tekst Cezarego \u0141azarewicza<\/a> (we wsp\u00f3\u0142pracy z Wand\u0105 Lacampe) pod tytu\u0142em „Letnisko w domu \u015bmierci” (nr 49\/2010). Dotyczy zbrodni pope\u0142nionej przez Polak\u00f3w na \u017bydach w 1942 roku we wsi Gniewczyna na Podkarpaciu.<\/p>\nMiejscowi stra\u017cacy zap\u0119dzili do jednego z dom\u00f3w miejscowych \u017byd\u00f3w s\u0105siad\u00f3w, zn\u0119cali si\u0119, gwa\u0142cili, wydali na \u015bmier\u0107 Niemcom. Pod wp\u0142ywem artyku\u0142u rzeszowski oddzia\u0142 IPN wszcz\u0105\u0142 dochodzenie na ten temat.<\/p>\n
O tragedii opowiada reporterowi Tadeusz Markiel, mieszkaniec Gniewczyny, kt\u00f3ry by\u0142 \u015bwiadkiem tragedii jako ch\u0142opak. Spisa\u0142 swoje wspomnienia w ksi\u0105\u017cce „Zag\u0142ada domu Trynczer\u00f3w”. Publikacja jest wk\u0142adem w badania historyk\u00f3w na temat „Judenjagd”, polowa\u0144 na \u017byd\u00f3w z udzia\u0142em Polak\u00f3w podczas okupacji niemieckiej.<\/p>\n
Markiel pisze w niej: „Co do mnie, to przystaj\u0119 pe\u0142en \u017calu i \u017ca\u0142oby przed domem Trynczer\u00f3w i miejscami, gdzie krew \u017cydowskich dzieci wsi\u0105k\u0142a w gniewczy\u0144ski piasek. Czuj\u0119 si\u0119 winny za z\u0142o im wyrz\u0105dzone. Ujawnienie [nied\u0142ugo przed \u015bmierci\u0105, a po uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105cej zbrodni\u0119 w Jedwabnem] tragedii \u017cydowskich s\u0105siad\u00f3w jest gestem mojej solidarno\u015bci z ofiarami”.<\/p>\n
Markiel przypomina, \u017ce cho\u0107 nie wszystkie ofiary nazizmu w Polsce to byli \u017bydzi, to „wszyscy polscy \u017bydzi byli ofiarami nazizmu i miejscowego antysemityzmu. Nie wszyscy jeste\u015bmy winni, ale wszyscy odpowiedzialni”.<\/p>\n
I jeszcze: „Nie p\u0142akali\u015bmy nad ich losem, wi\u0119c i na los niedosz\u0142ych ofiar nie patrzymy przez \u0142zy \u2013 \u017cyczliwie, z poczuciem wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci i ch\u0119ci\u0105 zado\u015b\u0107uczynienia. Wobec ofiar, dzieci i rodzic\u00f3w to nasze zachowanie by\u0142o zdrad\u0105, bo polscy \u017bydzi znajdowali si\u0119 po tej samej stronie barykady, byli wsp\u00f3\u0142towarzyszami niewoli i niedoli”.<\/p>\n
A dlaczego tak p\u00f3\u017ano podzieli\u0142 si\u0119 swym \u015bwiadectwem z badaczami Zag\u0142ady?<\/p>\n
Zn\u00f3w cytat z artyku\u0142u \u0141azarewicza: „Wszystko, co wydarzy\u0142o si\u0119 w domu \u015bmierci, zosta\u0142o wyparte z pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w wsi Gniewczyna na Podkarpaciu. Nikt nie chce pozna\u0107 imion ofiar, ich nazwisk ani wiedzie\u0107, gdzie mieszkali i czym si\u0119 zajmowali. Nikt nie op\u0142akuje ich \u015bmierci i nie szuka grob\u00f3w. \u2013 By\u0142em pewien, \u017ce z obawy przed zemst\u0105 nikt prawdy nie powie<\/em> \u2013 m\u00f3wi Tadeusz Markiel.<\/p>\nPrzez lata sam trz\u0105s\u0142 si\u0119 ze strachu. Ba\u0142 si\u0119 o c\u00f3rki, drewniany dom, samoch\u00f3d. Bo w wiosce wci\u0105\u017c \u017cyli uczestnicy tamtych wydarze\u0144, potem ich synowie, a teraz i wnuki. Czy chcieliby us\u0142ysze\u0107 prawd\u0119 o swych dziadkach? I jak by na ni\u0105 zareagowali? \u2013 Zacz\u0105\u0142em prze\u0142amywa\u0107 powoli strach, widz\u0105c polskiego prezydenta w mycce na g\u0142owie przy spalonej stodole w Jedwabnem \u2013 wspomina Markiel. \u2013 Nie zale\u017cy mi ju\u017c na niczym, pomy\u015bla\u0142em. Chc\u0119 tylko wype\u0142ni\u0107 testament, kt\u00f3ry przekaza\u0142y mi tamte dzieci, patrz\u0105c mi w oczy tu\u017c przed swoj\u0105 \u015bmierci\u0105”.<\/p>\n
Czy pod rz\u0105dami znowelizowanej ustawy taki tekst nie by\u0142by zagro\u017cony? Czy dzi\u015b delegatura IPN wszcz\u0119\u0142aby \u015bledztwo nie w sprawie zbrodni, lecz przeciw dziennikarzowi, kt\u00f3ry o niej napisa\u0142? Czy zdecydowa\u0142by si\u0119 go napisa\u0107, a redakcja wydrukowa\u0107?<\/p>\n
A ksi\u0105\u017cka Markiela? Kt\u00f3ry wydawca by j\u0105 dzi\u015b wydrukowa\u0142 ze zdaniem: „Nie wszyscy jeste\u015bmy winni, ale wszyscy odpowiedzialni”?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czy pod rz\u0105dami znowelizowanej ustawy taki tekst nie by\u0142by zagro\u017cony?<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6249,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6244"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6244"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6252,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6244\/revisions\/6252"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}