Ju\u017c nie tylko polscy kompozytorzy wyst\u0119puj\u0105 jako bohaterowie ma\u0142ych monografii wydawanych przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Ostatnio pojawi\u0142 si\u0119 Kilar, ale i… Mozart.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Troch\u0119 ponad tydzie\u0144 temu mia\u0142a miejsce 90. rocznica urodzin Wojciecha Kilara. Nie pisa\u0142am o niej tutaj, bo c\u00f3\u017c jeszcze mog\u0142abym o nim napisa\u0107? Po\u017cegna\u0142am go<\/a>, kiedy zmar\u0142, pisa\u0142am o dw\u00f3ch udanych spektaklach baletowych w Operze Narodowej w ostatnim sezonie (tutaj<\/a> i tutaj<\/a>), no i w\u0142a\u015bciwie nie mia\u0142abym ju\u017c wiele do powiedzenia. Wi\u0119cej da si\u0119 powiedzie\u0107 o tym, co inni o nim m\u00f3wi\u0105. Cho\u0107 w\u0142a\u015bciwie przede wszystkim jedno: to bana\u0142y nad bana\u0142ami. W\u0142a\u015bnie dosta\u0142am nawet gazetk\u0119 wydawan\u0105 przez Oper\u0119 Narodow\u0105 – „Operowe Wiadomo\u015bci Literackie” nr 7 (dzi\u0119ki temu w og\u00f3le dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce co\u015b takiego istnieje), po\u015bwi\u0119con\u0105 Kilarowi – i co tu mamy? Par\u0119 rozm\u00f3w z kompozytorem, nieraz przedrukowywanych, wi\u0119c znanych; troch\u0119 o utworach, kt\u00f3re on sam uwa\u017ca\u0142 za wa\u017cne; zbi\u00f3r anegdot, kt\u00f3re te\u017c ju\u017c znamy na pami\u0119\u0107: Basia, koty, mercedesy, Jasna G\u00f3ra itp. (w tym jedna totalna brednia: \u017ce „w jego 12-,minutowym utworze Upstairs-Downstairs<\/em> brzmi\u0105 tylko 2 d\u017awi\u0119ki” – brzmi ich du\u017co wi\u0119cej, tyle \u017ce dwa, w tercji a1-c2 w wykonaniu ch\u00f3ru dzieci\u0119cego, brzmi\u0105 przez ca\u0142y utw\u00f3r nieprzerwanie) i troch\u0119 o obecno\u015bci muzyki Kilara na tej scenie.<\/p>\n\n\n\n No i wysz\u0142a w\u0142a\u015bnie ksi\u0105\u017ceczka o Kilarze w serii ma\u0142ych monografii. Tu powiem od razu, \u017ce kompozytor ten w og\u00f3le nie ma do monografii szcz\u0119\u015bcia, cho\u0107 powsta\u0142o ich dot\u0105d a\u017c trzy: czy zabierali si\u0119 za ni\u0105 muzykolodzy (Leszek Polony, Maria Wilczek-Krupa), czy dziennikarka „Go\u015bcia Niedzielnego”, a zarazem poetka (Barbara Gruszka-Zych). Wydaje mi si\u0119, \u017ce tak ju\u017c ma ten kompozytor (ma w czasie tera\u017aniejszym, bo odnosi si\u0119 to do pisania o nim), \u017ce autorzy popadaj\u0105 w jaki\u015b niespecjalnie w\u0142a\u015bciwy dla biografa ton: troch\u0119 wielbi\u0105cy, troch\u0119 upupiaj\u0105cy i pob\u0142a\u017caj\u0105cy s\u0142abostkom, no i czasem nabo\u017cny. Wida\u0107 Kilar by\u0142 tego typu osobowo\u015bci\u0105, \u017ce naprawd\u0119 porz\u0105dnie i obiektywnie da si\u0119 o nim napisa\u0107 za par\u0119dziesi\u0105t lat i b\u0119dzie to mo\u017cliwe dla kogo\u015b, kto nigdy nie zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z nim osobi\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n Na marginesie: w pisaniu o Kilarze razi mnie r\u00f3wnie\u017c to, co pojawia si\u0119 czasem w pisaniu o G\u00f3reckim i Pendereckim: postponowanie awangardowej m\u0142odo\u015bci (a par\u0119 jego utwor\u00f3w z tego okresu by\u0142o naprawd\u0119 warto\u015bciowych) i gloryfikowanie p\u00f3\u017aniejszych, prostszych i goni\u0105cych za przyst\u0119pno\u015bci\u0105. To prawda, \u017ce robili to sami ci kompozytorzy. Ale czy s\u0142usznie? Byli po prostu na innych etapach \u017cyciowych. Dlatego w\u0142a\u015bnie uwa\u017cam, \u017ce biograf nie powinien „stawa\u0107 po stronie kompozytora”, tylko pisa\u0107 o ca\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci z dystansu, a je\u015bli ocenia\u0107, to tak\u017ce z tej pozycji.<\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my do czwartej, ma\u0142ej monografii Kilara, kt\u00f3rej autorstwo PWM powierzy\u0142 Magdzie Mi\u015bce-Jackowskiej, pewnie dlatego, \u017ce jest dziennikark\u0105 RMF Classic i zajmuje si\u0119 muzyk\u0105 filmow\u0105, a w ko\u0144cu to najwa\u017cniejszy i najpowszechniej znany rozdzia\u0142 tw\u00f3rczo\u015bci Kilara. Jednak jest to dziennikarka radiowa, prezenterka i konferansjerka, a wi\u0119c na co dzie\u0144 m\u00f3wi, nie pisze. I to niestety w takiej ksi\u0105\u017ceczce si\u0119 m\u015bci. P\u00f3ki s\u0105 czyste szczeg\u00f3\u0142y biograficzne, jest jeszcze ok (pomijaj\u0105c szczeg\u00f3\u0142y, np. \u017ce za Nadi\u0105 Boulanger „ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 legenda, \u017ce jest c\u00f3rk\u0105 rosyjskiej ksi\u0119\u017cniczki” – a by\u0142a ni\u0105 naprawd\u0119), o filmach te\u017c jeszcze da si\u0119 czyta\u0107, tym bardziej, \u017ce autorka ma na ten temat pewn\u0105 wiedz\u0119. Ale im dalej, tym wi\u0119cej egzaltacji i pustos\u0142owia, dziwnych pomys\u0142\u00f3w (np. nag\u0142a anegdota o tym, jak autorka wypytywa\u0142a Mariusza Szczyg\u0142a, jak\u0105 form\u0119 da\u0142by tej ksi\u0105\u017cce – zaczyna ten epizod od sugestii, \u017ce \u00f3w reporter jest „m\u0142odszym bratem bli\u017aniakiem” kompozytora) i niestety po prostu niezr\u0119czno\u015bci j\u0119zykowych.<\/p>\n\n\n\n Jak\u017ce inna jest ksi\u0105\u017ceczka o Mozarcie autorstwa niezawodnej Danuty Gwizdalanki. R\u00f3wnie\u017c do niej z pocz\u0105tku podchodzi\u0142am z my\u015bl\u0105: a c\u00f3\u017c jeszcze mo\u017cna o Mozarcie powiedzie\u0107? Zabra\u0142am si\u0119 za czytanie jej po prostu z recenzenckiego obowi\u0105zku. I jakie\u017c mi\u0142e zaskoczenie: nawet ja mog\u0142am si\u0119 z niej dowiedzie\u0107 czego\u015b nowego. A poza tym: konkret, konkret, konkret. Gwizdalanka jest mistrzyni\u0105 researchu i syntezy. Tak wi\u0119c t\u0119 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 z przyjemno\u015bci\u0105 polecam. Takie te monografie by\u0107 powinny,<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ju\u017c nie tylko polscy kompozytorzy wyst\u0119puj\u0105 jako bohaterowie ma\u0142ych monografii wydawanych przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Ostatnio pojawi\u0142 si\u0119 Kilar, ale i… Mozart.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10215"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10215"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10221,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10215\/revisions\/10221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}