{"id":4004,"date":"2016-07-23T23:31:29","date_gmt":"2016-07-23T21:31:29","guid":{"rendered":"http:\/\/szostkiewicz.blog.polityka.pl\/?p=4004"},"modified":"2016-07-24T08:47:29","modified_gmt":"2016-07-24T06:47:29","slug":"litewski-gross","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/2016\/07\/23\/litewski-gross\/","title":{"rendered":"Litewski Gross"},"content":{"rendered":"

W\u0142a\u015bciwie: litewska Gross, bo chodzi o Rut\u0119 Vanagaite,\u00a0autork\u0119 ksi\u0105\u017cki „Nasi” o mordowaniu \u017byd\u00f3w przez Litwin\u00f3w podczas wojny.
\n
\nNa temat tej ksi\u0105\u017cki rozmow\u0119 z autork\u0105 (Marcina K\u0105ckiego) opublikowa\u0142 „Du\u017cy Format”<\/a>. Rozmowa jak\u017ce aktualna, bo u nas podejmowane s\u0105 zn\u00f3w pr\u00f3by pomniejszania, a nawet negowania udzia\u0142u grupy Polak\u00f3w w zbrodni na \u017bydach w Jedwabnem w 1941 r.<\/p>\n

Pani Vanagaite zas\u0142uguje na szacunek i uznanie. Wyr\u0119czy\u0142a poniek\u0105d litewskich badaczy, kt\u00f3rzy temat podejmuj\u0105 niech\u0119tnie i jak dot\u0105d tylko na u\u017cytek akademicki. Nie chc\u0119 spekulowa\u0107 na temat przyczyn tego oci\u0105gania si\u0119. Mnie poruszy\u0142o to, \u017ce Vanagaite, kt\u00f3ra zawodowym historykiem nie jest (tak jak Jan Tomasz Gross), uwa\u017ca\u0142a, \u017ce prawda jest najwa\u017cniejsza, nawet je\u015bli jest tak przera\u017caj\u0105ca.<\/p>\n

Kierowa\u0142a si\u0119 najwa\u017cniejszym motywem os\u00f3b podejmuj\u0105cych tak zwane tematy trudne, tematy tabu: chcia\u0142a wiedzie\u0107, jak by\u0142o naprawd\u0119, i czy jej w\u0142asna rodzina mia\u0142a w tej masakrze litewskich \u017byd\u00f3w (a tak\u017ce Polak\u00f3w i innych mniejszo\u015bci) jaki\u015b udzia\u0142, czy si\u0119 na tym ludob\u00f3jstwie wzbogaci\u0142a. Ustalenia by\u0142y dla niej szokiem, a jednak ksi\u0105\u017ck\u0119 opublikowa\u0142a.<\/p>\n

Tacy ludzie p\u0142ac\u0105 za sw\u0105 prawo\u015b\u0107, dociekliwo\u015b\u0107 i odwag\u0119 cywiln\u0105. Vanagaite oskar\u017cano o zdrad\u0119 narodow\u0105, wys\u0142ugiwanie si\u0119 \u017bydom i Putinowi, ch\u0119\u0107 zbicia maj\u0105tku. Ca\u0142kiem tak jak czyni\u0105 to w Polsce nasi „obro\u0144cy dobrego imienia” w stosunku do Grossa.<\/p>\n

Tymczasem zdolno\u015b\u0107 rzetelnego zbadania i publicznego przedstawienia mrocznych wydarze\u0144 z historii w\u0142asnego narodu jest warto\u015bci\u0105 i zas\u0142uguje nie na ataki, lecz na podziw i szacunek, nawet je\u015bli ma si\u0119 inne zdanie.<\/p>\n

Ta zdolno\u015b\u0107 nie jest \u017cadn\u0105 „pedagogik\u0105 wstydu”, tylko dowodem dojrza\u0142o\u015bci intelektualnej i moralnej. A w tradycji katolickiej, tak bliskiej obecnej w\u0142adzy, wyznanie grzechu i naprawienie jego skutk\u00f3w to warunki odnowy moralnej.<\/p>\n

W sprawie Jedwabnego pod rz\u0105dami PiS nast\u0119puje niepokoj\u0105cy regres. Jego symbolem jest opinia nowego prezesa IPN, pana Szarka, \u017ce wykonawcami zbrodni byli Niemcy. Wywo\u0142a\u0142a, s\u0142usznie, protesty polskich historyk\u00f3w Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w, ale rz\u0105dz\u0105cy politycy milcz\u0105.<\/p>\n

Mam na p\u00f3\u0142ce nad biurkiem dwa tomy dokumentacji zbrodni w Jedwabnem wydane w 2002 r., za prezesury Leona Kieresa. W\u015br\u00f3d autor\u00f3w profesorowie Machcewicz, Libionka, \u017bbikowski, Rzepli\u0144ski (tak, dzisiejszy prezes TK). Fachowcy, ale, wida\u0107, nie dla PiS, kt\u00f3ry dzi\u015b chce swojego IPN i swojej narracji o Jedwabnem.<\/p>\n

Tamci historycy nie podwa\u017cali udzia\u0142u sporej grupy Polak\u00f3w w spaleniu \u017cywcem \u017byd\u00f3w. Dyskutowano r\u00f3wnie\u017c o szerszym kontek\u015bcie zbrodni, o mo\u017cliwej inspiracji niemieckiej, obecno\u015bci Niemc\u00f3w na miejscu zdarzenia, realiach okupacji.<\/p>\n

Teraz proporcja zaczyna si\u0119 zmienia\u0107: male\u0144ka grupa Polak\u00f3w, silna presja Niemc\u00f3w. Nowy, zdominowany przez PiS IPN b\u0119dzie propagowa\u0142 t\u0119 wersj\u0119. Zapowiada to jasno opina nowego prezesa.<\/p>\n

Nowa narracja zosta\u0142a ju\u017c dostrze\u017cona za granic\u0105 i zrobi\u0142a fatalne wra\u017cenie. Protestowa\u0142a m.in. \u017cydowska organizacja<\/a> przeciw znies\u0142awianiu ADL.<\/p>\n

O co tu chodzi? Narodowa debata o Jedwabnem pozytywnie wyr\u00f3\u017cnia\u0142a nas na tle innych pa\u0144stw pokomunistycznych, takich jak Litwa. Wpisywa\u0142a si\u0119 w polityk\u0119 odbudowy dobrych stosunk\u00f3w Polski z \u017bydami i Pa\u0144stwem Izrael. W tej odbudowie mieli sw\u00f3j udzia\u0142 Jan Pawe\u0142 II i prezydent Lech Kaczy\u0144ski.<\/p>\n

Teraz zszokowana prasa izraelska donosi, \u017ce polska minister edukacji Anna Zalewska unika wyra\u017anej odpowiedzi na pytania, kto zabi\u0142 \u017byd\u00f3w podczas pogromu kieleckiego i spali\u0142 \u017byd\u00f3w w stodole pod Jedwabnem.<\/p>\n

Niestety, pani minister, zabili Polacy. Niech pani si\u0119 nie l\u0119ka m\u00f3wi\u0107 prawd\u0119. M\u0142odzie\u017c s\u0142ucha. S\u0142uchaj\u0105 nauczyciele. Niech pani we\u017amie przyk\u0142ad z dzielnej Litwinki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142a\u015bciwie: litewska Gross, bo chodzi o Rut\u0119 Vanagaite,\u00a0autork\u0119 ksi\u0105\u017cki „Nasi” o mordowaniu \u017byd\u00f3w przez Litwin\u00f3w podczas wojny.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4004"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4011,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4004\/revisions\/4011"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}