Uk\u0142adu Warszawskiego w Czechos\u0142owacji. Trzeba by\u0142o naprawd\u0119 odwagi i charakteru, by wtedy publicznie powiedzie\u0107 ,,nie” Kremlowi w samym sercu radzieckiego imperium.<\/p>\n
Pod koniec sierpnia 1968 r. siedmioro prawych Rosjan wysz\u0142o na Plac. Mi\u0119dzy nimi Natalia Gorbaniewska. Prawie natychmiast zostali aresztowani. Natalia mia\u0142a ma\u0142e dziecko, przysz\u0142a z nim na demonstracj\u0119, wi\u0119c zabrali si\u0119 za ni\u0105 p\u00f3\u017aniej. W\u0142adza radziecka uzna\u0142a j\u0105 za psychicznie chor\u0105 i uwi\u0119zi\u0142a w zamkni\u0119tym szpitalu psychiatrycznym. Kilka lat p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a zmuszona do emigracji na Zach\u00f3d.<\/p>\n
Jeszcze podczas t\u0142umienia praskiej wiosny w Czechos\u0142owacji Czesi zasadzili na cze\u015b\u0107 siedmiorga prawych Rosjan drzewa w Hradec Kralove. Ameryka\u0144ska pie\u015bniarka Joan Baez dedykowa\u0142a jej piosenk\u0119. Natalia t\u0142umaczy\u0142a polsk\u0105 literatur\u0119 na rosyjski, pisa\u0142a w rosyjskiej prasie emigracyjnej o Katyniu i Solidarno\u015bci, po og\u0142oszeniu stanu wojennego w Polsce posz\u0142a demonstrowa\u0107 pod ambasad\u0119 PRL w Pary\u017cu. Pod koniec \u017cycia przyj\u0119\u0142a obywatelstwo polskie, do Rosji na sta\u0142e nie wr\u00f3ci\u0142a.<\/p>\n
Inna prawa Rosjanka, Anna Politkowska za swoje rzetelne relacje o wojnie w Czeczenii, ukazuj\u0105ce demoralizacj\u0119 obu stron, i za bezkompromisow\u0105 krytyk\u0119 polityki Kremla zosta\u0142a zastrzelona przez ,,nieznanych sprawc\u00f3w”, jak w jakiej\u015b satrapii na peryferiach cywilizowanego \u015bwiata.<\/p>\n
My\u015bl\u0119 o niej, o Gorbaniewskiej i o innych podobnych Rosjanach, patrz\u0105c na wydarzenia w Ukrainie. S\u0105dz\u0119, \u017ce ci Rosjanie byliby dzi\u015b\u00a0 z Majdanem i mniejszo\u015bci\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 na Krymie, a w ka\u017cdym razie nie z t\u0142umami wiwatuj\u0105cymi na cze\u015b\u0107 ,,anschlussu” Putina.<\/p>\n
Nie byli konformistami, byli lud\u017ami my\u015bl\u0105cymi na w\u0142asny rachunek. Takimi jak demonstranci w Moskwie, kt\u00f3rzy w tych dniach protestowali przeciwko awanturniczej polityce Putina wobec Ukrainy. Te\u017c by\u0142o ich niewielu, cho\u0107 o wiele wi\u0119cej ni\u017c w 68., ale niepor\u00f3wnanie mniej ni\u017c podczas antyputinowskich demonstracji na Placu B\u0142otnym w 2011 r. Konformizm, propaganda, represje robi\u0105 swoje.<\/p>\n
Jak\u017ce ponury jest kontrast z demokratycznymi krajami Zachodu. Tam przeciwko interwencji w Iraku protestowa\u0142y setki tysi\u0119cy ludzi. Pa\u0144stwo nie u\u017cy\u0142o przeciw nim policji. Policja ochrania\u0142a antyrz\u0105dowe demonstracje. W Rosji policja ochrania w\u0142adze, bo w\u0142adza zawsze ma racj\u0119, a obywatele wtedy, gdy zgadzaj\u0105 si\u0119 z w\u0142adz\u0105.<\/p>\n
Dziesi\u0105tki lat praktykowania wolno\u015bci obywatelskiej – oboj\u0119tne, w s\u0142usznej czy nies\u0142usznej (np. protesty niemieckie przeciw instalacji rakiet ameryka\u0144skich w Europie w latach 80. ) sprawie – pokazuj\u0105, na jakim etapie jest niezale\u017cne spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie i kultura demokratyczna w Rosji.<\/p>\n
Na pewno nie jest to niestety etap zaawansowany. A mo\u017ce najgorsze dla mnie jest to, \u017ce kiedy policja wy\u0142apuje tych dzielnych ludzi protestuj\u0105cych w dobrej sprawie, prawie nikt nie reaguje, nie wstawia si\u0119 za nimi, nie pr\u00f3buje powstrzyma\u0107 policyjnej przemocy, cho\u0107 demonstruj\u0105cy si\u0142y nie u\u017cywaj\u0105. Dzielni, lecz izolowani.<\/p>\n
Ale co tam. Podobnie by\u0142o z dysydentami i opozycj\u0105 demokratyczn\u0105 w innych ,,demokracjach ludowych”. Te\u017c zaczynali jako garstka uwa\u017cana za wariat\u00f3w lub prowokator\u00f3w. Jednak to im historia przyzna\u0142a racj\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej przyzna te\u017c racj\u0119 dzisiejszym rosyjskim przeciwnikom agresywnego i butnego putinizmu.<\/p>\n