Wystarczy kilku demagog\u00f3w, kontrola nad obiegiem informacji i aparatem represji, \u017ceby wypu\u015bci\u0107 demony. Ale to nie oni te demony stworzyli, tylko ewolucja. Jeste\u015bmy zwierzyn\u0105 stadn\u0105, ca\u0142a kultura polega na tym, by si\u0119 z tej stadno\u015bci wyzwoli\u0107, a upadek kultury – by do niej wr\u00f3ci\u0107. Jeste\u015bmy stadni, ale rozpadamy si\u0119 na plemiona i klany, kt\u00f3re o byle co gotowe s\u0105 rzuci\u0107 si\u0119 sobie do garde\u0142. Niebiescy przeciw czarnym, czarni przeciw czerwonym i niebieskim, czerwoni przeciw czarnym i niebieskim. Post\u0119p to kartka wyborcza zamiast kuli w \u0142eb.<\/p>\n
Nie brakuje m\u0105drych analiz, jak si\u0119 broni\u0107 przed powrotem do barbarzy\u0144stwa. Ale rzadko bior\u0105 one pod uwag\u0119, w jakim konkretnie momencie si\u0119 znale\u017ali\u015bmy. Za Michaelem Ignatieffem powiedzia\u0142bym tak: duch czasu jest taki, \u017ce ludzie chc\u0105 m\u00f3wi\u0107 sami za siebie, a nie \u017ceby m\u00f3wiono za nich. Tam, gdzie nie mog\u0105, trzeba si\u0119 spodziewa\u0107 jakiej\u015b formy buntu.<\/p>\n
I to nie by\u0142oby niczym z\u0142ym – a nawet przeciwnie, by\u0142oby bardzo po\u017c\u0105dane, by ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 m\u00f3wi\u0107 za siebie – gdyby nie inne znaki naszych czas\u00f3w. Przede wszystkim ten, \u017ce ta gotowo\u015b\u0107 do m\u00f3wienia nie oznacza wcale gotowo\u015bci do s\u0142uchania, ani najmniejszego cho\u0107by zainteresowania tym, co m\u00f3wi\u0105 inni. Wsp\u00f3\u0142czesne klany i plemiona s\u0105 wsp\u00f3lnotami autyst\u00f3w przekonanych, \u017ce je\u015bli kto\u015b w og\u00f3le mo\u017ce ich zrozumie\u0107, to tylko cz\u0142onek tej samej grupy. G\u00f3ruje prze\u015bwiadczenie, \u017ce s\u0142uchanie obcych jest nic niewarte. A to oznacza, \u017ce umiera wiara w empati\u0119, zdolno\u015b\u0107 do przenikania przez skorupy naszych ja, naszych to\u017csamo\u015bci narodowych i kulturowych. St\u0105d popularno\u015b\u0107 teorii o „zderzeniu cywilizacji”.<\/p>\n
Przed laty robi\u0142em z Samuelem Huntingtonem wywiad dla „Tygodnika Powszechnego”. Spyta\u0142em go poza nagraniem, czy ma jakich\u015b przyjaci\u00f3\u0142 muzu\u0142man\u00f3w, czy by\u0142 kiedy\u015b w meczecie. Lekko zaskoczony odpowiedzia\u0142, \u017ce nie. No w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n
Ale nie chc\u0119 sobie u\u0142atwia\u0107 zadania. Nie lubi\u0119 nacjonalist\u00f3w, nie imponuj\u0105 mi popisy nietolerancji (ale warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce kiedy rodzi\u0142a si\u0119 europejska idea tolerancji, dotyczy\u0142a najpierw tylko chrze\u015bcijan). Widz\u0119 jednak i s\u0142abo\u015bci bliskiego mi liberalizmu. Na przyk\u0142ad t\u0119, \u017ce bywa okropnie naiwny i podatny na abstrakcyjny uniwersalny humanizm, kt\u00f3ry kocha wszystkich ludzi, ale\u00a0nienawidzi konkretnego cz\u0142owieka. Jak pisa\u0142 Wieszcz w „Zdaniach i uwagach”: „On kocha ludzi? Za c\u00f3\u017c od ludzi ucieka? Bo on kocha w cz\u0142owieku ludzko\u015b\u0107, nie cz\u0142owieka”.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wystarczy kilku demagog\u00f3w, kontrola nad obiegiem informacji i aparatem represji, \u017ceby wypu\u015bci\u0107 demony. Ale to nie oni te demony stworzyli, tylko ewolucja. Jeste\u015bmy zwierzyn\u0105 stadn\u0105, ca\u0142a kultura polega na tym, by si\u0119 z tej stadno\u015bci wyzwoli\u0107, a upadek kultury – by do niej wr\u00f3ci\u0107. Jeste\u015bmy stadni, ale rozpadamy si\u0119 na plemiona i klany, kt\u00f3re o […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szostkiewicz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}