Wszyscy trzej kompozytorzy, kt\u00f3rych dzie\u0142a wykona\u0142a dzi\u015b w FN miejscowa orkiestra pod batut\u0105 \u0142otewskiego dyrygenta Andrisa Pogi, byli na sw\u00f3j spos\u00f3b osobni.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Jeden z nich zreszt\u0105 wci\u0105\u017c \u017cyje – Peteris Vasks, jedno ze sztandarowych nazwisk „nowego romantyzmu”. Ca\u0142\u0105 tr\u00f3jk\u0119 \u0142\u0105czy fakt bycia dzieckiem prowincji. Vasks jest synem pastora z ma\u0142ego \u0142otewskiego miasteczka Aizpute, Bohuslav Martin\u016f urodzi\u0142 si\u0119 na wie\u017cy ko\u015bcielnej r\u00f3wnie\u017c niedu\u017cego (acz wi\u0119kszego) czeskiego miasta Poli\u010dka. Carl Nielsen za\u015b – na wsi na du\u0144skiej wyspie Fionii, na po\u0142udnie od Odense.<\/p>\n\n\n\n
Z tego wynika, \u017ce ka\u017cdy z nich musia\u0142 jako\u015b dobija\u0107 si\u0119 do swojej sztuki na spos\u00f3b daleki od tuzinkowo\u015bci i nie odby\u0142o si\u0119 to bez wp\u0142ywu na ich muzyk\u0119 – r\u00f3wnie\u017c jest nietuzinkowa. Tylko jeden paradoks: to utw\u00f3r najm\u0142odszego z nich, Vasksa, Musica serena<\/em> na smyczki (2015), by\u0142 najbardziej zachowawczy. Pocz\u0105tek jest \u0142agodny i minimalistyczny, ale zaraz muzyka zaczyna si\u0119 rozwija\u0107 w stylu s\u0142odko-romantycznym, niemal filmowym. Nie ukrywam, \u017ce wola\u0142am niegdysiejsze utwory Vasksa, jeszcze, powiedzmy, z lat 70., maj\u0105ce w sobie co\u015b przyrodniczego – zawsze my\u015bla\u0142am, \u017ce to nie jest miejska muzyka. Ta dzisiejsza zreszt\u0105 te\u017c.<\/p>\n\n\n\n Koncert na klawesyn i ma\u0142\u0105 orkiestr\u0119<\/em> Martin\u016f (1935) jest z kolei ewidentnym utworem paryskim – kompozytor zach\u0142ysn\u0105\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas tamtejszym neoklasycyzmem, a raczej neobarokiem a la \u015brodkowy Strawi\u0144ski. Bardzo mi\u0142o s\u0142ucha si\u0119 tych cierpkich harmonii i pastiszowych brzmie\u0144. Ciekawam tylko, jak to si\u0119 wykonywa\u0142o za \u017cycia kompozytora, bo dzi\u015b klawesyn by\u0142 z lekka nag\u0142o\u015bniony i to i tak by\u0142o za ma\u0142o, zwa\u017cywszy, \u017ce jego brzmienie nak\u0142ada si\u0119 nie tylko z zespo\u0142em, ale i z fortepianem, kt\u00f3ry spe\u0142nia jakby rol\u0119 cienia solisty. Zapewne u\u017cywa\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas takiego gigantycznego instrumentu, jaki zaprojektowa\u0142a Wanda Landowska (koncert zosta\u0142 napisany dla jednej z jej uczennic) i nam\u00f3wi\u0142a do jego zbudowania Pleyela. Gra\u0142 W\u0142adys\u0142aw K\u0142osiewicz, kt\u00f3rego po raz pierwszy raz od bardzo dawna us\u0142ysza\u0142am nie w baroku, ale prawd\u0119 powiedziawszy wol\u0119 go jednak w baroku – tam czuje si\u0119 swobodniej, bo mo\u017ce w\u0142o\u017cy\u0107 w muzyk\u0119 samego siebie i swoj\u0105 inwencj\u0119, tu trzeba po prostu zagra\u0107 to, co jest napisane.<\/p>\n\n\n\n