To wi\u0119cej ni\u017c kradzie\u017c, to zdziczenie. W Izraelu m\u00f3wi\u0105 jeszcze ostrzej: to akt wojny. Znikni\u0119cie cz\u0119\u015bci obozowej bramy o\u015bwi\u0119cimskiej z szyderczym napisem Arbeit macht frei obieg\u0142o \u015bwiatowe media.<\/p>\n
Ju\u017c w po\u0142udnie dzwoni\u0142 do mnie z pro\u015bb\u0105 o komentarz dziennikarz ze Szkocji. W TV BBC World, o widowni globalnej id\u0105cej w setki milion\u00f3w, wiadomo\u015b\u0107 trafi\u0142a na czo\u0142\u00f3wki dziennik\u00f3w. Prezenter zaznacza\u0142, \u017ce chodzi o by\u0142y nazistowski ob\u00f3z zag\u0142ady w po\u0142udniowej Polsce. Poinformowa\u0142, \u017ce napis wykonali pod przymusem pierwsi wi\u0119\u017aniowie, Polacy, w 1940 r. I \u017ce Auschwitz poch\u0142on\u0105\u0142 ponad milion ofiar, g\u0142\u00f3wnie \u017byd\u00f3w.<\/p>\n
Pisz\u0119 o tych szczeg\u00f3\u0142ach, by by\u0142o jasne, \u017ce tym razem wszystko jak nale\u017cy: nie pozostawiono \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce chodzi z zbrodnie nazist\u00f3w na \u017bydach i Polakach. Cho\u0107 szkoda, \u017ce dla oszcz\u0119dno\u015bci czasu antenowego zrezygnowano z dodania, \u017ce ofiarami byli te\u017c Romowie i je\u0144cy radzieccy.<\/p>\n
W polskich reakcjach pojawi\u0142o si\u0119 s\u0142owo: profanacja. U\u017cy\u0142 go rzecznik Muzeum. W pierwszym momencie si\u0119 \u017cachn\u0105\u0142em. Profanowa\u0107 mo\u017cna co\u015b, co uznaje si\u0119 za \u015bwi\u0119to\u015b\u0107. Ale rzecznik ma racj\u0119. M\u0119ka ofiar u\u015bwi\u0119ca miejsca ka\u017ani, przynajmniej w zachodnim i chrze\u015bcija\u0144skim odczuciu.<\/p>\n
Tak samo mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o zniewa\u017ceniu pami\u0119ci wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy pod tym napisem przechodzili. Nie tylko w Auschwitz. W innych obozach te\u017c wie\u0144czy\u0142 ramy tego hitlerowskiego piek\u0142a. Mi\u0119dzy innymi w Grossrosen, dok\u0105d z Pawiaka nied\u0142ugo przed wybuchem powstania wywieziono mojego ojca, \u017co\u0142nierza AK. Pracowa\u0142 w kamienio\u0142omie. Katorga nie wyzwala\u0142a , tylko zabija\u0142a. Wyzwala\u0142y armie walcz\u0105ce z Hitlerem. Bramy Grossrosen rozbi\u0142o wojsko radzieckie. W O\u015bwi\u0119cimiu \u017co\u0142nierze radzieccy pono\u0107 na pami\u0105tk\u0119 fragment bramy z napisem wzi\u0119li jako trofeum wojenne, ale wyzwoleni przez nich wi\u0119\u017aniowie odkupili go od nich za w\u00f3dk\u0119.<\/p>\n
Napis to przyk\u0142ad totalitarnej obr\u00f3bki j\u0119zyka. W Ewangelii \u015bw. Jana padaj\u0105 s\u0142owa ,,Prawda was wyzwoli”. Hitleryzm by\u0142 antychrze\u015bcija\u0144ski, uwa\u017ca\u0142 chrze\u015bcija\u0144stwo za produkt \u017cydowski i religi\u0119 s\u0142abeuszy. Chrze\u015bcija\u0144ska prawda was nie wyzwoli, tylko praca, pra\u0142a Niemcom m\u00f3zgi hitlerowska propaganda. Co nie przeszkadza\u0142o, \u017ce perorowa\u0142a o Bogu i Opatrzno\u015bci, dla zmylenia i zmanipulowania Niemc\u00f3w.<\/p>\n
Richard Grunberger w Historii spo\u0142ecznej Trzeciej Rzeszy podaje przyk\u0142ad zapowiedzi radiowej, \u017ce mi\u0119dzy godzin\u0105 dwunast\u0105 a trzynast\u0105 do robotnik\u00f3w fabryki Siemensa w Berlinie przyjdzie przemawia\u0107 Hitler. W kontek\u015bcie protestanckiej kultury niemieckiej, pe\u0142nej powszechnie rozpoznawanych odniesie\u0144 religijnych, propagandzistom chodzi\u0142o o to, by skojarzy\u0107 Hitlera z Mesjaszem, kt\u00f3ry przybywa do maluczkich w czasie ostatecznym, po ,,dwunastej”, godzinie ko\u0144cz\u0105cej zwyk\u0142y, historyczny cykl czasu.<\/p>\n
Nazi\u015bci spl\u0105drowali i zanieczy\u015bcili j\u0119zyk niemiecki z t\u0105 sam\u0105 bezlitosn\u0105 sumienno\u015bci\u0105, z jak\u0105 traktowali inne zasoby ludzkie i materialne; pozbawili go wszelkiego wdzi\u0119ku, subtelno\u015bci, r\u00f3\u017cnorodno\u015bci – pisze Grunberger – nazi\u015bci u\u017cywali s\u0142\u00f3w jak harpun\u00f3w wbijanych w pod\u015bwiadomo\u015b\u0107 rozm\u00f3wcy.<\/p>\n
Podobnie z napisem o\u015bwi\u0119cimskim. Po wybuchu wojny to niby pragmatyczne has\u0142o nabra\u0142o sensu ca\u0142kowicie orwellowskiego. S\u0142owa znaczy\u0142y dok\u0142adnie co\u015b odwrotnego. Praca znaczy\u0142a\u00a0katorg\u0119, wyzwolenie znaczy\u0142o \u015bmier\u0107.
\nCzy\u017c to wypaczanie znacze\u0144 nie jest te\u017c profanacj\u0105? Profanacj\u0105 j\u0119zyka jako narz\u0119dzia porozumiewania si\u0119, najbardziej ludzkiej z ludzkich umiej\u0119tno\u015bci. Grunberger m\u00f3wi o redukcji ca\u0142ego bogactwa j\u0119zykowych form komunikacji mi\u0119dzyludzkiej do jednej funkcji: magicznej. Ludzie mieli uwierzy\u0107 szamanom III Rzeszy i pokocha\u0107 ich wrzaski.<\/p>\n
Jak wielu innych, nie mam ochoty spekulowa\u0107, kto i dlaczego dopu\u015bci\u0142 si\u0119 owego wandalizmu. Nie ma na razie dowod\u00f3w, \u017ce jest jaki\u015b zwi\u0105zek mi\u0119dzy nim a zapowiedzi\u0105, \u017ce Niemcy pomog\u0105 sfinansowa\u0107 remont obozu. (Od razu na my\u015bl przychodz\u0105 jako sprawcy neonazi\u015bci polscy lub zagraniczni).<\/p>\n
Ale ktokolwiek oka\u017ce si\u0119 winny, nawet gdyby to by\u0142 jaki\u015b wyg\u0142up, a nie prowokacja, rzeczywi\u015bcie wypowiedzia\u0142 wojn\u0119 naszej kulturze. Tej, kt\u00f3r\u0105 totalitaryzm chcia\u0142 zniszczy\u0107 i zaj\u0105\u0107 jej miejsce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
To wi\u0119cej ni\u017c kradzie\u017c, to zdziczenie. W Izraelu m\u00f3wi\u0105 jeszcze ostrzej: to akt wojny. Znikni\u0119cie cz\u0119\u015bci obozowej bramy o\u015bwi\u0119cimskiej z szyderczym napisem Arbeit macht frei obieg\u0142o \u015bwiatowe media. Ju\u017c w po\u0142udnie dzwoni\u0142 do mnie z pro\u015bb\u0105 o komentarz dziennikarz ze Szkocji. W TV BBC World, o widowni globalnej id\u0105cej w setki milion\u00f3w, wiadomo\u015b\u0107 trafi\u0142a na […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/595"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=595"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/595\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}