
{"id":10075,"date":"2022-04-25T18:55:18","date_gmt":"2022-04-25T16:55:18","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=10075"},"modified":"2022-04-26T22:15:14","modified_gmt":"2022-04-26T20:15:14","slug":"psalm-zza-gory","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2022\/04\/25\/psalm-zza-gory\/","title":{"rendered":"Psalm zza g\u00f3ry"},"content":{"rendered":"\n<p>Jutro w Filharmonii Narodowej odb\u0119dzie si\u0119 prawykonanie nowego utworu Walentyna Sylwestrowa, kt\u00f3re dok\u0142adnie trafi\u0142o w sw\u00f3j czas. Wbrew pozorom by\u0142o du\u017co wcze\u015bniej zaplanowane.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Ch\u00f3ralny <em>Psalm<\/em> zosta\u0142 zam\u00f3wiony u kompozytora przez Instytut Adama Mickiewicza (jeszcze z programu Niepodleg\u0142a) ju\u017c trzy lata temu. By\u0142a te\u017c pro\u015bba o zastosowanie ukrai\u0144skich pie\u015bni ludowych. Prawykonanie mia\u0142o si\u0119 odby\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej, ale pandemia to uniemo\u017cliwi\u0142a. W tym sezonie wreszcie uda\u0142o si\u0119 je zaplanowa\u0107, ale tymczasem wybuch\u0142a wojna, a kompozytor, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce przyjecha\u0142by do nas z Kijowa, teraz przyjecha\u0142 z Berlina. Dzi\u015b spotka\u0142 si\u0119 z nami na konferencji prasowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przywitanie dyrektor Andrzej Boreyko opowiedzia\u0142 o swoich kontaktach z Sylwestrowem. Pozna\u0142 go w 1989 r., gdy b\u0119d\u0105c szefem orkiestry w Jekaterynburgu na Uralu (w\u00f3wczas jeszcze Swierd\u0142owsku) zaplanowa\u0142 pi\u0119ciodniowy festiwal jego muzyki. Troch\u0119 si\u0119 obawia\u0142, \u017ce publiczno\u015b\u0107 nie b\u0119dzie chcia\u0142a przyj\u015b\u0107 na muzyk\u0119 kogo\u015b nieznanego, ale sala by\u0142a za ka\u017cdym razem przepe\u0142niona. Kompozytor przyjecha\u0142. &#8222;Od pocz\u0105tku by\u0142em zaczarowany t\u0105 muzyk\u0105&#8221; &#8211; m\u00f3wi dyrygent. Nagra\u0142 trzy p\u0142yty z <em>IV<\/em>, <em>V<\/em> i <em>VI Symfoni\u0105<\/em>, <em>VII Symfoni\u0105<\/em> dyrygowa\u0142 w Pary\u017cu. <em>IV Symfoni\u0119<\/em> chce wykona\u0107 w przysz\u0142ym sezonie w FN. Zaprzyja\u017anili si\u0119 z kompozytorem, kt\u00f3ry zadedykowa\u0142 mu <em>2 Bagatele<\/em> na fortepian. (Co za\u015b do kolejnych symfonii, obecny na konferencji Mieczys\u0142aw Kominek og\u0142osi\u0142, \u017ce planowane jest prawykonanie <em>IX Symfonii<\/em> na tegorocznych Eufoniach.) <em>Psalmem<\/em> podobno interesuj\u0105 si\u0119 ju\u017c s\u0142ynni ch\u00f3rmistrzowie, m.in. Tonu Kaljuste.<\/p>\n\n\n\n<p>Sam kompozytor opowiedzia\u0142 na pocz\u0105tek, \u017ce za czas\u00f3w sowieckich mia\u0142 uraz do zam\u00f3wie\u0144. W latach 70. przyni\u00f3s\u0142 do Ministerstwa Kultury USSR kantat\u0119 do s\u0142\u00f3w B\u0142oka i Tiutczewa, ale urz\u0119dnicy uwa\u017cali, \u017ce jak kantata, to musi by\u0107 na cze\u015b\u0107 Lenina. Spytali go, czy nie uczci\u0142by 25. zjazdu KPZS. Odpar\u0142 im: nie mog\u0119, bo teraz pisz\u0119 <em>Nokturn<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>W <em>Psalmie<\/em> tekst pojawia si\u0119 8 razy. Nie jest to psalm biblijny, lecz ukrai\u0144ska pie\u015b\u0144 ludowa. Kompozytor doda\u0142, \u017ce w normalnych czasach wykonanie takiego utworu w filharmonii by\u0142oby czym\u015b dziwnym, przynajmniej w Ukrainie, ale dzi\u015b jest inaczej &#8211; raczej nam nie do symfonii. Tekst ukrai\u0144ski, tonacja tego j\u0119zyka tworzy charakter muzyki. A dzi\u015b, kiedy wiadomo kto m\u00f3wi, \u017ce takiego kraju nie ma, to jest to walka o sam kraj.<\/p>\n\n\n\n<p>I co do tego tekstu, powiem od siebie ciekawostk\u0119, na kt\u00f3r\u0105 niestety zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119 dopiero po konferencji, gdy zajrza\u0142am do otrzymanego programu, gdzie \u00f3w tekst jest. Ot\u00f3\u017c jest on (<a href=\"http:\/\/spivanyk.org\/en\/song.4427\/Z-Paryzu-do-Kyyeva\/Oj-z-za-hory-kamyanoyi.html\">tutaj<\/a> w oryginale) w\u0142a\u015bciwie identyczny z tekstem r\u00f3wnie\u017c ludowej piosenki \u017cydowskiej <em><a href=\"https:\/\/oritperlman.bandcamp.com\/track\/oyfn-barg\">Ojfn barg<\/a><\/em> (uwzgl\u0119dni\u0142y\u015bmy j\u0105 z siostr\u0105 i siostrzenic\u0105 w <a href=\"https:\/\/austeria.pl\/produkt\/poszukiwaniu-zlotego-jablka-lider-buch-spiewnik-rodzinny\/\">naszym \u015bpiewniku rodzinnym<\/a>). Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, ciekawe, kt\u00f3ry nar\u00f3d od kt\u00f3rego te s\u0142owa zapo\u017cyczy\u0142. Ale melodie s\u0105 zupe\u0142nie inne &#8211; ukrai\u0144ska <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=PRPGZ4yDVnI\">tutaj<\/a> (w wersji instrumentalnej, od 1:26), \u017cydowska <a href=\"https:\/\/ruthrubin.yivo.org\/items\/show\/2034\">tutaj<\/a> (tak \u015bpiewano te\u017c w naszym domu). To chyba pewne potwierdzenie tezy Sylwestrowa, \u017ce tonacja j\u0119zyka tworzy charakter muzyki.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/20220425_133333-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10076\" srcset=\"\/szwarcman\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/20220425_133333-1024x768.jpg 1024w, \/szwarcman\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/20220425_133333-300x225.jpg 300w, \/szwarcman\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/20220425_133333-768x576.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kiedy po pr\u00f3bie przyszed\u0142 na konferencj\u0119 dyrygent ch\u00f3ru FN Bartosz Micha\u0142owski, opowiedzia\u0142 nam, \u017ce utw\u00f3r Sylwestrowa jest niezwyk\u0142y, kontemplacyjny, a ch\u00f3rzy\u015bci m\u00f3wi\u0105 mu po pr\u00f3bie, \u017ce po jego wykonaniu przez pewien czas jeszcze czuj\u0105 wibracje. Andrzej Boreyko z kolei powiedzia\u0142 na koniec, bardzo poetycko, \u017ce s\u0142uchaj\u0105c Sylwestrowa trzeba si\u0119 tej muzyce podda\u0107 i pokierowa\u0107 ca\u0142kowicie, jakby by\u0142o si\u0119 li\u015bciem p\u0142yn\u0105cym po wodzie. Czekamy na jutro.<\/p>\n\n\n\n<p>PS. <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=x_X5CoHwceo\">Ciekawostka przyrodnicza<\/a>. K\u0142ania\u0142a si\u0119 te\u017c (wraz z ma\u0142\u017conkiem) pod <a href=\"https:\/\/operawire.com\/anna-netrebko-appears-under-ukrainian-flag-in-monte-carlo\/\">ukrai\u0144sk\u0105 flag\u0105<\/a>. Hmm&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jutro w Filharmonii Narodowej odb\u0119dzie si\u0119 prawykonanie nowego utworu Walentyna Sylwestrowa, kt\u00f3re dok\u0142adnie trafi\u0142o w sw\u00f3j czas. Wbrew pozorom by\u0142o du\u017co wcze\u015bniej zaplanowane.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10075"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10075"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10084,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10075\/revisions\/10084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}