Upadek muru berli\u0144skiego 9 listopada 1989 r. sta\u0142 si\u0119 dla \u015bwiata symbolem rozpadu porz\u0105dku ja\u0142ta\u0144skiego. Przy\u0107mi\u0142 w globalnej pami\u0119ci i wyobra\u017ani obrady Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u, kt\u00f3re by\u0142y mo\u017ce nawet wa\u017cniejsze, ale mniej medialne.
\n
\nTak\u017ce manifestacje w Pradze i doj\u015bcie do w\u0142adzy Vaclava Havla s\u0105 do dzi\u015b bardziej pami\u0119tane, no i krwawa rewolta w Bukareszcie zako\u0144czona s\u0105dem kapturowym nad ma\u0142\u017ce\u0144stwem Ceausescu i jego natychmiastowym rozstrzelaniem. Z ponurym wyj\u0105tkiem Rumunii upadek kolejnych system\u00f3w autokratycznych w naszej cz\u0119\u015bci Europy by\u0142 witany raczej pokojowo, cho\u0107 emocji nie brakowa\u0142o. Ja \u015bledzi\u0142em t\u0119 jesie\u0144 narod\u00f3w z rado\u015bci\u0105 i nadziej\u0105. Nie wierzy\u0142em w\u0142asnym oczom, \u017ce to si\u0119 dzieje bez przemocy, pod naciskiem rzesz manifestuj\u0105cych swoje prawdziwe uczucia.<\/p>\n
Ale min\u0119\u0142o dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat i jestem o nie m\u0105drzejszy. Dekady realnego socjalizmu, komunistycznej propagandy, iluzji socjalistycznego pa\u0144stwa opieku\u0144czego i braterstwa lud\u00f3w pod egid\u0105 Starszego Brata w Moskwie odcisn\u0119\u0142y swoje pi\u0119tno w r\u00f3\u017cnym stopniu – mo\u017ce w Polsce najmniejszym – na ka\u017cdym z tych narod\u00f3w.<\/p>\n
Na to na\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 reaktywacja si\u0142 ultraprawicowych, szczeg\u00f3lnie na W\u0119grzech Orb\u00e1na, ale i u nas, cho\u0107 wci\u0105\u017c marginalnie. I patologiczny alians skrajnej prawicy ze skrajn\u0105 lewic\u0105 w atakowaniu liberalnej demokracji i kapitalizmu, UE i USA, i podziwie dla agresywnej polityki Putina, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 herosem i nadziej\u0105 wszystkich si\u0142 anty-wolno\u015bciowych i nacjonalistycznych, nie wykluczaj\u0105c Polski, gdzie podziwia si\u0119 go szczeg\u00f3lnie za walk\u0119 z \u201ebanderowcami”.<\/p>\n
Tego wszystkiego nale\u017ca\u0142o si\u0119 spodziewa\u0107, a jednak k\u0142adzie si\u0119 to cieniem na dwudziestopi\u0119ciolecie wolno\u015bci narod\u00f3w\u00a0Europy \u015brodk\u00f3w-wschodniej. Tak samo niepowodzenia spo\u0142eczne, ekonomiczne i kulturowe po 1989 r. w naszych krajach. Raju nikt przytomny nie obiecywa\u0142, ale nowi przyw\u00f3dcy rozbudzili ogromne nadzieje, oczekiwania i roszczenia. Nie mog\u0142y by\u0107 zaspokojone w ca\u0142o\u015bci, ale powinny by\u0142y zosta\u0107 spe\u0142nione w przyzwoitym stopniu.<\/p>\n
Niepowodzenia transformacji r\u00f3\u017cne si\u0142y polityczne, na prawicy i na lewicy, wykorzystuj\u0105 dzi\u015b do kompromitowania modelu zmian i modelu rozwoju. Cz\u0119\u015b\u0107 tej krytyki jest zdrowa, cho\u0107 zwykle przesadna (uwa\u017cam, \u017ce dotyczy to m.in. krytyki ze strony autorytet\u00f3w na lewicy pokroju prof. Karola Modzelewskiego), cz\u0119\u015b\u0107, znaczna, jest demagogiczna.<\/p>\n
W tym sensie \u201ez\u0119by krat” nie s\u0105 jeszcze wyrwane. Mur trwa, ale w innym sensie. Dzieli nadal samych Niemc\u00f3w mi\u0119dzy sob\u0105, a szerzej spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017cyj\u0105ce za nim od ko\u0144ca drugiej wojny po pocz\u0105tek lat 90. Realny mur berli\u0144ski by\u0142 widzialnym znakiem podzia\u0142u Europy na dwa \u015bwiaty, wolny i \u201esocjalistyczny”. Upad\u0142, lecz wci\u0105\u017c s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105dz\u0105, \u017ce ten podzia\u0142 by\u0142 lepszy ni\u017c dzisiejsza otwarta Europa.<\/p>\n
Maj\u0105 prawo tak s\u0105dzi\u0107, bo mi\u0119dzy innymi na tym polega demokracja liberalna, \u017ce nikomu, kto\u00a0nie narusza prawa, nie odbiera swob\u00f3d obywatelskich, w\u0142\u0105cznie z krytyk\u0105 samej demokracji i wszelkich jej urz\u0105dze\u0144 (co kontrastuje z \u201edemokracj\u0105 ludow\u0105”, ale kt\u00f3\u017c o tym jeszcze pami\u0119ta).<\/p>\n
Ja jednak wznosz\u0119 toast na cze\u015b\u0107 upadku Muru Berli\u0144skiego. Tego historycznego\u00a0i tego trwaj\u0105cego w umys\u0142ach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Upadek muru berli\u0144skiego 9 listopada 1989 r. sta\u0142 si\u0119 dla \u015bwiata symbolem rozpadu porz\u0105dku ja\u0142ta\u0144skiego. Przy\u0107mi\u0142 w globalnej pami\u0119ci i wyobra\u017ani obrady Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u, kt\u00f3re by\u0142y mo\u017ce nawet wa\u017cniejsze, ale mniej medialne.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2652"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2652"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2655,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2652\/revisions\/2655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}