,Podziwiam Tadeusza Mosza, kt\u00f3ry w TOK FM niezmordowanie przypomina, \u017ce polska waluta nazywa si\u0119 z\u0142oty, a nie z\u0142ot\u00f3wka. Niestety, jak to bywa z don kiszotami, mog\u0105 si\u0119 spodziewa\u0107 nie medali za sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, lecz raczej samych rozczarowa\u0144, a mo\u017ce i gorzej – zarzut\u00f3w, \u017ce s\u0105 maniakami. Dzi\u015b us\u0142ysza\u0142em, jak narodow\u0105 walut\u0119 nazwa\u0142 z\u0142ot\u00f3wk\u0105 sam premier Tusk w rozmowie z mediami. Premier!<\/p>\n
I \u017ceby by\u0142o jasne: po\u017cegna\u0142bym si\u0119 ze z\u0142otym bez wi\u0119kszego patriotycznego b\u00f3lu, bo uwa\u017cam, \u017ce lepiej nam by s\u0142u\u017cy\u0142o euro. Podobnie nie mam sentymentu do si\u0142 zbrojnych, mog\u0105 nas chroni\u0107 europejskie armie mieszane. A ju\u017c surrealne wydaje mi si\u0119 wywalanie milion\u00f3w na korwety czy okr\u0119ty podwodne.<\/p>\n
Ale tu pisz\u0119 o grach j\u0119zykowych. Nie jestem tak zasadniczy jak Mosz. Naturalnie on ma racj\u0119, \u017ce z\u0142ot\u00f3wka to \u015bmie\u0107 j\u0119zykowy, tyle \u017ce dosy\u0107 popularny, a przez to – na mocy prawa j\u0119zykowego zasiedzenia – funkcjonuj\u0105cy jako element wsp\u00f3\u0142czesnej polszczyzny potocznej. Co z takimi kolokwializmami pocz\u0105\u0107?<\/p>\n
Jak polonista z wykszta\u0142cenia i by\u0142y wieloletni cz\u0142onek Rady J\u0119zyka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk mam z tym k\u0142opot. Z jednej strony, bardzo le\u017cy mi na sercu poprawno\u015b\u0107 i czysto\u015b\u0107 polszczyzny, z drugiej za\u015b dobiegam`sze\u015b\u0107dziesi\u0105tki i tyle ju\u017c si\u0119 nas\u0142ucha\u0142em r\u00f3\u017cnych m\u00f3d j\u0119zykowych, \u017ce nie mam z\u0142udze\u0144. To jest najcz\u0119\u015bciej walka z wiatrakami. Mo\u017cna i trzeba ustala\u0107 regu\u0142y poprawno\u015bci j\u0119zykowej, ale narzuci\u0107 ich si\u0119 nie da, chyba \u017ce na papierze. Dzi\u015b Polacy ucz\u0105 si\u0119 swojego j\u0119zyka przede wszystkim z TV.<\/p>\n
A w TV jest jak jest – to znaczy coraz gorzej. Poprawnie zbudowane i komunikatywne d\u0142u\u017csze zdanie zaczyna by\u0107 na wag\u0119 z\u0142ota. Podobnie z stylem i dykcj\u0105. Ton zaczynaj\u0105 narzuca\u0107 reporterzy trajkocz\u0105cy z szybko\u015bci\u0105 karabinu maszynowego, nienaturaln\u0105 intonacj\u0105, z\u0142ym stawianiem akcent\u00f3w, b\u0142\u0119dami wymowy wyraz\u00f3w obcych, a cz\u0119sto i rodzimych. Wida\u0107 nikt ich tego nie uczy, ani nie wymaga jako warunku stani\u0119cia z mikrofonem przed kamer\u0105.<\/p>\n
Pami\u0119tam, jak moja \u017cona kiedy\u015b dziennikarka Polskiego Radia, prze\u017cywa\u0142a w pocz\u0105tkach pracy sw\u00f3j egzamin na tak zwan\u0105 kart\u0119 mikrofonow\u0105, czyli prawo do wyst\u0119powania przed mikrofonem radia publicznego, czyli prezentuj\u0105cego, przynajmniej w teorii, wzorzec polszczyzny. I jak by\u0142a dumna, \u017ce egzamin zda\u0142a i to przed samym Aleksandrem Bardinim.<\/p>\n
Nie, nie nawo\u0142uj\u0119 do jakich\u015b licencji j\u0119zykowych w naszych mediach, cho\u0107 w publicznych, i tylko w publicznych, nie mia\u0142bym nic przeciwko takim weryfikacjom. Przykro s\u0142ucha\u0107 niekt\u00f3rych sk\u0105din\u0105d mi\u0142ych i m\u0142odych ludzi, kalecz\u0105cych w nich nasz j\u0119zyk, a czasem i uszy odbiorc\u00f3w, bo maj\u0105 zwyczajnie nieskorygowane wady wymowy. Czy atrakcyjno\u015b\u0107 fizyczna zepchn\u0119\u0142a ju\u017c na drugi plan inne cechy prezentera czy reportera TV? Czy to nie jest odrobin\u0119 upokarzaj\u0105ce wyst\u0119powa\u0107 na antenie ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce mnie pokazuj\u0105 nie dla tego, co m\u00f3wi\u0119 i jak m\u00f3wi\u0119, ale dlatego, \u017ce uchodz\u0119 za osob\u0119 fizycznie atrakcyjn\u0105, wi\u0119c przyci\u0105gaj\u0105c\u0105 widz\u00f3w?<\/p>\n
Moja prywatna j\u0119zykowa walka z wiatrakami skupia si\u0119 od lat na ,,anglo-makaronizacji” polszczyzny, czyli zalewie kalek z potocznej angielszczyzny tam, gdzie nie ma to \u017cadnego praktycznego uzasadnienia (np. Mi\u0142ego dnia! lub W czym mog\u0119 pom\u00f3c?, Jeszcze raz ), z b\u0142\u0119dami j\u0119zykowymi takimi jak przy\u015blij mi mejla (czy m\u00f3wimy: przy\u015blij mi lista?) i b\u0142\u0119dnymi po\u017cyczkami j\u0119zykowymi.<\/p>\n
W tych dniach na anten\u0119 wr\u00f3ci\u0142 potworek ,,taliban”, taliban\u00f3w, taliba\u0144ski. Po polsku: talibowie, talib\u00f3w, talibski. Jest to po\u017cyczka z arabskiego, wyraz taliban – poprawnie u\u017cywany w mediach angloj\u0119zycznych – to liczba mnoga na oznaczenie uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 koranicznych. Podobnie g\u0142upim b\u0142\u0119dem jest t\u0142umaczenie angielskiego wyrazu CLERIC jako kleryk, gdy w istocie nale\u017cy t\u0142umaczy\u0107 ,,duchowny”. Rozumiem, \u017ce pocz\u0105tkuj\u0105cy reporter tego mo\u017ce nie wiedzie\u0107, ale gdzie jest redaktor i wydawca materia\u0142u? Nie ma ich czy te\u017c nie wiedz\u0105?<\/p>\n
XXXX<\/p>\n
Dzi\u0119kuj\u0119 za wi\u0119kszo\u015b\u0107 wpis\u00f3w pod ostatnimi blogami. Szczeg\u00f3lnie – Jacobsky, michrich, tuciu. Ale nie wszystkim. Licz\u0119 si\u0119 z innymi pogl\u0105dami ni\u017c moje, nie uwa\u017cam, \u017ce jestem nieomylny, ale co innego r\u00f3\u017cnica zda\u0144, a co innego chamstwo, i to anonimowe. Dzi\u0119kuj\u0119 w tym kontek\u015bcie tym, kt\u00f3rzy poczuwaj\u0105 si\u0119 do wyraz\u00f3w solidarno\u015bci z autorem. Autor ma zasad\u0119 tak\u0105, \u017ce na chamstwo niekt\u00f3rych wpis\u00f3w nie reaguje i nie b\u0119dzie reagowa\u0142. nn – akcja pomocy niemieckiej dla Polski w stanie wojennym by\u0142a zwykle organizowana przez parafie. Ludzie przynosili dary do parafii, stamt\u0105d wieziono je do parafii w Polsce, a te parafie rozdziela\u0142y dary mi\u0119dzy swoich potrzebuj\u0105cych. St\u0105d b. cz\u0119sto, zw\u0142aszcza na pocz\u0105tku, pomoc nie by\u0142a adresowana indywidualnie. Prosz\u0119 czyta\u0107 ze zrozumieniem: twierdz\u0119, \u017ce pod wzgl\u0119dem pscyhologicznym czy egzystencjalnym wszystkie wysiedlenia mo\u017cna ze sob\u0105 por\u00f3wna\u0107, nie wnikam tu, kto kogo i dlaczego, to zreszt\u0105 w Polsce chyba wszyscy wiemy. W\u0105tpi\u0119, czy dla Niemca uciekaj\u0105cego z Prus czy Sudet\u00f3w mia\u0142o istotne znaczenie, czy jego prze\u015bladowc\u0105 jest Arrnia Czerwona, Armia Polska czy Czeska, UB czy Polacy cywile. Chcia\u0142 przede wszystkim prze\u017cy\u0107, tak samo jak Polak – zwykle zreszt\u0105 kolonista, a nie tubylec – prze\u015bladowany przez UPA. czy tak trudno cho\u0107 na chwil\u0119 uwolni\u0107 si\u0119 od polskiego syndromu ofiar i wykaza\u0107 odrobin\u0119 mi\u0119dzyludzkiej empatii? Moja rodzina srogo ucierpia\u0142a od Niemc\u00f3w i Sowiet\u00f3w, ale nie wychowywano mnie w duchu zemsty i poczuciu zbiorowej odpowiedzialno\u015bci Niemc\u00f3w i Rosjan. Ewka – broni\u0119 w\u0142a\u015bnie idei empatii, co nie znaczy, \u017ce zrozumie\u0107 znaczy zapomnie\u0107 i przebaczy\u0107. Teatralne gesty takie jak Rokity w Monachium uwa\u017cam za lustrzane odbicie mentalno\u015bci takiej jak Steinbach: wszystko na pokaz, wszystko na sprzeda\u017c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
,Podziwiam Tadeusza Mosza, kt\u00f3ry w TOK FM niezmordowanie przypomina, \u017ce polska waluta nazywa si\u0119 z\u0142oty, a nie z\u0142ot\u00f3wka. Niestety, jak to bywa z don kiszotami, mog\u0105 si\u0119 spodziewa\u0107 nie medali za sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, lecz raczej samych rozczarowa\u0144, a mo\u017ce i gorzej – zarzut\u00f3w, \u017ce s\u0105 maniakami. Dzi\u015b us\u0142ysza\u0142em, jak narodow\u0105 walut\u0119 nazwa\u0142 z\u0142ot\u00f3wk\u0105 sam premier […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/443"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=443"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/443\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}