{"id":4493,"date":"2017-01-04T19:17:02","date_gmt":"2017-01-04T18:17:02","guid":{"rendered":"http:\/\/szostkiewicz.blog.polityka.pl\/?p=4493"},"modified":"2017-01-05T08:59:38","modified_gmt":"2017-01-05T07:59:38","slug":"cienka-warstwa-pokomunistycznej-demokracji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/2017\/01\/04\/cienka-warstwa-pokomunistycznej-demokracji\/","title":{"rendered":"Cienka warstwa pokomunistycznej demokracji"},"content":{"rendered":"

\u201eForeign Policy\u201d, ameryka\u0144skie czasopismo popularyzuj\u0105ce polityk\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, og\u0142osi\u0142o, \u017ce \u201ePolska nigdy nie by\u0142a tak demokratyczna, jak na to wygl\u0105da\u0142o\u201d.
\n
\nDzi\u0119ki cz\u0142onkostwu w UE pokomunistyczne pa\u0144stwa naszej cz\u0119\u015bci Europy przywdzia\u0142y demokratyczny kostium, pod kt\u00f3rym ukry\u0142y si\u0119 nieliberalne spo\u0142ecze\u0144stwa. Prawda? Tak i nie. Po znanym pi\u015bmie<\/a> mo\u017cna jednak oczekiwa\u0107 czego\u015b wi\u0119cej.<\/p>\n

Bo co powiedzie\u0107 na przyk\u0142ad o Niemczech czy Francji? Jak g\u0142\u0119boko s\u0105 tam zakorzenione demokratyczne warto\u015bci, je\u015bli tak powszechny jest dzi\u015b niepok\u00f3j, \u017ce we Francji wygra Marine Le Pen, a w Niemczech przegra Angela Merkel, a do parlamentu wejd\u0105 szerok\u0105 \u0142aw\u0105 deputowani z ramienia antyimigranckiej AfD? A w samych Stanach Zjednoczonych? Czy\u017c zwyci\u0119stwo oligarchy o mentalno\u015bci ko\u0142tuna jest tytu\u0142em do chwa\u0142y najwi\u0119kszej demokracji \u015bwiata zachodniego?<\/p>\n

Powojenna wolna Francja mia\u0142a znacznie wi\u0119cej czasu na odrobienie szk\u00f3d, jakie wyrz\u0105dzi\u0142 jej kolaboracyjny re\u017cim marsza\u0142ka Petaina. Podobnie Niemcy, kt\u00f3re do\u015b\u0107 szybko pod\u017awign\u0119\u0142y si\u0119 z 12 lat hitleryzmu z waln\u0105 pomoc\u0105 pogromc\u00f3w III Rzeszy. Pa\u0144stwa Europy za murem berli\u0144skim mia\u0142y na podobne zadanie znacznie mniej czasu. Wolna zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 Europy budowa\u0142a swoje liberalne demokracje od 1945 r., zniewolona przez stalinizm nasza cz\u0119\u015b\u0107 kontynentu budowa\u0142a je od prze\u0142omu lat 80\/90, czyli mia\u0142a na to znacznie mniej czasu.<\/p>\n

Je\u015bli popatrzymy z tej perspektywy, to wysi\u0142ek Europy pokomunistycznej (\u0142\u0105cznie z Rosj\u0105 do czasu wojen czecze\u0144skich i autorytarnego resetu putinowskiego) jest widoczny. Oczywi\u015bcie, \u017ce demokratyczna transformacja, w\u0142\u0105cznie z szokiem powrotu do gospodarki rynkowej, by\u0142a odg\u00f3rna i improwizowana, i nie zakorzeni\u0142a si\u0119 tak g\u0142\u0119boko, jak by\u015bmy mo\u017ce sobie \u017cyczyli. Inaczej by\u0107 zreszt\u0105 nie mog\u0142o. Nikt przed nami nie wychodzi\u0142 z systemu \u201edemokracji ludowej\u201d, zaprogramowanego w Moskwie przez Lenina, Stalina i ich spadkobierc\u00f3w. To, \u017ce (z wyj\u0105tkiem Rumunii) nie dosz\u0142o przy tym do wielkiego przelewu krwi i samos\u0105d\u00f3w, jest kolejnym osi\u0105gni\u0119ciem wartym odnotowania.<\/p>\n

Rozwa\u017cania o tym, czy Europa pokomunistyczna nie zosta\u0142a aby pochopnie, przedwcze\u015bnie i na kredyt przyj\u0119ta do UE, przypominaj\u0105 mi protesty cz\u0119\u015bci elity ameryka\u0144skiej przeciwko przyj\u0119ciu Polski i innych pa\u0144stw pokomunistycznych do NATO. Naturalnie dyskusja o tym ma sens, bo by\u0142 to de facto akt polityczny, tak samo jak rozszerzenie UE na wsch\u00f3d i po\u0142udnie Europy. W obu wypadkach generalnie korzystny nie tylko dla naszej cz\u0119\u015bci Europy, ale i dla Zachodu.<\/p>\n

Autorzy artyku\u0142u konkluduj\u0105, \u017ce Unia Europejska powinna si\u0119 przys\u0142u\u017cy\u0107 obronie demokracji w Polsce i na W\u0119grzech. Maj\u0105 na my\u015bli konstytucyjn\u0105 demokracj\u0119 parlamentarn\u0105, kt\u00f3r\u0105 potocznie nazywamy demokracj\u0105 liberaln\u0105 (praworz\u0105dno\u015b\u0107 ponad woluntaryzmem polityk\u00f3w, kompromis jako zasada polityki, solidaryzm spo\u0142eczny, ochrona praw jednostki i mniejszo\u015bci). Zach\u0119caj\u0105 do wspierania si\u0142 umiarkowanie konserwatywnych jako zapory dla antyliberalnych populist\u00f3w. Generalnie mo\u017cna\u00a0si\u0119 zgodzi\u0107, tylko ten lekko protekcjonalny ton odrobin\u0119 przeszkadza.<\/p>\n

Unia na pewno ma narz\u0119dzia (artyku\u0142 7 traktatu lizbo\u0144skiego), by chroni\u0107 zasady demokratyczne. Ale czy ma czas i wol\u0119? Dlatego ci\u0119\u017car tego chwalebnego zadania spada ostatecznie na nas i tylko na nas. Demokracja, kt\u00f3rej sami jej obywatele nie s\u0105 gotowi broni\u0107, nie przetrwa. Albo zmutuje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eForeign Policy\u201d, ameryka\u0144skie czasopismo popularyzuj\u0105ce polityk\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, og\u0142osi\u0142o, \u017ce \u201ePolska nigdy nie by\u0142a tak demokratyczna, jak na to wygl\u0105da\u0142o\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4493"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4493"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4499,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4493\/revisions\/4499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}