Apel z Polski o dialog w Birmie mnie nie zaskoczy\u0142. A\u017c si\u0119 prosi\u0142o, by ludzie Solidarno\u015bci taki g\u0142os wydali. Gorzej, \u017ce wydali go wsp\u00f3lnie z autorami stanu wojennego. Mo\u017ce to i bez precedensu, \u017ce do pokojowych metod rozwi\u0105zania ostrego kryzysu wzywaj\u0105 po latach wsp\u00f3lnie atakuj\u0105cy i zaatakowani, ale w pierwszym odruchu by\u0142em jednak zszokowany, czytaj\u0105c podpisy pod sk\u0105din\u0105d s\u0142usznym i potrzebnym tekstem. Jako\u015b jeszcze nie dojrza\u0142em do takiego prze\u0142omu.<\/p>\n
<\/p>\n
Ale mo\u017ce jest w tym co\u015b, co daje do my\u015blenia. Polscy genera\u0142owie s\u0142u\u017c\u0105 przyk\u0142adem genera\u0142om birma\u0144skim, \u017ce mo\u017cna usi\u0105\u015b\u0107 do sto\u0142u z prze\u015bladowan\u0105 i opluskwian\u0105 wcze\u015bniej opozycj\u0105. Usi\u0105\u015b\u0107 i zawrze\u0107 jaki\u015b kompromis. Ale nigdy si\u0119 nie dowiemy, czy junta w Birmie przeczyta\u0142a ten apel z Polski i co o nim powiedzia\u0142a. Podejrzewam, \u017ce birma\u0144ska Rada Pokoju i Rozwoju – nazwa kandydat do Wielkiej Nagrody Orwellowskiej – ani sztab generalny nie b\u0119d\u0105 studiowa\u0107 polskiej drogi do demokracji. Uznaliby j\u0105 pewno za absurd, bo prowadzi\u0142a do podzielenia si\u0119 w\u0142adz\u0105, a w ko\u0144cu do usuni\u0119cia polskich genera\u0142\u00f3w na margines, a nawet do wytoczenia im proces\u00f3w. Po co tak sobie komplikowa\u0107 \u017cycie, kiedy mo\u017cna u\u017cy\u0107 si\u0142y.<\/p>\n
Pogl\u0105d, \u017ce j\u0119zyk si\u0142y jest jedynym, jaki ludzie naprawd\u0119 rozumiej\u0105, krew jest smarem historii, a pieni\u0105dz motorem ludzkich dzia\u0142a\u0144, to apteczka pierwszej pomocy, kiedy zaczynamy si\u0119 gubi\u0107 w analizie czy dyskusji. Rodzaj miecza do przeci\u0119cia w\u0119z\u0142a gordyjskiego. Taka wizja natury ludzkiej i historii jest mi obca. Uwa\u017cam, \u017ce jest nie tyle realistyczna, ile cyniczna: obcy ludzie,a tym bardziej jakie\u015b idea\u0142y, nie s\u0105 warte, by dla nich cokolwiek po\u015bwi\u0119ca\u0107.<\/p>\n
W latach 80 niekt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce szkoda czasu na zajmowanie si\u0119 aspiracjami kraj\u00f3w poddanych systemowi radzieckiemu, dzi\u015b wielu uwa\u017ca, \u017ce Irak czy Birma nie s\u0105 zdolne do \u017cycia w demokracji. A ju\u017c na pewno nie w systemie demokracji typu zachodniego. S\u0119k w tym, \u017ce praktycznie innej demokracji nie ma. Mog\u0105 by\u0107 lokalne warianty, ale filary s\u0105 zawsze takie same, albo nie ma sensu m\u00f3wi\u0107 o demokracji.<\/p>\n
Kiedy Birma zrzuci w ko\u0144cu jarzmo junty, oczywi\u015bcie nie zapanuje tam raj. Nie wiadomo, czy pani Auung San Su Kyi sprawdzi si\u0119 jako premier (nie wiadomo nawet, czy doczeka ko\u0144ca junty). Po upadku dyktatury mo\u017ce rozp\u0119ta\u0107 si\u0119 birma\u0144skie piek\u0142o pretensji, ambicji i zawi\u015bci w elicie nowej w\u0142adzy, jak u nas po 1989 r. Na dodatek Birma jest krajem wielu wojowniczych mniejszo\u015bci, kt\u00f3re zaczn\u0105 stawia\u0107 swoje \u017c\u0105dania.<\/p>\n
Z tego wszystkiego nie wynika, by Birma nie zas\u0142ugiwa\u0142a na wolno\u015b\u0107. Po okresie chaosu przyjdzie uspokojenie. Otworz\u0105 si\u0119 nowe mo\u017cliwo\u015bci rozwoju. By\u0107 mo\u017ce kraj wybierze ustr\u00f3j federalny, kt\u00f3ry zredukuje napi\u0119cia etniczne. Pojawi\u0105 si\u0119 nowi liderzy, z nowymi pomys\u0142ami. Niewykluczone, \u017ce wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegra buddyzm jako etyczny punkt odniesienia. Dzi\u015b m\u0142odzi mnisi odwracaj\u0105 przed \u017co\u0142nierzami junty \u017cebracze miski dnem do g\u00f3ry – to buddyjski odpowiednik chrze\u015bcija\u0144skiej ekskomuniki.<\/p>\n
Ale kiedy Birma b\u0119dzie wolna, buddyzm musi dzia\u0142a\u0107 na rzecz pojednania, bo taka powinna by\u0107 spo\u0142eczna rola religii. W Birmie mnisi mog\u0105 by\u0107 si\u0142\u0105 ,,lewicow\u0105” – upomina\u0107 si\u0119 o najbiedniejszych, zach\u0119ca\u0107 demokratyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 do sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej zamiast do nacjonalizmu, ksenofobii i populizmu, na czym \u017cerowa\u0142a junta. Mo\u017ce wolna Birma stanie si\u0119 prekursorem w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w Azji Po\u0142udniowo-wschodniej, jak w pewnym stopniu Polska z czasu apelu Solidarno\u015bci do ludzi pracy w Europie Srodkow-wschodniej i w okresie transformacji po 1989 r.? Mo\u017ce wy\u0142oni system demokratyczny, parlamantarny, wielopartyjny, a zarazem przesycony ,,warto\u015bciami buddyjskimi” i nastawiony na reformy spo\u0142eczne. Mo\u017ce Birma oka\u017ce si\u0119 kiedy\u015b atrakcyjn\u0105 alternatyw\u0105 dla Singapuru?\u00a0<\/p>\n
PS. Wodnik63, Jacobsky i w pewnym stopniu Bobola\u00a0– dzi\u0119ki za klarowne wy\u0142o\u017cenie w\u0142asnego stanowiska; w obu przypadkach bym z Panami polemizowa\u0142, co i tak cz\u0119\u015bciowo czyni\u0119 na tym blogu, ale\u00a0mi\u0142o przeczyta\u0107 porz\u0105dnie uargumentowany wyw\u00f3d, a nie kolejn\u0105 porcj\u0119 \u0142atwej anonimowej\u00a0agresji. Ale jak to w ko\u0144cu jest: czy opozycja demokratyczna i Solidarno\u015b\u0107 to nie by\u0142o ,,pi\u0119knoduchostwo” i ,,chciejstwo” i czy nie zmieni\u0142y one biegu historii? ,,Piotr z s\u0105siedztwa” – dzi\u0119kuj\u0119 za podobny do mojego antytotalitarny (umiarkowany) optymizm. Dzi\u0119kuj\u0119 wreszcie ,,jakejot” za naoczn\u0105 relacj\u0119 z Birmy i wyrazy solidarno\u015bci z Birma\u0144czykami. ,,Cordolium” – przesadzi\u0142em z ksi\u0119\u017cmi?\u00a0Sam takie rzeczy s\u0142ysza\u0142em, zreszt\u0105, przyznaj\u0119 tak\u017ce od przedstawicieli inteligencji \u015bwieckiej, w tym z AK-owskim zapleczem. A prymas Wyszy\u0144ski w sierpniu 1980 r. omal nie pot\u0119pi\u0142 strajk\u00f3w na Wybrze\u017cu, obawiaj\u0105c si\u0119 zapewne interwencji radzieckiej. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Apel z Polski o dialog w Birmie mnie nie zaskoczy\u0142. A\u017c si\u0119 prosi\u0142o, by ludzie Solidarno\u015bci taki g\u0142os wydali. Gorzej, \u017ce wydali go wsp\u00f3lnie z autorami stanu wojennego. Mo\u017ce to i bez precedensu, \u017ce do pokojowych metod rozwi\u0105zania ostrego kryzysu wzywaj\u0105 po latach wsp\u00f3lnie atakuj\u0105cy i zaatakowani, ale w pierwszym odruchu by\u0142em jednak zszokowany, czytaj\u0105c […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/251\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}