
{"id":10172,"date":"2022-06-21T23:15:21","date_gmt":"2022-06-21T21:15:21","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=10172"},"modified":"2022-06-21T23:15:21","modified_gmt":"2022-06-21T21:15:21","slug":"za-co-kochamy-szymanowskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2022\/06\/21\/za-co-kochamy-szymanowskiego\/","title":{"rendered":"Za co kochamy Szymanowskiego"},"content":{"rendered":"\n<p>Ka\u017cdy z koncert\u00f3w Kwartesencji jest kr\u00f3tko zapowiadany. Ale dzisiejsza zapowied\u017a by\u0142a po prostu kuriozalna.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Wysz\u0142a jaka\u015b pani i zacz\u0119\u0142a t\u0142umaczy\u0107, dlaczego dzisiejszy koncert zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony Szymanowskiemu, jakby nie wystarczy\u0142o, \u017ce wielkim kompozytorem by\u0142, a na dodatek w tym roku mija 140-lecie jego urodzin (i 85-lecie \u015bmierci). Ot\u00f3\u017c wedle jej s\u0142\u00f3w wyb\u00f3r pad\u0142 na niego, poniewa\u017c odkrywamy ostatnio, \u017ce jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest &#8222;queerowa, performatywna i emancypacyjna&#8221; (a\u017c sobie zapisa\u0142am, \u017ceby nie pomyli\u0107 si\u0119 w cytacie). I tu pad\u0142 r\u00f3wnie\u017c tytu\u0142 zaginionej powie\u015bci <em>Efebos<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Oczywi\u015bcie mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, na ile homoseksualizm Szymanowskiego, kt\u00f3ry przecie\u017c nigdy nie by\u0142 \u017cadn\u0105 tajemnic\u0105, mia\u0142 wp\u0142yw na jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 muzyczn\u0105 &#8211; mia\u0142 z pewno\u015bci\u0105 np. na <em>Kr\u00f3la Rogera<\/em> (o czym \u015bwiadczy tre\u015b\u0107) i na r\u00f3\u017cne inne dzie\u0142a, istnieje wiele publikacji temu problemowi po\u015bwi\u0119conych. Ale czy rzeczywi\u015bcie w jego wypadku mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o queerowo\u015bci jako cesze g\u0142\u00f3wnej?  Co np. w kwartetach jest queerowego? Utwory jak inne, tyle \u017ce genialne (cho\u0107 kompozytor nie by\u0142 z nich zadowolony). A w drug\u0105 stron\u0119: czy queerowo\u015b\u0107 danego dzie\u0142a przes\u0105dza o jego warto\u015bci? Oczywi\u015bcie nie &#8211; wszystko zale\u017cy od talentu tw\u00f3rcy. W przypadku Szymanowskiego mamy nawet przyk\u0142ady przeciwstawne: muzyka &#8211; wiadomo, ale pr\u00f3by literackie jednak s\u0105 niestety grafoma\u0144skie. Nie jest przecie\u017c prawd\u0105, \u017ce <em>Efebos<\/em> zagin\u0105\u0142 w ca\u0142o\u015bci &#8211; ju\u017c do\u015b\u0107 dawno odkryto jego fragment <em>Sympozjon<\/em>, kt\u00f3ry zachowa\u0142 si\u0119 u Borysa Kochno, dawnej mi\u0142o\u015bci Szymanowskiego. Fragment ten autor uwa\u017ca\u0142 za kluczowy, co m\u00f3wi samo za siebie. Dawno temu wydrukowa\u0142 go &#8222;Ruch Muzyczny&#8221;, a ponadto znajduje si\u0119 w <em>Pismach literackich<\/em> Szymanowskiego wydanych przez PWM (<em>Pisma<\/em>, t. 2). D\u0142ugie, nudne i m\u0119tne biesiadne rozmowy bohater\u00f3w, owszem, &#8222;queerowe i emancypacyjne&#8221;, ale te\u017c np. nie bez mocnego akcentu antysemickiego &#8211; lepiej chyba, by nie one stanowi\u0142y podstaw\u0119 oceny jego tw\u00f3rczo\u015bci. Bo to tak, jakby powiedzie\u0107, \u017ce Szymanowski to nie cz\u0142owiek (kompozytor), tylko ideologia.<\/p>\n\n\n\n<p>Mniejsza z tym. Royal String Quartet dzi\u015b wyst\u0105pi\u0142 sam, gra\u0142 pi\u0119knie, a mi\u0119dzy oba kwartety Szymanowskiego wstawi\u0142 premier\u0119: w\u0142asn\u0105 aran\u017cacj\u0119 <em>Sze\u015bciu pie\u015bni kurpiowskich<\/em> na ch\u00f3r mieszany. Ciekawy pomys\u0142 i niebanalnie zrealizowany. Zmieniona troch\u0119 zosta\u0142a kolejno\u015b\u0107: na pocz\u0105tek posz\u0142a pie\u015b\u0144 trzecia <em>Niech Jezus Chrystus<\/em>, zagrana zwyczajnie, chora\u0142owo, bez \u017cadnych specjalnych efekt\u00f3w (podobnie jak p\u00f3\u017aniej <em>Wyrzundzaj si\u0119, dziwce moje<\/em>). W <em>A cht\u00f3z tam puka<\/em> zaskakuj\u0105cy pomys\u0142: pod koniec pierwsze skrzypce pukaj\u0105 w instrument rytm, kt\u00f3ry w oryginale \u015bpiewa sopran solo (to moment, kiedy mowa o pochowanej &#8222;na trzy zameczki&#8221; matce: &#8222;psirsy zamecek &#8211; ze trzech desecek, drugi zamecek &#8211; \u017c\u00f3\u0142ty psiasecek, trzeci zamecek &#8211; zielona murawa&#8221;). Robi wra\u017cenie chyba nawet je\u015bli nie zna si\u0119 tekstu. <em>Hej, w\u00f3\u0142ki moje<\/em> muzycy jednocze\u015bnie graj\u0105 i \u015bpiewaj\u0105, w <em>Bzicem kunia<\/em> powtarzaj\u0105 s\u0142owa &#8222;bzicem go&#8221;. Troch\u0119 mnie rozczarowa\u0142a ostatnia, <em>Panie muzykancie, prosim zagra\u0107 walca<\/em> &#8211; ta zabawa ludowa w niemal samych pizzicatach wysz\u0142a troch\u0119 blado. Ale og\u00f3lnie bardzo \u0142adna nowa pozycja do grania, a publiczno\u015b\u0107 wyklaska\u0142a na bis jeszcze powt\u00f3rzenie <em>Hej, w\u00f3\u0142ki moje<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Jutro Szyma\u0144ski i Mykietyn, w tym prawykonanie nowego kwartetu Mykietyna, ale  ja jad\u0119 do Wroc\u0142awia. Je\u015bli kto\u015b b\u0119dzie i zechce si\u0119 podzieli\u0107 wra\u017ceniami, to zapraszam.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ka\u017cdy z koncert\u00f3w Kwartesencji jest kr\u00f3tko zapowiadany. Ale dzisiejsza zapowied\u017a by\u0142a po prostu kuriozalna.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10172"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10172"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10173,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10172\/revisions\/10173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}